Vochtexpert Lodewijk Tromp van Carebrick Vochtbestrijding en bestuurslid van Stichting Keurmerk Erkende Vochtexperts legt uit wat de alarmsignalen zijn van vochtproblemen in huis. Ook vertelt hij wat je wel én wat je vooral niet moet doen.
99% van de gevallen
De meest voorkomende schimmel in Nederland bij woningen is de zwarte schimmel. Van alle meldingen die Tromp krijgt, gaat het dan ook in verreweg de meeste gevallen om zwarte schimmel. “Negenennegentig procent van de situaties waarin wij worden ingeschakeld, treffen we zwarte schimmel aan.” Deze schimmel ontstaat uit schimmelsporen die overal aanwezig zijn: binnenshuis, maar ook gewoon in de buitenlucht. Zo kunnen huisdieren, maar ook wij, de sporen mee het huis in nemen, vertelt de vochtexpert.
De schimmelsporen op zichzelf kunnen echter geen kwaad. “Zwarte schimmelsporen hebben vocht nodig om te kunnen groeien, krijgen ze geen vocht, dan hebben ze geen voedingsbodem en ontstaat er ook geen schimmel”, legt Tromp uit.
Het wordt pas een probleem wanneer de sporen terechtkomen op een vochtige ondergrond. “In combinatie met vochtige muren, plafonds, kozijnen of slecht geventileerde hoeken ontstaat er een perfecte voedingsbodem om te groeien.”
“De term kristalschimmel is misleidend. Het is namelijk helemaal geen schimmel, maar zout.”
Kristalschimmel: een absolute fabel
Wat misschien nog wel vaker wordt aangetroffen in woningen is kristalschimmel. Deze ‘schimmel’ zorgt voor een witte, kristalachtige uitslag op de muur. “Maar eigenlijk is kristalschimmel een misleidende term”, vertelt Tromp. “Kristalschimmel is namelijk helemaal geen schimmel, maar een mineraalafzetting van zouten.”
Optrekkend vocht ontstaat wanneer muren via microscopisch kleine poriën vocht uit de grond opzuigen. “Het vocht neemt mineralen en zouten uit de bodem mee omhoog. Zodra het vocht verdampt, ontstaat er chemisch proces waarbij zouten uit het bouwmaterialen kristalliseren en eruit gaan zien als witte schimmelplekken op de muur.”
Tromp vertelt dat deze zouten zelf niet direct schadelijk zijn, maar het onderliggende probleem wel: “Kristalschimmel wijst op een optrekkend vochtprobleem en dat kan daarentegen wel kwaad, omdat het leidt tot een hoge luchtvochtigheid, schimmelgroei, gezondheidsproblemen van het binnenklimaat en structurele schade aan je woning.”
Het sneeuwbaleffect
Wanneer kristalschimmel en optrekkend vocht niet op tijd wordt aangepakt leidt het tot het ‘sneeuwbaleffect’, waarschuwt Tromp. ‘Optrekkend vocht zorgt voor een vochtige muur. Een vochtige muur is kouder, waardoor er nog meer vocht wordt aangetrokken. Dat leidt vervolgens tot zoutkristallen op de muur.” In de zomer lijkt het probleem soms verdwenen, omdat het vocht dan opdroogt. Echter, vertelt de vochtexpert dat de zoutsporen nog steeds, al dan niet onzichtbaar, aanwezig zullen blijven in de muren.
“Zodra het buiten weer warmer wordt, trekken die zouten in de muur opnieuw vocht aan. Zo ontstaat er weer een vochtige muur en uiteindelijk ook weer kristalschimmel”. Het is als het ware een vicieuze cirkel waarin alles elkaar versterkt.
Niet zelf aanpakken
Wanneer zwarte schimmel of zoutaanslag eenmaal zichtbaar is in huis, raadt Tromp aan om de schimmel niet zelf aan te pakken. “Het probleem zit bijna altijd dieper. Je kunt de aanslag wel verwijderen, maar als de oorzaak blijft bestaan, komt de schimmel later gewoon weer terug.” In veel gevallen is professionele hulp dan ook aan te raden om het vochtprobleem structureel aan te pakken.
“Nooit het ventilatierooster boven je ramen dichtdoen als je gaat slapen. Dat is het domste wat je kunt doen.”
Voorkomen
Wie schimmel wil voorkomen, moet volgens Tromp vooral inzetten op ventilatie en een stabiel verwarmingspatroon. “Een continu verwarmingspatroon kan hierbij helpen. Dus niet overdag stoken en ’s nachts de verwarming ver terugdraaien, maar standaard op dezelfde temperatuur.”
Daarnaast is ventileren minstens zo belangrijk. Tromp benadrukt dan ook om nooit het ventilatierooster boven je ramen dichtdoen als je gaat slapen. “Dat is het domste wat je kunt doen. Ventilatieroosters boven de ramen moeten 24 uur per dag openstaan. Doe je ze dicht, dan komt er geen verse lucht meer binnen en loopt de luchtvochtigheid alleen maar op.”
Het raam zelf mag je wel dicht doen als je naar bed gaat, zolang die roosters maar open zijn. Wie geen ventilatieroosters heeft, kan zijn raam beter op een klein kiertje zetten, zodat er altijd voldoende verse lucht het huis in kan komen.
Lees ook Zó vaak moet je je huis echt ventileren (en dat is véél vaker dan je waarschijnlijk denkt)
Energiefabel
Een veelgehoord argument om niet te ventileren is energiebesparing. Raam open en tegelijkertijd de verwarming aan hebben klinkt namelijk niet erg energiebesparend. Volgens Tromp is dat echter een hardnekkige fabel. “Mensen denken dat verwarmen en tegelijk koude lucht binnenlaten hen meer energie kost, maar dat klopt niet. Droge lucht kost juist minder energie om op te warmen dan vochtige lucht. Vochtige lucht warmt trager op en dat kost veel meer energie.”
Slim verwarmen betekent volgens hem zorgen voor een gezond binnenklimaat. Hij maakt hierbij de vergelijking met autorijden. “Als je de ventilatie in de auto uitzet, beslaan de ramen meteen. Zonder verse lucht zie je niks meer. In huis werkt dat precies hetzelfde.”
Test: Hoe vochtig is jouw huis?
Wie twijfelt of er sprake is van een vochtprobleem, kan via de website van de Stichting Keurmerk Erkende Vochtexperts een online test doen om een mogelijk vochtprobleem in kaart te brengen. “Een gezond huis begint bij een gezond binnenklimaat. En hoe eerder je erbij bent, hoe kleiner de gevolgen.”
Lees ook Condens en schimmel in huis: zo voorkom je het en behoud je een gezond binnenklimaat
Voor meer artikelen van RTL Wonen, klik hier:
