RTL Nieuws moest deze week afbeeldingen verwijderen uit het liveblog over de oorlog in het Midden-Oosten.
Persbureau ANP nam de foto’s af van een internationaal opererend Frans persbureau dat de foto’s op zijn beurt aangeleverd kreeg van een agentschap dat in het Midden-Oosten werkt. RTL Nieuws heeft op de site en app drie van deze foto’s gebruikt, waarna ANP RTL en andere afnemers erover waarschuwde. RTL heeft de foto’s uit de systemen verwijderd.
Het is een worsteling voor hoofdredacteur Freek Staps van het ANP, waar bijna alle mediapartijen hun beelden afnemen.
60.000 beelden
“De verantwoordelijkheid voor betrouwbaarheid rust op onze schouders. En op die van de redacties die ze publiceren”, legt Staps uit. “Wij werken samen met 129 fotoagentschappen, waaronder Salampix, de partij die de serie uit Iran had aangeleverd. Wij verwerken 60.000 beelden per dag, die zijn niet allemaal te checken. Per dag komen er 1500 foto’s uit Nederland, die checken we goed.”
ANP werd gewezen op de beelden. “We kregen een tip van onze collega’s van Belga, die een fotoserie van partner Salampix niet helemaal vertrouwden. Wij hebben zelf twee forensisch foto-experts, zij kunnen naar twijfelgevallen kijken. Er is nu nog geen goede AI-tool die dit in zulke hoeveelheden tegelijk opspoort.”
Staps: “Bij het inzoomen zagen we het. We hebben alle foto’s bekeken, ook de metadata (technische informatie over de foto, red.), en werden steeds bezorgder. Daarom hebben we besloten de hele serie op non-actief te zetten, dat betekent dat redacties ze niet meer kunnen gebruiken. We hebben vervolgens zelf contact gezocht met alle mediapartijen die foto’s uit deze serie hebben gedownload.”
Dit is nooit helemaal te voorkomen. “Het eerlijke antwoord is dat we fouten zullen blijven maken”, zegt Staps. “De kijker en bezoeker moeten ervan uit kunnen gaan dat we dat snel en ruimhartig herstellen.”
“Met al onze partners hebben wij duidelijke afspraken over dat we geen AI-beeld gebruiken, dat heeft iedereen ondertekend. Je houdt elkaar vast in vertrouwen.”
Jean-Michel Psaila is ceo van ABACA-Press, waarvan Salampix onderdeel is. Hij zegt tegenover NRC dat hij instaat voor het beeldmateriaal dat hij aan persbureaus als ANP en Reuters aanlevert.
‘Met z’n allen scherp zijn op beelden’
“Er is daar een oorlog gaande, onze mensen doen wat ze kunnen”, zei Psaila tegen de krant. “Ze leggen vast dat er een bom explodeert in de stad, soms alleen met hun mobiele telefoon. Die beelden kun je niet vergelijken met professionele camera’s. Er is geen software die dat materiaal volledig kan checken. En verder heeft elk persbureau, elke journalist de plicht om te controleren wat ze publiceren.”
Staps: “Dat vinden wij een fascinerende reactie. We moeten, met z’n allen, extra scherp zijn op beelden uit gebieden waar doorgaans weinig vandaan komt. Iran, maar bijvoorbeeld ook uit Noord-Korea.”
Hoofdredactie RTL Nieuws over AI-foto’s
“Wij zijn verantwoordelijk voor wat we publiceren, online en op tv. Dit incident laat weer zien hoe scherp we moeten zijn, ook als het beeld komt van een gerenommeerde partij waar we nauw mee samenwerken. We evalueren situaties als deze, en leren hiervan. Daarnaast vinden we het belangrijk hierover transparant te zijn voor onze kijkers en lezers. De betrouwbaarheid van onze journalistiek is voor ons enorm belangrijk.”
De redacties van ANP Foto, RTL Nieuws en andere Nederlandse media volgen trainingen over beeldverificatie, om de kans op fouten zo klein mogelijk te houden. Eerder schreef de NOS een artikel over hoe er een AI-gegenereerde foto van pinguïns in het Journaal terecht is gekomen. Op social media is niet meer te ontkomen aan nepbeelden.