EPADe Amerikaanse president Donald Trump

  • Sjoerd den Daas

    correspondent Verenigde Staten

  • Sjoerd den Daas

    correspondent Verenigde Staten

Een jaar is hij aan de macht, de Amerikaanse president Donald Trump. In binnen- en buitenland hanteert hij de sloopkogel en daarbij worden bondgenoten niet gespaard. Nieuwsuur sprak met Trump-criticus John Bolton en met Trump-loyalist Roger Stone: de een ziet Trump als losgeslagen wild, de ander ziet een president die niet ver genoeg gaat.

John Bolton schrikt niet gauw meer van zijn oude baas. De voormalig Veiligheidsadviseur kent Trump goed, weet als geen ander hoe het is om als bondgenoot van de sokkel te worden gegooid. Kort na zijn inauguratie zette Trump een streep door Boltons beveiliging van de Secret Service, een half jaar later stond de FBI bij hem op de stoep.

“Ik denk dat dit onderdeel is van Trumps vergeldingscampagne, net zoals dat geldt voor Jerome Powell“, zegt Bolton over de baas van de Fed, het Amerikaanse stelsel van centrale banken. Hij werd benoemd door Trump, maar wordt nu door de president onder druk gezet omdat hij de rente niet verder verlaagt.

AFPVoormalig Nationaal Veiligheidsadviseur John Bolton

Roger Stone, informeel adviseur en Trump-loyalist door dik en dun, heeft een andere lezing bij de manier waarop de FBI en Trumps Justitie-apparaat worden ingezet tegen diens tegenstanders. “Ik denk dat het Amerikaanse volk rekenschap en gerechtigheid verwacht”, stelt hij.

Ja-knikkers

Trump-criticus Bolton is niet verbaasd over de taal die uit dit Witte Huis komt. “Wat nu openlijk gezegd wordt, zagen we in zijn eerste termijn vooral achter gesloten deuren.” Hij zat in ‘The Room Where it Happened’, zoals zijn veelbesproken boek was getiteld. Tot hij in 2019, zo’n anderhalf jaar na zijn aanstelling, gedwongen werd het toneel te verlaten.

Trump kiest in in zijn tweede termijn dezelfde aanpak als in zijn eerste, stelt Bolton. “Trump heeft geen filosofie, geen beleid of veiligheidsstrategie. Hij opereert ad hoc en transactioneel: alles draait om wat hem goed laat lijken. Een verschil is wel dat hij heeft geleerd dat het onhandig is als adviseurs niet direct ‘Yes Sir’ zeggen.”

Ideeën van toen zijn nu beter uitgewerkt en zijn adviseurs zijn loyalisten die zeggen wat Trump wil horen, stelt Bolton. “Trump zei onlangs dat de VS Groenland ‘psychologisch’ nodig heeft. Dat is veelzeggend”, meent Bolton. “Niemand in de VS denkt dat we Groenland ‘psychologisch’ nodig hebben, maar zo denkt Trump.”

Politieke aardbeving

Toch denkt hij niet dat dat betekent dat de bijna 80-jarige bewoner van het Witte Huis Groenland met geweld zal innemen. “Dat zou een politieke aardbeving veroorzaken. Steeds meer mensen binnen de Republikeinse Partij spreken zich inmiddels uit als ze het met Trump oneens zijn. Dat gaat verder dan alleen het buitenlandbeleid.”

Ook de overgrote meerderheid van de Amerikaanse bevolking is tegen een annexatie van Groenland, blijkt uit een recente peiling. Veel Amerikanen vinden dat Trump zich beter kan bezighouden met binnenlandse zaken, de economie bijvoorbeeld.

AFPLobbyist en politiek adviseur Roger Stone

Trump-loyalist Stone zegt hierover dat Trump de voedselprijzen naar beneden heeft gebracht, maar dat is niet zo. Voedselprijzen zijn met 3,1% toegenomen ten opzichte van de laatste volle maand onder Joe Biden.

“De benzineprijzen zijn wel sterk gedaald”, reageert Stone, een bewering die wel klopt. “En hij is nog maar net een jaar bezig, dus het beste moet nog komen”, stelt hij. “Zodra we in mei een niet-politieke Fed hebben krijgen we de renteverlaging die we nodig hebben”, zegt Stone in woorden die zo uit de mond van Donald Trump hadden kunnen komen.

Tegenspraak

Hoe daar mee om te gaan in het buitenland, een Witte Huis dat steeds vaker wild en feitenvrij om zich heen slaat? “Het is niet makkelijk”, zegt Bolton. “Je moet hem niet bij elke gelegenheid tegenspreken, want dan stopt hij simpelweg met luisteren.”

Wat dan wel? “De vraag die je moet stellen is: wat is in Donald Trumps persoonlijk belang? Als je hem daarop kunt laten focussen, kun je bereiken wat je wilt”, luidt het advies van Bolton.

In de peilingen staat Trump er inmiddels minder goed voor dan Biden, op hetzelfde moment vier jaar geleden. Trump geniet nu steun van zo’n 40 procent van de Amerikanen, een score die ook lager ligt dan tijdens zijn eerste termijn.

“In peilingen is een week een eeuwigheid”, zegt loyalist Stone. Hij is niet zenuwachtig voor de midterms, de parlementsverkiezingen van november. “Iedereen die nu al zegt: ‘we gaan winnen’ of ‘we gaan verliezen’, heeft geen idee. Daar is het veel te vroeg voor.”