Vrouwenemancipatie en de Staatskundig Gereformeerde Partij (SGP) zijn op het eerste oog geen gezworen kameraden. Toch is er wel degelijk een emancipatieslag gaande binnen de partij. Want in de lokale politiek zijn de SGP-vrouwen bezig aan een opmars. In 2018 stonden er elf vrouwen op de lijst voor de gemeenteraden. In 2022 waren het er 18, en nu hebben ze 46 vrouwen op de lijsten staan, een record voor de SGP. Hoewel het in het totaal maar 2 procent is van de ruim 2000 SGP-kandidaten. 

In 18 gemeenten kunnen mensen op een SGP-vrouw stemmen, bij de helft is dat voor het eerst. Eén gemeente valt daarbij op: Vlissingen. Niet alleen hebben ze daar een vrouwelijke lijsttrekker, Lilian Janse. Maar ook is de meerderheid van de mensen op de lijst daar vrouw: acht van de vijftien.

Niet uitgenodigd op gesprek

En dat is bijzonder, want tijdens de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar stonden er alleen mannen op de lijst. Dat kwam niet omdat vrouwen niet wilden. Want diezelfde lijsttrekker uit Vlissingen, Janse, wilde graag op de landelijke lijst. Ze heeft veel ervaring en voldeed naar eigen zeggen aan alle criteria. Maar ze werd tot haar teleurstelling niet eens uitgenodigd op gesprek.

Bij het verkiezingscongres van de partij vorig jaar, legden SGP-mannen uit dat ze het niet erg vinden dat ze bij de landelijke verkiezingen niet op een vrouw kunnen stemmen:

De SGP heeft geen haast met de vrouwenemancipatie. Ruim honderd jaar nadat het vrouwenkiesrecht werd ingevoerd houdt de partij manmoedig vast aan het beginselprogramma dat ‘vrouwen en mannen beide een eerste eigen roeping hebben’. Voor de duidelijkheid: de roeping van de vrouw is niet de actieve politiek, vindt de partij. Ze zien zichzelf meer als een mannenpartij.

Toch ontkomen ze niet aan veranderingen. Want in 2010 dwong de rechter ze de kieslijsten open te stellen voor vrouwen, omdat het anders discriminatie zou zijn. Vrouwen mochten toen pas sinds vier jaar lid worden van de SGP. Vanaf 2013 mogen ze zich ook officieel kandidaat stellen voor alle functies en kieslijsten. Maar van harte gaat het allemaal niet.

Artikel 10 van het beginselprogramma van de SGP: 

“De opvatting van het vrouwenkiesrecht voortkomend uit een revolutionair emancipatiestreven, strijdt met de roeping van de vrouw. Dat laatste geldt ook voor het zitting nemen van de vrouw in politieke organen, zowel vertegenwoordigende als bestuurlijke. De vrouw zij in haar eigen consciëntie overtuigd of zij haar stem kan uitbrengen met inachtneming van de haar door God gegeven plaats.”

Waarom het vrouwen lokaal wel lukt op de lijst te komen en landelijk nog niet heeft soms ook praktische redenen. Janse werd bijvoorbeeld gevraagd om lijsttrekker te worden toen meerdere mannen ervoor bedankten.

Vrouwenbolwerk Vlissingen

Toch laait af en toe de discussie over het vrouwenstandpunt in de partij weer op. Vorig jaar dienden de SGP’ers uit Vlissingen – inmiddels toch wel het vrouwenbolwerk binnen de partij – een voorstel in om het beginselprogramma over de roeping van man en vrouw aan te passen. Vrouwen zouden zitting moeten kunnen nemen in politieke organen zonder dat dat in strijd zou zijn met hun ‘roeping’, was het voorstel dat voor lag. Van de 355 uitgebrachte stemmen, stemden 299 mensen tegen. Dat komt ook omdat alleen afgevaardigden stemrecht hebben op het congres. Die stemmen doorgaans conservatiever dan de leden.

“Het is een een emancipatieproces in slow motion”, zegt politiek verslaggever Floor Bremer. “Maar de vrouwen in de SGP winnen terrein. Al blijft het vooroorlogse vrouwenstandpunt wel het glazen plafond waar lastig doorheen te breken is. Zelfs in 2026.”

Eén op de drie kandidaten vrouw 

Bij de aankomende gemeenteraadsverkiezingen zijn de mannen op de kandidatenlijsten ver in de meerderheid. Slechts één op de drie kandidaten is vrouw. Dat blijkt uit een analyse van de actiegroep Stem op een Vrouw. Van de ruim 60.000 kandidaten die op de kieslijsten staan is 32,6 procent vrouw. Dat is ongeveer gelijk aan het aantal vrouwen dat nu in de gemeenteraad zit.

De Partij voor de Dieren heeft het hoogste percentage vrouwen op de lijst: 54 procent. Volt, GroenLinks-PvdA en Denk volgen met respectievelijk 47, 42 en 42 procent. De SGP bungelt helemaal onderaan, met 2,2 procent vrouwen op de lijsten voor de gemeenteraad.