De mogelijke overname van wat een jaar geleden nog een onbekend IT-bedrijf was, leidt inmiddels tot grote beroering. Gisteravond zaten in de Tweede Kamer drie zalen vol om te luisteren naar een rondetafelgesprek over de overname van Solvinity. Waarom is opeens een storm opgestoken over dit bedrijf? Vijf vragen en antwoorden.
1. Wat is DigiD, en wie is er de baas over?
Elke Nederlander heeft het wel eens gebruikt: DigiD is het systeem dat je gebruikt om in te loggen bij onder meer overheidsdiensten en zorginstellingen. Denk aan de Belastingdienst, je zorgverzekering of het ziekenhuis. Een belangrijk systeem: het heeft 16,6 miljoen gebruikers en afgelopen jaar werd er maar liefst 645 miljoen keer mee ingelogd.
DigiD wordt gebouwd en beheerd door een overheidsinstantie, Logius. Maar de servers waar de dienst op draait worden beheerd door een IT-bedrijf, Solvinity.
2. Wat is er nu aan de hand?
In november werd bekend dat Solvinity mogelijk overgenomen wordt door een Amerikaans bedrijf, Kyndryl. Dat bedrijf is wereldwijd actief en heeft zo’n 73.000 medewerkers. Direct na de overname uitten verschillende experts hun zorgen over het voornemen om Solvinity in Amerikaanse handen te brengen.
Afgelopen weken spraken ook Kamerleden zich uit: vorige week riep een meerderheid in de Tweede Kamer het kabinet op alles op alles te zetten om te voorkomen dat gegevens van Nederlandse DigiD-gebruikers in Amerikaanse handen terechtkomen.
En de overname roept bredere vragen op over de afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven. Steeds meer overheidsinstanties en cruciale diensten kunnen inmiddels niet meer zonder hun diensten.
3. Wat zijn de risico’s van zo’n overname?
Experts wijzen op twee concrete risico’s. Ten eerste zou de Amerikaanse overheid straks inzage kunnen eisen in gegevens van Solvinity. Zelfs data die in Europa is opgeslagen, kan dankzij een Amerikaanse wet mogelijk worden opgevraagd .
Daarnaast zijn tegenstanders van de overname bang dat de Amerikaanse overheid de stekker uit DigiD zou kunnen trekken. Dan zouden Nederlanders dus niet meer kunnen inloggen bij overheidsdiensten, wat grote gevolgen zou hebben.
4. Hoe realistisch is dat, kunnen de VS straks bij mijn data?
Met DigiD krijg je toegang tot enorm gevoelige gegevens, van je financiën tot je gezondheid. Maar Solvinity heeft geen toegang tot die gegevens. Ook na een overname zou de Amerikaanse overheid dus niet dat soort gegevens van Nederlanders kunnen inzien.
Als je DigiD vergelijkt met een auto, dan zou Solvinity de banden leveren. Het bedrijf kan niet zien wat er ín de auto gebeurt. Maar: steek je de banden lek, dan komt de auto wel tot stilstand.
En dat risico is er wel degelijk. Daar moet wel bij gezegd worden dat het uitschakelen van buitenlandse overheidsdiensten een buitengewoon extreme stap zou zijn, en er op dit moment geen enkele reden is om te verwachten dat de VS ooit op zo’n sabotageactie zouden overgaan.
Maar dat het überhaupt mogelijk is, is volgens experts al genoeg reden om een streep te zetten door de overname. Zeker met het oog op de verslechterende relatie tussen de Verenigde Staten en Europa.
5. Kan de overname nog gestopt worden?
De overname van Solvinity is nog niet rond, en moet nog worden goedgekeurd door toezichthouders. Ook het Bureau Toetsing Investeringen doet momenteel onderzoek naar de overname. Dat bureau is onderdeel van het ministerie van Economische Zaken en oordeelt over overnames die mogelijk een risico vormen voor de nationale veiligheid.
Op basis van het oordeel van dat bureau, zou de minister van Economische Zaken de overname kunnen verbieden. Maar ook dat brengt risico’s met zich mee: zoals de langdurige affaire rondom chipfabrikant Nexperia laat zien, kan zo’n ingreep al snel uitgroeien tot een internationale rel.
Een andere optie is dat overheidsinstantie Logius een ander bedrijf zoekt om mee samen te werken. Maar ook dat ligt juridisch lastig: het contract tussen Logius en Solvinity loopt nog tot augustus 2028.
Is er een alternatief voor Amerikaanse techbedrijven? Experts roepen op om een ‘Hollandse cloud’ te ontwikkelen. Hoe dat zou werken zie je in deze video: