Lange tijd lachten dieselrijders de automobilisten die benzine tankten uit. Want diesel is meestal goedkoper dan benzine. Maar de afgelopen weken is het prijsverschil bijna helemaal verdwenen. Vooral de afgelopen twee dagen ging het snel.

2,271 euro, dat is nu de adviesprijs voor een liter diesel, blijkt uit cijfers van United Consumers, dat de brandstofprijzen bijhoudt. Dat is op een haar na maar liefst 18 eurocent meer dan twee dagen geleden. Ook euro95 werd sinds maandag duurder, maar die prijsstijging was ‘slechts’ 5 eurocent per liter.

Daardoor ligt de adviesprijs voor een liter diesel nu nog maar 6,6 eurocent lager dan die van euro95, terwijl dat begin dit jaar nog 24 eurocent was.

De adviesprijs betaal je in de praktijk overigens alleen langs de snelweg. Bij andere tankstations krijg je (soms flinke) korting. Maar dat neemt niet weg dat een hogere adviesprijs toch betekent dat je per saldo aan de pomp meer kwijt zult zijn voor een liter benzine of diesel.

Rusland

“Er lopen bij het verklaren van de verschillen in prijsstijging meerdere zaken door elkaar heen”, zegt Lucia van Geuns, energiedeskundige van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS). Er was vóór de oorlog in het Midden-Oosten al relatief weinig aanbod van diesel, zegt zij. Europa haalde namelijk veel diesel uit Rusland, maar sinds de Russische inval in Oekraïne niet meer, zegt zij.

Verder wordt er in de Europese Unie (EU) sinds begin dit jaar strenger gecontroleerd of de sancties tegen de Russische schaduwvloot wel worden gehandhaafd. Sommige landen buiten de EU importeerden olie uit Rusland, maakten daarvan onder meer diesel en verkochten dat aan de EU. Dat is nu lastiger.

Om de weggevallen import uit Rusland op te vangen gingen we meer uit het Midden-Oosten halen. Niet alleen diesel, maar ook ‘zware’ olie om daar in Europa diesel van te maken. Maar ja, de Straat van Hormuz is nu vrijwel afgesloten. De schepen en hun lading die daar willen varen, zijn niet of nauwelijks nog te verzekeren.

Diesel uit Midden-Oosten

We haalden relatief veel diesel uit het Midden-Oosten. 40 tot 45 procent van de diesel die we van buiten Europa halen kwam daar tot voor kort vandaan. Dat gat dat nu ontstaat, is moeilijk op te vangen. Voor benzine ligt dat anders. Omdat we in Europa het grootste deel van de benzine die we verbruiken, in raffinaderijen zelf uit ruwe olie halen.

We kunnen wel olie importeren uit andere delen van de wereld, om daar diesel van te maken, maar die olie is daar niet altijd geschikt voor, aldus Van Geuns. Dat geldt bijvoorbeeld voor olie uit de VS. Raffinaderijen kun je overigens ook niet zomaar aanpassen, zodat ze ineens meer diesel kunnen produceren, legt zij uit. Verder zijn de laatste tijd in Europa raffinaderijen gesloten, zodat de capaciteit om ruwe olie te verwerken tot bijvoorbeeld diesel kleiner is dan voorheen.

De forse stijging van de dieselprijs is ook een vraagprobleem, legt Paul van Selms uit. Hij is de medeoprichter van United Consumers, dat de brandstofprijzen in de gaten houdt. Want het zijn vooral zakelijke rijders die op diesel rijden, zoals vrachtwagens, busjes en ook lease-auto’s. Zij kunnen, in tegenstelling tot consumenten, niet zomaar minder gaan rijden als de prijs stijgt, aldus Van Selms.

Vergeet ook niet dat op een liter diesel minder accijns en belastingen zit dan op een liter benzine, zegt Van Selms. De prijs voor Euro95 bestaat voor 36 procent uit accijnzen, en die van diesel maar voor 24 procent. Dat betekent dat een stijging van de olieprijs harder doorwerkt in de prijs voor diesel dan die van euro95. De prijs die je aan de pomp voor benzine betaalt, wordt namelijk voor een groter deel bepaald door accijnzen.

In deze video leggen we uit dat energieprijzen omhoog schieten nu een cruciale olieroute op slot is: