Steeds meer Europese landen sturen troepen naar Groenland om de Amerikanen af te brengen van het onzalige idee dat ze zomaar een stuk uit een Europees land kunnen happen. Uitstekend. De noorderlingen begonnen, Duitsers en Fransen doen al mee en anderen zullen volgen (Nederland stuurt twee militairen). En het lijkt effect te hebben: het maakt de prijs van een Amerikaanse annexatie van Deens grondgebied hoger (het Congres discussieert nu over de vraag of het echt de bedoeling is om tegen Europeanen te gaan vechten) en de Amerikaanse president lijkt een toontje lager te zingen. En zo niet, tant pis. Wat denkt hij wel?

Alexander Rinnooy Kan schreef laatst in deze krant dat we „in de rouw” zijn, omdat de warme trans-Atlantische betrekkingen zo snel zijn verzuurd. Maar waar Europa doorheen moet, is niet alleen rouw of verwerking. Europa moet een andere richting inslaan. Het moet zorgen dat het een ander, niet langer trans-Atlantisch denkframe krijgt. Dat is een hele klus, want onze cultuur, economie en politiek zijn doordrenkt van Amerika, om over defensie nog maar te zwijgen. Dat is al meer dan honderd jaar zo, maar vooral sinds 1945. En Europa is niet alleen met de Verenigde Staten verknoopt. Het wordt er ook door gedomineerd en overheerst, allang en steeds meer.

Deze relatie is zwaar toxisch geworden. Europeanen worden inmiddels keihard afgeperst door Washington. Afgeperst, ondermijnd, gekleineerd en bedreigd. Het is tijd om daar afstand van te nemen. Rouw volstaat niet. Europa zit eigenlijk in een koloniale situatie, schreef Ludovic Tournès, hoogleraar internationale geschiedenis aan de universiteit van Genève en auteur van een fenomenaal boek (Américanisation, 2020) over de amerikanisering van Europa, in Le Grand Continent. „We moeten niet alleen Europese defensie dekoloniseren, ook Europese geesten.”

Europeanen worden door Washington afgeperst, ondermijnd, gekleineerd en bedreigd

Bij Groenland trokken de Europeanen eindelijk een streep in het zand. Dezelfde streep moeten we trekken op cultureel, maatschappelijk, economisch en politiek gebied. Europa moet op alle fronten zijn eigen verhaal gaan bouwen zoals, beaamt Tournès, voormalige Franse, Nederlandse of Britse koloniën dat destijds moesten. Toen moest Europa worden geprovincialiseerd. Nu is Amerika aan de beurt. Het is niet langer ons morele baken, onze shining city on the hill. Drie mythes moeten de prullenbak in – het is onze bondgenoot niet meer, het biedt niet langer vooruitgangsgeloof of toekomstperspectief, en als model van democratie heeft het schandelijk afgedaan. Het Amerikaanse verhaal heeft niets goeds meer voor Europa. Europeanen moeten hun eigen verhaal maken.

Dat is lastig. De Amerikanen stuurden Marshallhulp, stonden aan de wieg van de Europese integratie en de democratische opleving in Europa. Europese eenheid kwam hen goed uit, eind jaren veertig, want ze wilden een buffer tegen het oprukkende communisme – op Europees grondgebied, zodat de oorlog dáár zou plaatsvinden als het misging, niet in de VS. Zij verzorgden onze veiligheid, decennialang, én namen alle beslissingen. Generaties Europeanen liepen geen stage bij de Europese Commissie, maar bij IMF en Wereldbank. Generaties Europeanen spreken Engels met Amerikaans accent, geen woord Frans of Duits. Zij weten hoe de Amerikaanse politiek werkt, niet de Europese. Ze kijken Amerikaanse films, lezen Amerikaanse boeken en zijn verslaafd aan Amerikaanse sociale media. Van die dominantie moeten Europeanen af. Vooral Europeanen in trans-Atlantische landen als Nederland moeten worden gedekoloniseerd. David van Weel moet worden gedekoloniseerd. Mark Rutte moet worden gedekoloniseerd. 

En Europa moet zijn eigen weg inslaan. Dat kan. Het is een van de grootste economieën ter wereld. Het heeft het beste, meest humane sociale stelsel ter wereld. Het moet weer in Europese cultuur gaan investeren, in defensie, in universiteiten. Het moet de interne markt verdiepen en versterken. En de euro, die investeringen zal aantrekken. We weten precies wat ons te doen staat. Dit is de Europese toekomst. Die was er al die tijd al. Daarom willen zoveel mensen naar Europa, ’s werelds beste continent. Alles wat nodig is, is dat Europeanen er zelf in gaan geloven. En het gaan doen. Nu!

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie

De journalistieke principes van NRC