De meeste gevallen van drugs- en wapenhandel per inwoner, de meeste meldingen van verdachte activiteiten bij Meld Misdaad Anoniem (M) en de meeste jongeren lopen er risico om in de drugscriminaliteit te belanden. Die statistieken maken Heerlen – net als drie jaar geleden – de nummer één in de Onderwereldkaart van RTL Nieuws, een onderzoek naar het risico op ondermijnende criminaliteit in 336 Nederlandse gemeenten.
Drugsautootjes
De criminaliteit is in Heerlen overal zichtbaar op straat, zeggen inwoners. Inwoner Giesela ziet hoe de drugsdeals worden gesloten op straat. “Auto’s komen aan, auto of fietser ernaast, de drugsautootjes hè.” Veel bewoners voelen zich volgens haar onveilig. “Ze draaien na 19.00 uur de deur op het nachtslot, en die gaat niet meer open.”
Lees ook Zo scoort jouw gemeente op de Onderwereldkaart
Burgemeester Roel Wever van Heerlen zegt te begrijpen dat bewoners de deur op slot draaien. Wever noemt Heerlen ‘de narcoticastad van Nederland’. De burgemeester is niet verrast door de eerste positie op de Onderwereldkaart. “De sociale problematiek van Heerlen is vergelijkbaar met die van Rotterdam, Amsterdam, Utrecht en Den Haag.”
‘Geen agent erbij’
Volgens Wever heeft Heerlen dringend meer agenten nodig. “Mijn basisteam van de politie is sinds onze vorige nummer 1 notering in 2022 met ongeveer 30 fulltime agenten geslonken als gevolg van een of ander ondoorzichtig rekenmodel. Zolang de minister van Justitie en Veiligheid geen oog heeft voor wat hier gebeurt, vrees ik dat we de komende jaren geen agent erbij krijgen en continu hoog blijven scoren in de Onderwereldkaart.”
Georganiseerde misdaad, zoals drugshandel, krijgt vroeg of laat vat op de samenleving. Criminelen wassen hun geld wit in winkelstraten, jongeren worden geronseld om drugs rond te brengen, drugslabs zijn een risico voor omwonenden. Dit effect noemen we ondermijnende criminaliteit. De Onderwereldkaart meet het risico hierop.
Is jouw gemeente ook een broeinest voor criminaliteit? De onderwereldkaart uitgelegd
In grensgemeenten registreert de politie aanzienlijk meer zaken van wapen- en drugshandel. Dat merken de inwoners ook: het aantal meldingen over ondermijnende criminaliteit bij Meld Misdaad Anoniem (M.) ligt in grensgemeenten 61 procent hoger dan in de rest van het land.
Meer ondermijning in grensgemeenten
Dat grensgemeenten hotspots zijn voor ondermijnende criminaliteit, is volgens politiechef Jan van Loosbroek van de Eenheid Limburg verklaarbaar. “Criminelen benutten de voordelen van de grens. Bij ons in Limburg spreiden criminelen hun activiteiten ook over Duitsland en België, wat de opsporing moeilijk maakt. Dat maakt ze bijna onaantastbaar.”
Lector Ondermijning Edward van der Torre van de Thorbecke Academie noemt de Onderwereldkaart ‘een nuttig startpunt’ om problemen met criminaliteit op te sporen.
“Als in een gemeente veel indicatoren op rood staan, is dat een aanleiding om dieper onderzoek te doen. Neem de conclusies over de grensregio. Je kunt gaan bekijken of er voldoende politieinzet is in die gebieden en of kleine grensgemeenten de problemen met criminaliteit wel aankunnen.”
Wapens in Schiedam
Ook Rotterdam (2) en Schiedam (3) staan hoog op de Onderwereldkaart, net als het nabijgelegen Vlaardingen (7). Deze steden hebben vooral te kampen met drugshandel en wapenhandel. Afgelopen jaar verdubbelde in Vlaardingen en Schiedam zelfs het aantal meldingen van wapenhandel.
De Onderwereldkaart is een onderzoek van RTL Nieuws en kwam eerder uit in december 2022. Het onderzoek is samengesteld in overleg met experts als criminologen en datawetenschappers. Omdat sommige indicatoren zijn gewijzigd, is een directe vergelijking met de vorige ranglijst niet mogelijk.
Zo scoort jouw gemeente
Wil je weten hoe jouw gemeente scoort in de Onderwereldkaart? Zoek in de ranglijst en klik op de gemeentenaam om alle onderliggende cijfers van de gemeente te zien.
Verantwoording
De Onderwereldkaart meet op vijftien verschillende manieren de risico’s op ondermijnende criminaliteit in Nederlandse gemeenten. Hierdoor zijn gemeenten onderling te vergelijken. De gegevens voor de indicatoren zijn afkomstig van Politie, CBS, Zicht op Ondermijning, Leefbaarometer, GraydonCreditsafe en Meld Misdaad Anoniem.
Wil je meer weten over dit onderzoek? In dit artikel beantwoorden we verschillende vragen over de Onderwereldkaart. Er is ook een uitgebreide verantwoording, waarin je kunt lezen hoe we te werk zijn gegaan. Die vind je hier.
Lees ook Zeven vragen en antwoorden over de Onderwereldkaart