ReutersDe Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio

  • Annabel van Gestel

    redacteur Online

  • Annabel van Gestel

    redacteur Online

Olie, invloed op het westelijk halfrond, afrekenen met een dictator: in de afgelopen weken zijn al heel wat Amerikaanse motieven om Venezuela aan te vallen de revue gepasseerd. Voor Marco Rubio, minister van Buitenlandse Zaken en vermeend brein achter de operatie, steekt één doel er met kop en schouders bovenuit: het regime van Cuba ten val brengen.

Maar of Rubio’s politieke levensdoel met deze operatie werkelijkheid wordt, is uiterst onzeker. Falen kan het einde van zijn carrière betekenen, zeggen analisten.

De kans dat er een georganiseerde opstand tegen de regering komt, lijkt me uiterst klein.

Politicoloog William LeoGrande

Maar eerst: wat heeft de operatie in Venezuela met Cuba te maken?

Venezuela was tot voor kort veruit de grootste olieleverancier aan Cuba en daarmee het infuus dat Cuba economisch in leven hield. Maar door Amerikaanse blokkades komt er al weken geen vat Venezolaanse olie het land binnen.

Het mogelijke gevolg voor Cuba: economische rampspoed. “Zelfs als andere landen hun olieleveringen opschroeven, zal dat niet genoeg zijn om de Venezolaanse olie te vervangen”, zegt de Amerikaanse politicoloog William LeoGrande, gespecialiseerd in Cuba. Onder de bevolking heerst grote angst dat de blokkade het land over het randje duwt.

Rubio’s plan

En dat is precies waar Rubio, zoon van Cubaanse immigranten, op uit is. Zijn ouders emigreerden tijdens de communistische revolutie in de jaren 50 naar Florida. Als beginnend politicus in die staat noemde Rubio zichzelf de “gezworen vijand” van de Cubaanse leider Fidel Castro. Een boodschap die goed aansloeg bij de miljoenen Cubanen in Florida.

Sindsdien loopt deze houding als een rode draad door Rubio’s politieke carrière. “Als ik in de regering in Havana zat, zou ik heel bezorgd zijn”, zei Rubio een dag na de aanval op Venezuela.

Hoogleraar LeoGrande twijfelt er niet aan dat die aanval onderdeel was van “een bredere strategie om de Cubaanse regering een kopje kleiner te maken”. “Met Rubio als drijvende kracht.”

Instorting economie

Dat zegt ook Amerikadeskundige en Eerste Kamerlid (VVD) Koen Petersen. Hij sprak vorige week, als afgevaardigde van een Nederlandse NAVO-commissie, nog met een Amerikaanse oud-minister uit Trumps eerste termijn die deze lezing zou hebben bevestigd: “Dit is één groot plot om Cuba de nek om te draaien.”

De gedachte is dat de Cubaanse economie onvermijdelijk zal instorten, met de val van het regime als gevolg. Maar wie naar de geschiedenis kijkt, vindt weinig steun voor die veronderstelling. De Cubaanse economie verkeert al decennia in zwaar weer, maar de communistische regimes zijn altijd overeind gebleven.

AFPOm benzine te besparen reizen Cubanen met paard en wagen van A naar B

Een grootschalige Cubaanse volksopstand noemt hoogleraar LeoGrande bovendien onwaarschijnlijk. Want hoewel er grote ontevredenheid bestaat over het onvermogen van de overheid de economie vlot te trekken, wordt oppositie effectief de kop in gedrukt. “Politieke tegenstanders worden het land uitgezet of gevangengenomen, waardoor er geen georganiseerde oppositie is.”

Daarnaast, zegt LeoGrande, zijn Cubanen vooral bezig met overleven. “De kans dat er een volksopstand tegen de regering komt, lijkt me uiterst klein.”

Trump wil deal

De vraag is ook of president Trump en Rubio op één lijn zitten wat Cuba betreft. Rubio wil één ding en dat is regime change. Trump lijkt daarentegen minder persoonlijk betrokken bij het lot van Cuba. Op zijn platform Truth Social schreef hij deze week: “Ik raad het regime in Havana aan een deal te sluiten, voor het te laat is.”

Wat Trump precies in gedachten heeft, is onduidelijk, maar hij lijkt Cuba hiermee een uitweg te bieden voordat de economie volledig instort. Voor Rubio zou dat een groot verlies zijn, stelt LeoGrande. “Ik denk niet dat hij een deal kan steunen die de huidige Cubaanse regering ook maar gedeeltelijk laat voortbestaan.”

Roem

Waarmee Rubio de president voor zíjn doel zou kunnen winnen, is de belofte van roem en glorie, denken Petersen en LeoGrande. “Trump kan de geschiedenisboeken ingaan als de president die het communistische regime op de knieën heeft gekregen”, zegt Petersen. “Sinds de Koude Oorlog is dat geen andere president gelukt.”

LeoGrande: “Als Trump dit op zijn conto kan schrijven, zullen Amerikanen dat als een belangrijke erfenis van zijn presidentschap beschouwen. En daar is Trump gevoelig voor.”

Petersen voegt toe dat er vooral voor Rubio veel op het spel staat. “Als Amerika de doelstellingen in Venezuela en Cuba niet bereikt, zal Rubio daar de schuld van krijgen. Wordt deze operatie een succes, dan heeft Rubio sterke papieren om de Republikeinse nominatie voor de volgende presidentsverkiezingen binnen te slepen. Als het mislukt, kan het het einde van zijn carrière betekenen.”