EPADe inmiddels gedode ayatollah Khamenei (r) met de Chinese president Xi in 2016
Terwijl de VS enkele oorlogsschepen en een paar duizend mariniers extra stuurt, blijft die andere grootmacht, China, zich afzijdig houden van de oorlog in het Midden-Oosten. Iran is op belangrijke terreinen een partner van China, maar Peking lijkt liever af te wachten dan in te grijpen.
Iran en China zijn dan ook geen echte bondgenoten. Peking heeft bewust geen militaire allianties, en dat betaalt zich in deze oorlog uit, zien experts.
Uiteindelijk zijn voor China alle landen in de Golfregio vooral klanten en leveranciers.
onderzoeker Yang Zi
Op het eerste oog vormt de oorlog in het Midden-Oosten een groot dilemma voor China. Zowel in Iran als in de Golfstaten die nu door Iran worden aangevallen, heeft China grote belangen.
Zo is Iran, net als China, onderdeel van de BRICS (het alternatief voor westerse samenwerkingsverbanden zoals de G7) en zit Iran bij de Shanghai Cooperation Organisation, een veiligheidsinitiatief onder leiding van China en Rusland. En China koopt veel olie van Iran.
Maar de bedragen die daarmee gemoeid zijn, verbleken bij de investeringen die China in de rest van de regio doet. “De Chinese handel met de Golfstaten bedraagt zo’n 250 miljard dollar per jaar. Dat is 25 keer de handel met Iran”, zegt Yang Zi, onderzoeker bij de S. Rajaratnam School of International Studies.
AD PortsChina investeerde miljarden in de Khalifa-haven bij Abu Dhabi
China kiest vooralsnog niet duidelijk een kant in de strijd. Zi: “China wil waarschijnlijk vooral Iran een beetje laten afkoelen om de aanvallen op de Golfpartners terug te schroeven. China wil een gematigde, bemiddelende rol spelen.” In de VN-Veiligheidsraad onthield China zich van een stemming over een resolutie om de Iraanse aanvallen op de Golfstaten te veroordelen.
Waar China zich vermoedelijk wél actief mee bemoeit, is de Straat van Hormuz, waar Iran olietankers blokkeert. China heeft zelf een grote reservevoorraad, waardoor het voorlopig zonder olie uit Iran zou kunnen, zegt Tatiana Mitrova, onderzoeker aan de Colombia University. “Maar als de zeestraat langer geblokkeerd blijft, raakt dat de economische activiteit wereldwijd en daarmee China’s economische groei. Want doordat China zoveel goederen exporteert, is het sterk afhankelijk van de wereldeconomie.”
‘Golfstaten kijken meer naar China’
Maar op het gebied van macht en invloed profiteert China vooral van de Amerikaans-Israëlische aanvallen die tot een oorlog hebben geleid, zegt Raoul Bunskoek, hoofd van het Clingendael China Centre. “Traditioneel werken de Golfstaten allemaal samen met de Verenigde Staten voor hun veiligheidsgaranties. Nu de VS ervoor zorgt dat die landen in een conflict getrokken worden, boet dat enorm in aan die legitimiteit van Amerika.”
“De Golfstaten wilden helemaal geen militair conflict. Door niet in te grijpen, laat China zien dat het niet is zoals Amerika. Dus op de lange termijn zullen ook die Golfstaten meer naar China gaan kijken.”
De landen pikken de passieve rol van China, omdat de grootmacht nooit heel hechte militaire bondgenootschappen aangaat, zegt Bunskoek. “Voor militaire rugdekking hoeven de Golfstaten niet in Peking aan te kloppen. China’s partners hebben daar ook nooit op gerekend.”
De VS heeft wereldwijd honderden militaire bases buiten de landsgrenzen, China maar één. En alleen met Noord-Korea heeft het land een militair bondgenootschap. Bunskoek: “Andere landen kunnen wel Chinese technologie van China kopen.”
‘Iran nog afhankelijker van China’
De Golfstaten lijken dus vanzelf meer richting China te bewegen, net als mogelijk Iran. Bunskoek: “Als deze oorlog voorbij is, heb je een heel grote kans dat Iran weer naar China zal kijken om zijn wederopbouw te financieren. Ze zullen dan een deal moeten maken, ook over de grondstoffen waarmee Iran China terug zou kunnen betalen. De afhankelijkheid die Iran nu van China heeft, wordt dan nog groter.”
Zi: “Uiteindelijk zijn voor China alle landen in de Golfregio, inclusief Iran, vooral klanten en leveranciers. Vanuit Chinees perspectief zou het dus niet logisch zijn om zich te mengen in conflicten. De handelsbelangen wegen voor China zwaarder dan andere belangen in deze regio.”
Zie in deze video hoe de oorlog in het Midden-Oosten China zou kunnen aanzetten om Taiwan aan te vallen:
Wat China wint door de oorlog in het Midden-Oosten