Daarvoor waarschuwen de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS), de stichting Sanquin Bloedvoorziening en de stichting Matchis. De drie donororganisaties zeggen voor het eerst de handen ineen te slaan om deze kansenongelijkheid aan te pakken. Ze doen dit in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Groeiende gezondheidsverschillen
Het aantal Nederlanders met een migratieachtergrond neemt toe. “Als het donoraanbod niet meebeweegt, wordt het risico op groeiende gezondheidsverschillen groter”, zeggen de donororganisaties.
Patiënten zonder geschikte donormatch moeten langer wachten of ondergaan uiteindelijk een minder ideale transfusie of transplantatie. Zij lopen dan bijvoorbeeld meer risico op complicaties of moeten extra medicatie gebruiken.
Tussen mensen met een andere afkomst kunnen biologisch-medische verschillen bestaan, zoals in bloedgroepen en genetische varianten, zeggen de NTS, Sanquin en Matchis. Zo kunnen mensen met een Europese afkomst andere structuren in het bloed hebben dan mensen met een Surinaamse, Antilliaanse of Afrikaanse achtergrond. Als een patiënt uit die laatste groep bloed krijgt van iemand uit de eerste groep, bestaat het risico dat de patiënt antistoffen aanmaakt tegen het donorbloed.
Campagne Donor van Ons
Verder komen bepaalde erfelijke bloedziektes als sikkelcelziekte alleen voor bij mensen uit Afrika, Azië of het gebied rond de Middellandse Zee. Symptomen van sikkelcelziekte worden tegengegaan met bloedtransfusies. De ziekte zelf is alleen te genezen door een stamceltransplantatie.
“Als je kijkt naar transplantaties van organen, transfusies van bloed, van stamcellen, dan komt daarbij het afweersysteem kijken”, zegt Merlijn van Hasselt, woordvoerder van Sanquin. “Dat afweersysteem moet de donatie accepteren. Dat gaat makkelijker als er een genetische overeenkomst is tussen de donor en de patiënt. Hoe verder die twee van elkaar af staan, hoe waarschijnlijker het is dat het lichaam van de patiënt die donatie niet accepteert. En dat willen we voorkomen.”
Als we kijken naar de samenstelling van Nederland op dit moment, heeft ruim een kwart een niet-westerse achtergrond, zegt Van Hasselt. “Je mag verwachten dat die groep ook nog eens groeit. Er is nu al een probleem met het vinden van voldoende matches tussen donoren en patiënten. Dat probleem wordt dus groter. Daarom slaan we nu de handen in elkaar om mensen erop te wijzen ‘wees je ervan bewust’, ‘heb je weleens overwogen om zelf donor te worden’. Kijk daar eens naar, praat erover met elkaar en zie wat je kunt bijdragen.”
Uit onderzoek dat de NTS, Sanquin en Matchis hebben laten uitvoeren onder Marokkaanse en Surinaamse Nederlanders blijkt dat deze groepen best bereid zijn zich aan te melden als donor, als ze daarover meer kennis hebben. De organisaties starten mede daarom de bewustwordingscampagne Donor van Ons over het belang van een divers donorbestand. Dat gebeurt in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.