Marianne en Philip zijn 22 jaar getrouwd als hij een openhartoperatie moet ondergaan. Hoe risicovol die is, realiseren ze zich op dat moment niet. Tot Philip niet meer wakker wordt en Marianne alleen achterblijft met hun drie kinderen.
Nog geen vier uur na zijn dood – ‘zijn lichaam was amper koud’ – wordt Marianne gebeld door Philips belastingadviseur. Zijn boodschap: ze moet het huis zo snel mogelijk verkopen om te redden wat er te redden valt. Het is, zegt hij, de enige manier om te voorkomen dat ze alles kwijtraakt. Wát?
Lees ook Ton kreeg jaar na overlijden vrouw nog altijd rekeningen op haar naam
Voordat ze Philip tegenkwam was Marianne een carrièrevrouw die uitstekend haar eigen boontjes kon doppen. Als manager verdiende ze een ton (gulden) per jaar, later zelfs twee ton. Maar toen ze zwanger raakte van hun tweeling, werd ze ontslagen omdat ze, volgens haar baas, als moeder niet meer de 70 à 80 uur per week zou maken die ze tot dan toe maakte – “Terwijl ik een contract had voor 36 uur, mind you”.
Maximaal drie dagen werken
Philip, die als venturecapitalist goed in de slappe was leek te zitten, stelde voor dat Marianne voortaan zou thuisblijven om voor de kinderen te zorgen. Allebei werken was niet nodig, zei hij, er was geld genoeg.
“Ik probeerde eerst nog mijn zelfstandigheid te behouden, heb nog gesolliciteerd op een baan, maar omdat Philip erop stond dat ik maximaal drie dagen per week zou werken en je dan geen functie op managementniveau meer kunt krijgen, heb ik het uiteindelijk toch maar laten zitten. Ik was boos, gefrustreerd en gekwetst over dat ontslag, zat vol zwangerschapshormonen en kreeg na de tweeling al snel nog een kind: misschien was het wel even goed zo.”
.jpg)
Lees ook Werken na een kind: Myrthe geeft terugkerende ouders ‘zachte landing’
Het leidde ertoe dat ze nooit meer een betaalde baan kreeg. “Als je er eenmaal een paar jaar uit bent, is het moeilijk er weer tussen te komen op de arbeidsmarkt. Zeker als je geen duidelijk omschreven beroep hebt. ‘Manager’, dat is best een vaag iets. Ik merkte dat bedrijven huiverig waren om me aan te nemen nadat ik een aantal jaar thuis had gezeten.”
Steeds afhankelijker
Veel zorgen maakte Marianne zich daar niet over. Ze had genoeg om handen met ‘bestuurtjes, fundraisers en commissariaatjes’ en met het inkomen van Philip alleen zaten ze er warmpjes bij. “We leefden in overvloed. We hadden huizen in Bloemendaal en Zwitserland, vlogen altijd businessclass, verbleven in relatief dure hotels. Philip betaalde dat, want ik wilde daar niet zoveel geld aan uitgeven. Zo werd ik steeds afhankelijker. Het sloop erin.”
Nadat ze haar eigen spaargeld had opgemaakt, moest ze haar hand ophouden bij Philip. “We hadden geen gemeenschappelijke rekening en als ik iets wilde kopen, moest dat van zijn geld. Ik kreeg ook opmerkingen op mijn uitgavenpatroon, dat gaf me het gevoel dat ik alleen maar geld kostte.”
Lees ook Susanne wil nooit meer financieel afhankelijk zijn: ‘Voelde als falen’
En terwijl Philip in al háár accounts kon, kon zij niet in die van hem. “Ergens vond ik dat wel raar, maar ik had er ook geen behoefte aan om op zijn rekeningen te kijken. Als ik eens over geld wilde praten, wuifde hij dat weg. Ik liet het me aanleunen. Hij regelde alles en ik vertrouwde erop dat hij dat goed deed.” Zo belandde ze ongemerkt in wat ze zelf ‘het financiële schijncomfort van een relatie’ noemt.
Financiële puinhoop
Na Philips dood blijkt dat hij er financieel een puinhoop van heeft gemaakt. “Hij bleek een commerciële lening van 80 procent op ons huis te hebben afgesloten, om een biotechbedrijf waarin hij fors had geïnvesteerd een doorstart te kunnen geven nadat het failliet was gegaan.
De erfenis van de oma van de kinderen zat er ook in. Alleen al voor de rente op die lening moest ik na zijn dood 55.000 euro per kwartaal betalen. En dan moest de lening zelf – van ruim 3 miljoen – ook nog worden afbetaald. Terwijl er niets meer binnenkwam.”
© Kerry-Lynn Prince / Kerry ProPhoto. 
Marianne: “Mijn rouw werd volledig weggeduwd door boosheid. Ik was zo kwaad op hem – en ook op mezelf.”
Vandaar dus dat Marianne zo snel mogelijk het huis moest verkopen. Maar het huis bleek niet het enige waarover Philip dingen had verzwegen. Zo ontdekte Marianne ook dat de lijfrentepolis die volgens hem bij hun pensioen in eerste instantie 1 miljoen gulden zou uitkeren, al sinds het jaar voordat ze trouwden niet meer was betaald.
1 miljoen gulden kwam niet eens in de buurt van het werkelijke bedrag dat er werd uitgekeerd. “Dat was maar 44.000 euro, en daar ging nog de helft belasting vanaf omdat ik het in één keer liet uitkeren. 22.000 euro is nog steeds een leuk bedrag, maar daar kan ik geen jaar van leven.”
Verrassing op verrassing
Een overlijdensrisicoverzekering had Philip niet afgesloten, dus ook voor die kosten moest Marianne opdraaien. En de Tesla Model X, die ineens op de oprit stond omdat hij die zogenaamd voordelig had kunnen leasen? Die kostte 2200 euro netto per maand. “Het was verrassing op verrassing.”
“Ik was een verwend nest en noemde het een kleine kutflat. Ik nam ook bijna alles mee, inclusief het poolbiljart.”
Met het overlijden van Philip stortte Mariannes hele wereld in. Ze was niet alleen haar man, de vader van haar kinderen (destijds 17 en 16) kwijt, maar ook haar comfortabele leven. “Wie veel heeft, kan ook diep vallen.”
Van een huis van 500m2 ging ze halsoverkop naar een nog niet half zo grote huurflat ‘met drie jongvolwassenen, een hond formaat kalf en drie katten’. “Eigenlijk was dat een heel mooi penthouse hoor, maar ik was in die tijd een verwend nest en noemde het een kleine kutflat. Ik nam ook bijna alles mee, inclusief het poolbiljart.”
Rouw weggeduwd door boosheid
In de flat flirtte ze naar eigen zeggen met depressie. “In die tijd ben ik ook 30 kilo aangekomen. Ik werd echt vierkant en daar voelde ik me nóg slechter onder.” Daarbij was ze woest. “Mijn rouw werd volledig weggeduwd door boosheid. Ik was zo kwaad op hem – en ook op mezelf, want ik vond mezelf een enorm duffe doos dat ik dit had laten gebeuren en niets in de gaten had gehad.”
Lees ook Partner verdient aanzienlijk meer: dit bepaalt het succes van de relatie
Op haar 56ste was ze weduwe en berooid. Niet omdat ze geen verstand had van geld, maar omdat ze er te lang niet naar gevraagd had, zegt ze zelf. En zij is niet de enige. Volgens Astrid van Heumen, voormalig voorzitter van de Vrouwenraad, is 80 procent van de vrouwen in Nederland in meer of mindere mate financieel afhankelijk van hun partner.
Bij moeder in huis of driehoog achter
Marianne: “Volgens het CBS is dat maar 30 procent, maar daar verstaan ze onder ‘economisch zelfstandig’ dat iemand ten minste het bijstandsniveau verdient. En daar kunnen de meeste mensen natuurlijk niet van rondkomen. Als je kijkt naar hoeveel vrouwen op dezelfde voet kunnen doorleven nadat hun man is weggevallen, zijn dat er veel minder.
Veel van hen eindigen na een scheiding of de dood van hun partner met de kinderen bij hun moeder thuis of ergens driehoog achter. En dat komt vooral doordat veel vrouwen de volledige regie over geld aan hun man overlaten. Er zijn uitzonderingen, maar de meeste vrouwen houden zich er niet mee bezig.”
Lees ook Zij zweren bij traditionele rolverdeling: ‘Het feminisme is doorgeslagen’
Tijd om dat te veranderen. Marianne wil anderen behoeden voor de fouten die zij zelf heeft gemaakt. Daarom heeft ze een boek geschreven, Dat regelt mijn man altijd, waarin ze haar eigen lessen deelt en lezers aan de hand van zelfscans, checklists en to-dolijstjes door hun financiële situatie loodst. Hoe staat het ervoor, wat kan beter? Heb je hier al aan gedacht? Met haar boek wil ze vrouwen wakker schudden, vrouwen helpen grip te krijgen op hun financiële toekomst en het gesprek aanwakkeren.
Nadenken over gevolgen
“Je kunt ervoor kiezen om – al dan niet tijdelijk – minder te gaan werken of te stoppen met werken, als dat goed voelt, maar dat heeft wel gevolgen. Je krijgt een gat in je cv, minder pensioen en moet het doen met minder of geen inkomen. Daar moet je goede afspraken over maken. Als jij voor de kinderen gaat zorgen, is je tijd net zoveel waard als die van je werkende partner. Dus hoe ga je dat compenseren?”
Lees ook ‘Man ongelukkig als vrouw meer verdient dan hij’
Het maakt niet uit wie wat binnenbrengt, zegt Marianne. Als je samen deze keuze maakt, zou alles wat er binnenkomt van jullie samen moeten zijn. “Daar beslis je samen over. En daarvoor moet je weten wat er speelt. Ik had geen idee of ik in ons huis kon blijven wonen als Philip zou wegvallen, ik wist niet of er een pensioen was en wat er wel en niet geregeld was. Ik wist niets, en kijk wat er is gebeurd.”
Beschermen tegen eigen ego
Praten over de financiën kan veel leed voorkomen, gelooft ze. “Mijn man heeft gelogen over dingen. Daar kom je minder makkelijk mee weg als je om de zoveel tijd met elkaar gaat zitten om de financiën door te spreken. Als Philip eerder met mij had gepraat over wat er speelde, als ik dat inzichtelijk had gekregen, had ik hem kunnen beschermen tegen zijn eigen ego. Dan hadden we het huis veel eerder verkocht en was hij die laatste lening ook niet aangegaan.”
“Dus ga dat gesprek aan, pak een stukje eigenaarschap, ook al snap je niet goed waar het over gaat en vind je het niet leuk. Daar heb ik me ook altijd achter verschuild. ‘Hij is er beter in, hij doet het sneller.’ Dat is prima als het gaat over een boor ter hand nemen of tuintegels leggen, maar niet als het gaat over financiën. Het is cruciaal voor je veiligheid en je toekomst om daar samen mee aan de slag te gaan.”
‘Dat regelt mijn man altijd’ van Marianne Heemskerk verschijnt op 11 maart en is nu al te bestellen in de voorverkoop. Ze staat ook in het theater met een gelijknamige show.
Klik hier voor meer Lifestyle