De olieprijzen zijn vandaag weer een stukje verder gestegen. De prijs van een vat Brent-olie lag vanmorgen 105,95 dollar per vat, bijna 3 procent meer dan vrijdag. Inmiddels is prijs wat gezakt naar ruim 103 dollar per vat.

De hogere olieprijs heeft gevolgen aan de pomp. De gemiddelde landelijke adviesprijs voor een liter benzine tikt inmiddels bijna de 2,50 euro aan.

Dat lijkt vreemd, want door het verkopen van strategische olievoorraden komt er meer olie op de markt. Alleen kan dat het wegvallen van de olie die normaal gesproken door de Straat van Hormuz gaat maar gedeeltelijk opvangen, zegt Van den Beukel, van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies.

Beschietingen en mijnen

Vóór de aanvallen van de VS en Israël op Iran vervoerden schepen circa 20 miljoen vaten olie per dag door de Straat van Hormuz. Dat is ongeveer 20 procent van de wereldwijde productie van olie. 

Door die zeestraat gaat het grootste deel van de olie die landen als Iran, Irak, Koeweit, Saoedi-Arabië, Bahrein, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) exporteren. Maar nu Iran schepen beschiet en mijnen probeert te leggen, varen er vrijwel geen schepen meer door de Straat van Hormuz.

Ruwweg de helft van die 20 miljoen vaten die wegvallen kan door verschillende maatregelen worden opgevangen, legt Van den Beukel uit. Zo is er een pijpleiding van de Perzische Golf naar de Rode Zee, aan de andere kant van Saoedi-Arabië. Daar kunnen misschien 4 tot 5 miljoen vaten per dag doorheen, zegt hij.

Maar de hoeveelheid olie die daar daadwerkelijk in schepen kan worden geladen, is kleiner. Het gaat om zo’n 1 tot 2 miljoen vaten per dag, zegt Van den Beukel. De Saoedi’s doen er volgens hem wel alles aan om hun laadcapaciteiten aan de Rode Zee te vergroten, maar het is moeilijk te zeggen hoe lang dat zal duren.

’10 miljoen vaten te kort’

Verder kunnen er door een pijpleiding naar de haven van Fujairah, in de VAE, nog zo’n 2 miljoen vaten per dag worden vervoerd. Dan hoeven schepen niet door de Straat van Hormuz. Het vrijgeven van strategische olievoorraden levert nog eens circa 4 miljoen vaten per dag op. Maar dan kom je nog altijd een kleine 10 miljoen vaten per dag (oftewel zo’n 10 procent van het wereldwijde verbruik) te kort, rekent Van den Beukel voor.

Het vrijgeven van een deel van de strategische noodvoorraden scheelt wel wat, denkt hij. Anders zou de olieprijs nog meer zijn gestegen, die zou dan per vat 5 tot 8 dollar hoger liggen. Maar als de Straat van Hormuz lang dicht blijft voor bijna alle schepen, dan zal de olieprijs verder stijgen, denkt Van den Beukel. “Of dat een prijs van 150 of 200 dollar per vat is, weet ik niet.”

Er zijn nóg meer beren op de weg, zegt hij. Zo werd de haven van Fujairah vandaag nog aangevallen door Iraanse drones. En veel olie uit het Midden-Oosten gaat naar Azië. Vanuit de Rode Zee moet je dan wel langs Jemen. In het verleden vielen Houthi-rebellen uit dat land, die door Iran worden gesteund, nog schepen aan.

Bovendien liet de Amerikaanse president Trump dit weekend het voor Iran cruciale olie-eilandje Kharg bombarderen. Tot nu toe bleef het bij de militaire installaties. Maar Trump dreigde ook de olie-installaties onder vuur te nemen. Via Kharg wordt het grootste deel van de Iraanse olie geëxporteerd.

10 tot 15 dollar

Zolang de Straat van Hormuz vrijwel dicht blijft, zal de olieprijs elke week met 10 tot 15 dollar per vat stijgen, verwacht Van den Beukel. Totdat de olieprijs zo ver is gestegen, dat bedrijven en consumenten minder olie kopen en er een nieuw evenwicht tussen vraag en aanbod zal ontstaan, zegt hij.

Op korte termijn kunnen andere landen niet méér olie gaan oppompen, aldus Van den Beukel. “Als schalie-olieproducenten in de VS heel erg hun best gaan doen, dan kunnen misschien over een jaar 1 tot 2 miljoen vaten extra produceren.” Dat helpt dus slechts deels om het tekort door het afsluiten van de Straat van Hormuz verder omlaag te brengen.

De strategische olievoorraad is maar een druppel op gloeiende plaat, legt Durk Veenstra in deze video uit: