Niets zo veranderlijk als Donald Trump, maar vooralsnog vindt hij onze oud-premier fantastisch. Hij steekt niet onder stoelen of banken dat hij goed met Rutte overweg kan. Zo goed, dat Rutte zo’n beetje de enige lijkt die op hem in kan praten.
De wereld zag het gisteren ook gebeuren: totaal onverwacht wist Rutte samen met Trump een deal over Groenland te smeden. Dat deed Rutte door een typische houding aan te nemen tegenover de Amerikaanse president. Eén van nederigheid en van vleierij. Te veel geslijm volgens sommigen, maar voor nu lijkt het opnieuw te hebben gewerkt.
Dit zegt hij er zelf vandaag over tegen RTL Nieuws:
“Rutte is altijd extreem flexibel, met een niet zo groot ego. In elk geval niet zo groot dat het hem in de weg zit”, zegt NRC-journalist Petra de Koning tegen RTL Nieuws. De Koning volgde Rutte jarenlang en schreef een biografie over hem.
“Hij heeft geen enkele moeite om zich klein te maken. Kijk naar kabinet Rutte III. De ChristenUnie had toen een sleutelrol in de formatie, maar het dreigde te mislukken. Toen is Rutte naar die partij toe gegaan, op een avond, lopend in zijn eentje, en heeft hij daar toegezegd zijn best te doen om hun punten binnen te halen.”
Bericht op Truth Social
Dat zie je nu ook gebeuren met Trump, zegt de Koning. “Het vleierige bericht van Rutte aan Trump, die de Amerikaanse president op Truth Social heeft gezet, dat is typisch Rutte. Hij praat mensen naar de mond als hij vindt dat het moet. De vraag is wel hoe ver je daarmee kunt gaan, want wanneer tast het je geloofwaardigheid aan? Gisteren heeft het in ieder geval een voorlopige deal opgeleverd.”
Achter alle complimentjes zit natuurlijk een belang. “Hij probeert een dreigende situatie voor de hele wereld op te lossen. Maar het is ook een ingewikkelde situatie voor hemzelf”, zegt De Koning. “Voor hem persoonlijk speelt mee dat hij natuurlijk niet wil dat de NAVO uit elkaar zou vallen onder zijn leiding.”
Ook voor politiek verslaggever Fons Lambie is de opstelling van Rutte als ‘oliemannetje’ de afgelopen dagen geen verrassing. “Hij staat al langer bekend als de man die moeilijke kwesties opgelost krijgt. Hij kan zichzelf makkelijk wegcijferen. In Den Haag kon hij als premier daarom al overweg met zowel Jesse Klaver op links als Geert Wilders op rechts.”
‘Daddy’
Op internationaal vlak kan hij dat ook. Op de NAVO-top in juni had hij een oplossing voor de dreigende afbrokkeling van de Amerikaanse steun aan Oekraïne. Europa zou Amerikaanse wapens kopen, voor Oekraïne. Lambie: “Om Trump erbij te houden stuurt hij hem dus vleiende sms’jes en noemt hij hem ‘Daddy’. Het is ook de taak van de hoogste baas van de NAVO om Europa en Amerika te verenigen.”
Dat Rutte een ‘oliemannetje’ is, valt ook op te maken uit zijn tijd als premier. In 2018 kregen de toenmalige Britse premier Theresa May en toenmalig voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, het met elkaar aan de stok. Op beelden die viral gingen was te zien dat May uithaalde naar Juncker met de woorden: ‘Hoe noem je mij?’ Op diezelfde beelden is te zien dat Mark Rutte op de twee afloopt, de ruzie sust en een arm om hen heen slaat.
Dan 2022. De samenwerking tussen Duitsland en Frankrijk verloopt stroef. President Emmanuel Macron en bondskanselier Olaf Scholz kunnen het niet goed met elkaar vinden. Bij een Europese samenkomst in Praag organiseert Nederland een vooroverleg met de twee landen. En Mark Rutte loopt als enige Europese leider, samen met de mannen door de Tsjechische hoofdstad.
En dan is het 2024, het laatste jaar van Ruttes premierschap. En ook de laatste keer dat hij zich als premier laat zien in Brussel.
Tegen RTL Nieuws zeggen meerdere Europese leiders dat ze hem gaan missen. Een van hen is de Deense premier Mette Frederiksen. De toenmalige premier van België, Alexander de Croo, zegt dat Rutte altijd aan de wieg van een compromis stond tijdens een crisis. “Door Rutte bokste Nederland heel vaak boven zijn gewicht.”
In het belang van Nederland
“Dat ‘oliemannetje’ was hij als premier ook in het belang van Nederland”, zegt Lambie. “Rutte noemde Nederland altijd een klein land met een grote economie. Daardoor ben je heel afhankelijk van goede relaties met andere landen. Ook in Den Haag zelf was Rutte al een meester in bruggen bouwen en nu dus ook op het internationale toneel.”
“Maar het is niet alleen hosanna. Hij krijgt ook veel kritiek op de kruiperige manier van diplomatie. Rutte kan de situatie rond Groenland nu wel gesust hebben, de Republikeinse partij in Amerika blijft afstand creëren met Europa. Die boodschap gaat niet veranderen. De vraag is of de NAVO overeind blijft of in stukken scheurt. Vooralsnog is het eerste nu het geval, maar of de situatie over vijf jaar nog steeds zo is, is de vraag.”
Politiek verslaggever Roel Schreinemachers zegt vanuit Davos: “De clash heeft de relatie tussen de VS en Europa geen goed gedaan.”