AFPSchoonmaken van een hotelkamer

  • Mark Schrader

    verslaggever Nieuwsuur

  • Zainab Hammoud

    verslaggever Nieuwsuur

  • Mark Schrader

    verslaggever Nieuwsuur

  • Zainab Hammoud

    verslaggever Nieuwsuur

Het Ibis Styles Hotel in Arnhem liet zo’n twintig asielzoekers en een groep Oekraïense arbeidskrachten zonder geldige werkpapieren en tegen zeer lage vergoedingen schoonmaakwerk doen. Via allerlei schimmige tussenpersonen werden ze in het hotel aan het werk gezet, blijkt uit onderzoek van Nieuwsuur.

Deskundigen spreken van mensenhandel en uitbuiting. De Arbeidsinspectie is een onderzoek gestart naar de misstanden.

De schoonmakers werden op straat geronseld en hadden te maken met schimmige tussenpersonen van het Duitse bedrijf AHR Clean. Een deel van de schoonmakers kreeg niet of slechts gedeeltelijk betaald. Degenen die wel salaris kregen, ontvingen slechts 3,50 tot 4,50 euro per schoongemaakte kamer, blijkt uit hun verklaringen.

Een Oekraïens stel moest het salaris zelfs delen en ontving zo per schoongemaakte kamer 1,75 euro per persoon. Wel mochten ze naar eigen zeggen de restanten van het ontbijtbuffet van het hotel opeten. Degenen die wel betaald kregen, ontvingen hun loon cash in de lobby van het hotel. Dat is in Nederland verboden.

Kwetsbare werknemers

“Wij vinden dit een heel ernstige casus”, zegt Anna Ensing van Fairwork, een non-profitorganisatie die slachtoffers van arbeidsuitbuiting ondersteunt. “Mensen zijn actief geworven om ergens te gaan werken met allerlei beloftes over salaris en het regelen van de juiste papieren. Dat werd niet nagekomen en laat weer zien dat er bedrijven zijn die misbruik maken van een kwetsbare groep werknemers om er zelf geld aan te verdienen.”

Toen werknemers hun loon wilden opeisen bij het hotel, werden ze door de politie weggestuurd:

‘We belden de politie, maar die koos de kant van het hotel’

De schoonmakers werden bij Ibis aan het werk gezet zonder tewerkstellingsvergunning, die in Nederland verplicht is voor mensen van buiten de EU, ook voor asielzoekers. Mensen die onderbetaald of niet betaald worden óf onder slechte arbeidsomstandigheden werken, komen vaak uit bij Fairwork. “Het laatste jaar zien we een toename in het aantal klachten over hotels. We hadden vorig jaar 88 nieuwe klachten. Vooral van mensen die als schoonmaker of ‘house keeper’ in een hotel werkten”, zegt Ensing.

Tussenpersoon

Hoewel de benodigde tewerkstellingsvergunningen bij Ibis ontbraken, kregen de asielzoekers wel een contract. Maar juristen zeggen dat de contracten rechtstreeks uit het Duits vertaald lijken te zijn, inclusief woorden die in het Nederlands niet bestaan. De contracten zijn ook niet rechtsgeldig in Nederland. “Bijvoorbeeld de term ‘mini-job’, dat is een typisch Duitse benaming voor flexibele arbeid. De term kennen we in het Nederlands arbeidsrecht niet”, zegt Niels Jansen, universitair docent Arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam.

Ook vakbond CNV is kritisch. “Ik heb het contract aan een paar van onze juristen voorgelegd en die zeiden: hoe kom je hier nou aan? Er klopt helemaal niets van”, aldus Jan Kampherbeek van CNV. Het Duitse bedrijf staat ook niet geregistreerd in de Nederlandse Kamer van Koophandel, en dat moet wel. “Helaas zien we rond de grote steden dit soort constructies steeds meer voorkomen. Omdat er gewoon echt een tekort aan mensen is”, zegt Kampherbeek.

Malafide praktijken

Hotel Ibis Styles in Arnhem valt onder het bedrijf Novum Hospitality. Dat is een enorm concern met meer dan 130 hotels, voornamelijk in Duitsland. Novum zegt de kwestie te gaan onderzoeken en verwijst naar een door hen ingehuurd Duits schoonmaakbedrijf: Ö&I Clean Group GmbH. Ook dat bedrijf gaat de zaak onderzoeken, maar wijst weer door naar het door hen ingehuurde Duitse schoonmaakbedrijf AHR Clean UG.

AHR Clean zegt in een reactie dat voor sommige asielzoekers wel een tewerkstellingsvergunning is aangevraagd, maar volgens het bedrijf was die nog niet voor iedereen beschikbaar. Het bedrijf laat in het midden waarom ze niet gewacht hebben tot de werkvergunningen er wel waren en waarom ze geen detacheringscontract hebben gebruikt. Ensing zegt dat bedrijven wellicht bewust verschillende routes en constructies optuigen. “Om het geheel zo complex te maken, zodat malafide praktijken makkelijker zijn. Want iedereen wijst naar elkaar.”

Een deel van de schoonmakers, asielzoekers die wonen in de azc’s in Arnhem, werd deze week alsnog (cash) uitbetaald. Dat gebeurde nadat Nieuwsuur vragen had gesteld aan de betrokken bedrijven. De andere groep schoonmakers is nog altijd niet betaald. De Arbeidsinspectie deed begin december een inval bij het hotel en is daarna het onderzoek gestart.