Directe maatregelen tegen geluids- en verkeershinder, verbeterde infrastructuur bij Beilen, geld voor voorzieningen in de omgeving en meer toekomstperspectief voor direct getroffenen. Dat wil de gemeente Midden-Drenthe onder andere krijgen van het kabinet ter compensatie voor de geplande uitbreiding van het militaire oefenterrein De Haar.
Vandaag brengt de gemeente een concept-wensenlijst van 25 pagina’s naar buiten die samen met de omgeving is opgesteld. Opvallend: de gemeente wil ook inzetten op een vernieuwd treinstation in Beilen en woningbouwplannen in de regio, betaald met Defensiegeld.
De conceptvoorstellen die de gemeente Midden-Drenthe richting het kabinet doet, zijn in te delen in drie lagen: compensatie voor direct getroffenen, compensatie voor het getroffen gebied en compensatie voor de bredere regio. Voor iedere laag wil de gemeente, zo valt te lezen, het onderste uit de kan halen. “Veel inwoners ervaren onzekerheid over de toekomst van hun leefomgeving, de rust in het buitengebied en het karakter van hun dorp”, schrijft de gemeente.
Voor direct getroffenen wil de gemeente bijvoorbeeld een zo eerlijk mogelijk proces. Daarom wil Midden-Drenthe dat Defensie bewoners onafhankelijke juridische steun aanbiedt. Daarbij komt een zogeheten terugvalregeling, voor als procedures te lang blijven lopen, tegemoetkoming in waardedaling van huizen en een laagdrempelig schadefonds bij urgente zaken, zoals wegafsluiting of schade aan gewassen. “Waar acute situaties ontstaan, moeten voorschotten mogelijk zijn, zodat gezinnen en bedrijven niet in financiële problemen komen terwijl procedures nog lopen.”
Voor de omliggende regio wil de gemeente twee fondsen: een leefbaarheidsfonds en een gebiedsfonds. Uit het leefbaarheidsfonds krijgen de dorpen rondom De Haar de komende tien jaar steun om voorzieningen in stand te houden. “De sociale structuur in de dorpen rond De Haar is sterk, maar ook kwetsbaar. Dorpshuizen, sportverenigingen, scholen en zorgvoorzieningen zijn belangrijke dragers van het dagelijks leven”, legt de gemeente uit.
Uit het gebiedsfonds wil de gemeente tal van projecten financieren die de omgeving toekomstbestendiger maken, zoals innovaties in de landbouw. Zo wordt ook gekeken naar het multifunctioneel gebruik van Defensiegrond en of boeren in de regio aan grote afnemers, waaronder de centrale Defensiekeuken in Assen, kunnen leveren om de voedselketens te verkorten.
Ook eist Midden-Drenthe dat Defensie de hinder zoveel mogelijk beperkt. De gemeente wil dat Defensie het nieuwe oefenterrein in zones gaat indelen waarin bepaalde activiteiten zijn toegestaan. Dat is bijvoorbeeld nodig om kwetsbare gebieden te beschermen, vooral in broedseizoenen en rustperiodes.
Wat de gemeente naast de lokale plannen graag wil zien is een compensatie voor de infrastructuur rondom Beilen. “In Noord-Nederland ontstaat een strategische militaire corridor (doorgang, red.) die zowel over de A28 als de N381 loopt en via het spoor van noord naar zuid beweegt. Precies op het kruispunt van deze routes ligt Beilen, de hoofdplaats van Midden-Drenthe”, schrijft de gemeente in haar onderbouwing. De gemeente ziet graag dat Defensie tegemoetkomt in ‘een modern en toekomstgericht stationsgebied’ en een ‘mobiliteitsknooppunt’ omdat Defensie gebruik maakt van de goed onderhouden infrastructuur.
Daarbij vraagt de gemeente ook steun voor woningbouwplannen in zowel Hooghalen als in en rondom Beilen, omdat dit bijdraagt aan het toekomstbeeld en de leefbaarheid van de regio. Plus een versterking van voorzieningen die daarbij hoort.
Defensie wil oefenterrein De Haar met ongeveer driehonderd hectare uitbreiden en er intensiever oefenen met helikopters en drones. Er is behoefte aan extra ruimte vanwege de toegenomen dreiging in de wereld en Defensie mist in het Noorden grote oefengebieden om in compagnieverband te trainen. Maar de grond waar het oefenterrein gaat uitbreiden, heeft nu een andere functie. Zo moeten er boeren en bewoners worden uitgekocht.
Om verschillende redenen is het leed groot. Zo hebben particulieren soms op de locatie een familiebedrijf van meerdere generaties, hebben ze al eens moeten verplaatsen of liggen de urnen van overleden geliefden in particulier bos begraven. Ook verwacht de gemeente overlast op bijvoorbeeld wegen, van trillingen of geluid. “Deze lasten kunnen niet eenzijdig door de gemeente of haar inwoners worden gedragen”, stelt Midden-Drenthe.
Het compensatieplan moet nog langs de gemeenteraad van Midden-Drenthe. Ook betrokkenen krijgen volgens de gemeente nog de kans om erop te reageren.