Tot nu toe is het Doedens niet gelukt om binnen te lopen met cryptomunten. Toch blijft hij in een documentaire dromen van ‘het grote geld’ en laat hij door ChatGPT alvast een nieuwsartikel schrijven over zijn vermeende doorbraak in de cryptowereld.

Crypto’s zijn een digitale munteenheid. In tegenstelling tot traditionele valuta, zoals de euro en de dollar, is er bij cryptogeld geen centrale bank of een overheid, die de controle heeft over het systeem.

‘Geen officiële diagnose’

“Het is lastig om te zeggen wanneer iets verslavend is, de term wordt al snel gebruikt bij gebrek aan een betere omschrijving”, aldus Tom Bart, preventiedeskundige bij verslavingskliniek Jellinek. Er zijn zeker mensen die in de problemen komen door obsessief beleggen of doordat ze in crypto’s zitten, zegt hij.

“Met crypto is het in het belang van de aanbieders dat zoveel mogelijk mensen hierin hun geld steken.” Daarom zullen ze hun apps zo inrichten dat geld investeren zo makkelijk en aantrekkelijk mogelijk wordt gemaakt, zegt Bart. “Dit lijkt heel erg op gokken en dit kan obsessief en risicovol gedrag uitlokken. Daarnaast wordt er op grote schaal reclame gemaakt voor cryptoplatforms, vaak op internet, maar bijvoorbeeld ook rondom sportwedstrijden.”

Volgens hem zijn er niet veel mensen bij Jellinek in behandeling vanwege beleggen in crypto. Er is ook geen officiële diagnose ‘cryptoverslaving’, zegt hij. “Vaak is het ook onderdeel van een breder probleem, mensen worden dan bijvoorbeeld gediagnostiseerd met een gokstoornis en krijgen hiervoor doorgaans dezelfde behandeling”, aldus Bart.

Maar sommige mensen raken nooit verslaafd, en anderen juist heel snel, zegt hij. Dat heeft te maken met genetische aanleg voor verslaving én de omgeving waar je in zit. Bij dat laatste moet je denken aan mensen met een lagere sociaal-economische status, of met een bepaald trauma dat ze hebben meegemaakt, legt Bart uit. Daardoor ben je gevoeliger om verslaafd te raken.

Hij maakt onderscheid tussen gedrags- en middelenverslaving. In het laatste geval neem je een bepaald middel in, zoals alcohol, of cocaïne. Bij beide soorten verslaving kunnen gebruikers ontwenningsverschijnselen krijgen. Maar als iemand met een gedragsverslaving niet in crypto kan handelen, dan zijn die ontwenningsverschijnselen veel beperkter, zegt Bart.

24 uur per dag

“De cryptomarkt heeft enkele kenmerken die mensen met gevoeligheid voor verslaving mogelijk aanspreken”, concludeerden onderzoekers van onderzoeksinstituut Centerdata vorig jaar. Dat was in een rapport met de titel ‘Risico’s van crypto’ naar aanleiding van een onderzoek voor het ministerie van Financiën.

Je kunt 24 uur per dag in crypto’s handelen en de koersen stijgen of dalen soms hard in korte tijd. Ook zijn er veel verschillende crypto’s, waardoor er altijd een kans is dat je nét de verkeerde hebt gekocht, zeggen de onderzoekers. “Daardoor kunnen cryptobeleggers het gevoel krijgen de boot te missen.”

Dat je de hele dag kunt handelen in crypto’s kan leiden tot obsessief gedrag, beschrijft Centerdata. “Mensen houden dan voortdurend de markt in de gaten en hebben het gevoel dat ze geen rust kunnen nemen.”

Apps van cryptodienstverleners maken het ook makkelijk om geld in crypto te stoppen, voegt toezichthouder AFM daaraan toe. Je kunt je snel en makkelijk aanmelden. Door aan te geven in welke crypto’s nú veel wordt gehandeld, worden gebruikers volgens de AFM door een app richting bepaalde crypto’s gestuurd.

Je hoeft ook nog eens maar op een paar knoppen te drukken om te handelen. Je kunt daarnaast live de koersen van crypto’s volgen, wat uitnodigt om geregeld terug te komen in de app, zegt de AFM. Ook het sturen van pushberichten, zoals ‘de hoogste stijgers vandaag’, dragen er volgens de AFM aan bij dat gebruikers geregeld hun app weer openen.

Volgens Centerdata is de rol voor sociale media mogelijk ook een verslavend aspect voor crypto’s. Want 20 procent van de cryptobezitters ziet sociale media als een relevante informatiebron, en die berichten spelen in op de vrees om de boot te missen.