(leestijd circa 3 minuten)
Het nieuwe coalitieakkoord presenteert zich als een “doorbraak” in het stikstofdossier, maar het lijkt meer op een politieke operatie om de vliegindustrie ook hier te ontzien.
De harde realiteit is dat de natuur nog jaren moet wachten op herstel, terwijl Schiphol en Lelystad juist meer manoeuvreerruimte krijgen. “MOB hoopte op een fatsoenlijk kabinet dat de wet naleeft en rechterlijke uitspraken uitvoert. Het tegendeel blijkt het geval. Het nieuwe kabinet gaat moreel net zo corrupt worden als het nu zieltogende brakke kabinet en Rutte IV”, aldus de natuurorganisatie in een reactie.
De verschuiving van het wettelijke doel naar 2035 is geen technische aanpassing, maar een politieke keuze die de druk van de ketel haalt voor precies die sectoren die het meest bijdragen aan de stikstofcrisis. De luchtvaart hoort daar nadrukkelijk bij, al wordt dat in het akkoord zorgvuldig verzwegen.
De afschaffing van de kritische depositiewaarde (kdw) is misschien wel de grootste winst voor Schiphol. De kdw was jarenlang het enige juridische instrument dat de luchtvaart daadwerkelijk kon begrenzen. Het was de reden dat Lelystad niet open kon, dat Schiphol geen natuurvergunning kreeg en dat rechters keer op keer ingrepen.
Van natuur naar emissies
Door dit fundament weg te halen, wordt de juridische basis verschoven van natuur naar emissies, en dat is precies de verschuiving waar de luchtvaartsector al jaren op aanstuurt.
Emissiesturing klinkt modern en technisch, maar in de praktijk betekent het dat de sector vooral hoeft te beloven dat het “beter wordt”, zonder dat de natuur daadwerkelijk minder stikstof hoeft te ontvangen.
De depositie op kwetsbare gebieden blijft daarmee hoog, terwijl de juridische druk om die te verlagen verdwijnt.
Het akkoord doet alsof de luchtvaart slechts een bijrol speelt in het stikstofdossier, maar dat is politieke fictie. Schiphol is een van de grootste NOₓ‑bronnen van Nederland, en de uitstoot concentreert zich precies rond Natura 2000‑gebieden die toch al zwaar overbelast zijn.
Geen emissiedoelen
Desondanks wordt de luchtvaart nergens expliciet aangesproken op zijn bijdrage. Terwijl boeren individuele emissiedoelen krijgen, dierrechten worden aangescherpt en grondgebondenheid verplicht wordt, mag Schiphol rustig verder opereren zonder dat er een concreet reductiepad wordt opgelegd.
De luchtvaart wordt niet verplicht om in 2030 of 2035 een bepaald emissieniveau te halen. Er wordt zelfs geen begin gemaakt met het vastleggen van een sectorale reductie. De sector wordt simpelweg buiten schot gehouden.
De gebiedsgerichte aanpak die het akkoord introduceert, lijkt op papier logisch, maar in de praktijk betekent het dat provincies opnieuw worden opgezadeld met een onmogelijke opdracht. Zij moeten natuur herstellen, emissies reduceren en economische ruimte verdelen, maar krijgen tegelijkertijd te maken met een luchtvaartsector die nationaal wordt beschermd en lokaal enorme druk uitoefent.
De Veluwe, een van de zwaarst getroffen natuurgebieden, ligt pal onder de aanvliegroutes van Schiphol. De Peel wordt beïnvloed door Eindhoven Airport. Toch worden deze luchthavens niet genoemd als probleemfactoren, laat staan dat ze worden verplicht tot reductie. De natuur moet herstellen, maar de luchtvaart hoeft niet mee te bewegen.
Geen verbetering van natuur
Het nieuwe Stikstoffonds wordt gepresenteerd als een investering in natuurherstel, maar in werkelijkheid is het vooral een instrument om economische activiteiten mogelijk te maken. De nadruk ligt op “juridisch aantoonbare reductie”, niet op daadwerkelijke verbetering van de natuur. Dat is een cruciaal verschil.
Het gaat om het creëren van ruimte voor vergunningverlening, niet om het terugbrengen van stikstof tot een niveau dat de natuur daadwerkelijk laat herstellen.
Voor de luchtvaart betekent dit dat er opnieuw ruimte ontstaat om vergunningen te verlenen die onder het oude systeem juridisch onhoudbaar waren. De sector krijgt daarmee precies wat zij wilde: een systeem dat minder afhankelijk is van natuurdata en meer van bestuurlijke afspraken.
Overbelasting blijft bestaan
De gevolgen voor de natuur zijn voorspelbaar. De overbelasting van kwetsbare gebieden blijft bestaan, herstel wordt uitgesteld en de druk op provincies neemt verder toe.
De luchtvaartsector krijgt ondertussen een vrijbrief om door te gaan op de oude voet, zonder harde reducties, zonder juridisch afdwingbare verplichtingen en zonder dat de sector wordt geconfronteerd met de werkelijke impact van haar uitstoot. Het akkoord kiest voor politieke rust in Den Haag, niet voor ecologische rust in de natuurgebieden die al decennia onder druk staan.
Voor omwonenden van Schiphol en andere luchthavens betekent dit dat de stikstofcrisis opnieuw wordt opgelost zonder dat de luchtvaartsector een serieuze bijdrage hoeft te leveren. De hinder blijft, de uitstoot blijft, de druk op de natuur blijft.
Weer doorschuiven
De coalitie presenteert het als een evenwichtig pakket, maar in werkelijkheid is het een akkoord dat de luchtvaartsector krampachtig uit de wind houdt, terwijl natuur en omwonenden de rekening betalen.
Als dit de nieuwe koers is, dan wordt de stikstofcrisis niet opgelost, maar slechts opnieuw doorgeschoven. En zoals altijd in dit dossier: elke meter die de luchtvaart wint, wordt betaald door de natuur die verder achteruitgaat. En door alle andere bedrijven die minder stikstofruimte overhouden en hun opgave zien groeien.
Steun ons. Overweeg aub een donatie via iDeal.
Sla dit artikel op in uw favorieten