Op de dagen met de meeste regenval is in sommige gebieden zelfs een derde meer neerslag gevallen in vergelijking met de periode dat de aarde nog ongeveer 1,3 graden koeler was dan nu. Dit blijkt uit een analyse van de internationale onderzoeksgroep World Weather Attribution (WWA).
Het is wel moeilijk om precies te zeggen hoeveel direct door klimaatverandering komt, omdat de daadwerkelijke waarnemingen sterk afwijken van de klimaatmodellen. Deze verschillen tussen de werkelijkheid en de voorspellingen zorgen voor onzekerheid, omdat er meerdere oorzaken mee kunnen spelen.
Veel schade
Sinds 1 januari werden de drie landen getroffen door een ongebruikelijk hoog aantal stormen. Als gevolg van het extreme weer kwamen tientallen mensen om, werden honderdduizenden mensen geëvacueerd, en loopt de schade in de miljarden euro’s. Naar verwachting kan het nog maanden duren voordat alle schade aan bijvoorbeeld wegen en gebouwen is hersteld.
Lees ook Zevende storm in zes weken tijd: noodweer in Spanje zorgt voor grote problemen
In het Zuid-Spaanse Grazalema viel net zoveel regen in enkele dagen als gemiddeld gesproken in een heel jaar. “Ook kenden delen van Marokko en Portugal tijdens de storm Leonardo neerslaghoeveelheden die zo extreem waren dat je ze maar eens in een eeuw zou verwachten”, schrijven de onderzoekers. Leonardo is een van de vele stormen die de landen teisterde.
Ook de harde wind was uitzonderlijk en veroorzaakte schade. Maar de ergste gevolgen zijn te wijten aan de hevige regen, die met elke storm gepaard ging en op sommige plekken tot overstromingen leidde.
In alle drie de landen werden tijdig weerwaarschuwingen afgegeven. Daardoor konden de autoriteiten op tijd in actie komen en mensen evacueren. Als gevolg daarvan bleef het aantal dodelijke slachtoffers beperkt, signaleren de onderzoekers. Toch zijn er nog verbeteringen mogelijk.
Al langer wordt gehamerd op het belang van ‘vroege waarschuwingssystemen’. Want de impact van weersextremen kan er flink door worden verminderd, aldus onderzoeker Maja Vahlberg van het Rode Kruis Klimaatcentrum in Den Haag, dat meewerkte aan de analyse.
“Alleen door vroegtijdige waarschuwingen, lokale paraatheid en toekomstgerichte planning met elkaar te verbinden, kunnen we kwetsbare gemeenschappen daadwerkelijk beschermen tegen stormen die steeds heviger worden”, zegt ze.
Zo is het belangrijk dat verschillende overheden, op landelijk en lokaal niveau, beter met elkaar samenwerken. Ook snelle herstelmaatregelen en het direct beoordelen van structurele schade aan huizen, scholen, tuinen, openbare gebouwen en waterbeheersystemen zijn belangrijk.
Europa onvoldoende voorbereid
De Europese Wetenschappelijke Adviesraad voor Klimaatverandering heeft recent nog gezegd dat de Europese Unie onvoldoende is voorbereid op weersextremen. Dit kan grote gevolgen hebben, aldus die Adviesraad.
“Het zou het concurrentievermogen van Europa in toenemende mate kunnen verzwakken, de overheidsbegrotingen onder druk kunnen zetten en de veiligheidsrisico’s kunnen vergroten.”
Europa warmt snel op
Omdat de wereld er niet in is geslaagd om snel genoeg de uitstoot van broeikasgassen te laten dalen, wordt het steeds waarschijnlijker dat de doelstelling van 1,5 graad uit het Parijse Klimaatakkoord wordt overschreden, stelt de Adviesraad.
“Europa warmt ongeveer twee keer zo snel op als het mondiale gemiddelde, waarbij stijgende temperaturen vaker en ernstiger klimaatgevaren veroorzaken – waaronder hittegolven, droogtes, bosbranden, overstromingen, zeespiegelstijging en kusterosie- en de gevolgen zijn voelbaar in alle regio’s van Europa.”
Wat is het WWA?
World Weather Attribution (WWA) is een samenwerkingsverband van onderzoekers uit meerdere landen, die kijken naar extreme weersgebeurtenissen. Deze keer deden wetenschappers mee uit Spanje, Portugal, Marokko, Nederland, Zweden, Zuid-Afrika, Zwitserland, India, Denemarken, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk.
De wereld is nu zo’n 1,3 à 1,4 graden opgewarmd ten opzichte van de periode dat er nog geen menselijke uitstoot van broeikasgassen was. Deze opwarming heeft het recente extreme weer verergerd, stellen de onderzoekers. Wel zijn er grote verschillen tussen de regio’s in de drie landen.
Ook andere landen (waaronder Nederland) ondervinden de negatieve gevolgen van de gebeurtenissen in Zuid-Europa. Die hebben in bijvoorbeeld in supermarkten invloed op de prijs en beschikbaarheid van fruit en groente.
Dit komt doordat veel groente en fruit uit deze drie landen komt. Een kwart van alle groente en fruit die in Europa wordt gegeten, komt uit Spanje. Sommige soorten kunnen mogelijk nog maandenlang slechter verkrijgbaar zijn.
Extreme regenval in Zuid-Europa, hele steden onder water