Het had hét verhaal van de Spelen moeten worden. Skilegende Vonn (41) maakte haar comeback op het toernooi nadat zij in 2019 was gestopt met skiën. Dat deed ze met een gescheurde kruisband die zij vlak voor de Spelen opliep. Maar al na 13 seconden raakte ze met haar arm een poortje en kwam ze op hoge snelheid ten val. De ijzige kreet die over de piste van Cortina d’Ampezzo schalde, voorspelde niet veel goeds.
De Nederlandse orthopedisch chirurg Hendrik Jan Kooijman (voormalig tophockeyer en tweevoudig olympiër) en zijn Belgische vakgenoot Johan Bellemans vertellen aan RTL Nieuws dat zij meteen doorhadden dat het goed mis was. Vonn verklaarde zelf op Instagram dat er inderdaad een hoop kapot bleek in haar been.
‘Hoogenergetisch’ letsel
Bellemans: “De knie werd direct gestabiliseerd met schroeven en stangen, een noodfixatie die nodig is om te voorkomen dat de botfragmenten blijven bewegen en zo extra schade veroorzaken. Er was hier duidelijk sprake van ‘hoogenergetisch’ letsel. Dat ontstaat alleen bij de impact van hoge kracht en snelheid op het lichaam.”
Kooijman: “Dit betrof een zeer complexe breuk. Er bleek heel veel stuk in het been. Haar scheenbeen was gebroken, evenals het kuitbeen op twee plekken, het plateau van de knie en zelfs de rechterenkel waren aangedaan. Er moet enorm veel geweld op het been hebben gestaan tijdens de crash.”
Spieren laten ademen
Volgens Kooijman zijn door de zware val zelfs de weke delen in het been beschadigd geraakt. “Door de vele interne bloedingen liep de druk in het onderbeen razendsnel op. Spieren zitten verpakt in een strak vlies, als daar te veel vocht in ophoopt, kan de bloedtoevoer volledig worden afgesneden.” Volgens de arts is de pijn die daardoor voelbaar is vergelijkbaar met die van een hartaanval. “Als een hoge druk in de spiercompartimenten niet tijdig onderkend wordt, kan dit uiteindelijk resulteren in zelfs een amputatie.”
Belleman legt uit hoe de druk alleen kon worden gestopt door een zogenoemde fasciotomie: het opensnijden van alle spiercompartimenten van het onderbeen. “De spieren moeten letterlijk weer kunnen ademen.”
Beide experts benadrukken dat dergelijke zware trauma’s uniek zijn voor ongelukken in de sneeuw. Kooijman: “Vonn ging 80 à 90 kilometer per uur. Dan zijn er enorme krachten die op het been inwerken. Dergelijke ernstige breuken zie je dan ook niet ontstaan wanneer iemand van zijn fiets valt of een enkel verzwikt op het voetbalveld.”
Blessures op de blauwe piste
Bellemans vult aan: “Dit soort breuken zie je eigenlijk alleen bij zware skiongevallen, motorongelukken of bij een val van grote hoogte. Niet bij normale sportblessures. Een harde tackle op het onderbeen bij voetbal zou misschien in de buurt kunnen komen.”
Toch blijft het ook voor de recreatieve skiër uitkijken, meent Kooijman. “Een recreant zoals jij en ik haalt toch ook al gauw snelheden van 40 tot 50 km/u. Als iemand met weinig techniek op die snelheid valt, zeker tegen een object zoals een liftpaal, kun je in theorie in de buurt komen van dit soort letsels.”
Of we Lindsey Vonn ooit nog terug gaan zien op de ski’s, blijft voorlopig koffiedik kijken. Door de combinatie van meerdere breuken, grote weefselschade en het uitgebreide ‘ijzerwerk’ dat nodig was om het bot te reconstrueren, is de kans op een vertraagde genezing groot, zegt Kooijman. “Maar het zal mij niks verbazen als ze nog een keer terugkomt. Ik denk namelijk dat ze het heel graag wil. Dit is niet het afscheid dat ze voor ogen had.”
Om jezelf op de piste beter te beschermen is het dragen van een rugbeschermer een goede tip, zoals te zien in onderstaande video: