Wijkagenten in Lansingerland, bij Rotterdam, slaan nu alarm. Maar de politie zegt dat het gaat om een landelijk fenomeen. “Er worden kinderen aangewezen om uit het niets klappen te krijgen of aan de haren te worden getrokken. Dat kan enorme impact hebben”, zegt een woordvoerder van de politie Rotterdam.

Het ‘jumpen’ gebeurt door het hele land. “Het overkomt kinderen als ze onderweg zijn naar school of bij sportlocaties. Deze mishandelingen worden vervolgens gefilmd en gedeeld in groepschats of op andere socialmediakanalen.” 

‘Enorm geschrokken’

De wijkagenten van Lansingerland vinden het zo ernstig dat ze via scholen, sportverenigingen en social media een waarschuwingsbrief hebben verspreid. Sas Steysiger uit Lansingerland, moeder van drie jongens tussen de 11 en 17 jaar, ontving de brief afgelopen vrijdag. “Ik dacht dat ik een moeder was die nergens meer van opkeek. En toch schrok ik”, vertelt ze aan RTL Nieuws.

Ze besloot ook via LinkedIn andere ouders te waarschuwen. Haar bericht werd massaal gedeeld. “Ik had nog nooit van dat ‘jumpen’ gehoord. Daarom besloot ik het te peilen bij mijn drie jongens. De twee oudsten hadden er al van gehoord of het langs zien komen op de telefoons van hun vrienden. Zelf zitten ze niet in die Snapchatgroepen, maar het was zo gewoon voor ze, dat ik daarvan schrok.”

Een van haar zoons zei er wel bij dat er wordt gezegd: “Die kinderen die slachtoffer worden, hebben wel echt iets fout gedaan dan, hoor mam.” Maar de politie zegt dat er in Snapchatgroepen willekeurige kinderen aangewezen om te ‘jumpen’.  

Angst om ‘gejumpt’ te worden

Ook zijn er kinderen in die groepen die er niets mee te maken willen hebben. “Voor hen kunnen die beelden ook impactvol zijn. Wij hebben in gesprekken vernomen dat er kinderen zijn die niet uit de groepschat durven te stappen uit angst om ook ‘gejumpt’ te worden.” 

Volgens universitair hoofddocent media en communicatie Daniel Trottier van de Erasmus Universiteit Rotterdam is het juist die angst die ervoor zorgt dat zulke trends zich kunnen verspreiden. “Het heeft vaak te maken met aandacht zoeken, vooral als ze de beelden filmen en delen. Een andere factor is identiteit en erbij horen: de wens om deel uit te maken van een groep. Dat doen ze soms door elkaar pijn te doen of door mensen pijn te doen die niet bij de groep horen”, legt hij uit.

Hoewel de term ‘jumpen’ nieuw is, zijn dit soort praktijken dat niet, legt Trottier uit. “Kijk bijvoorbeeld naar de ‘Knockout Game’ in de Verenigde Staten of ‘Happy Slapping‘ in het Verenigd Koninkrijk.” Dat zijn allemaal vormen van zinloos geweld waarbij een willekeurig slachtoffer door een of meerdere personen worden aangevallen terwijl een ander dat filmt. 

Geen nieuwe fenomeen

“Het heeft hetzelfde doel. Jongensstreken hebben altijd bestaan, maar nu – en dat is al een aantal jaren zo – worden het filmpjes die een eigen leven gaan leiden. Ze belanden op wereldwijde platforms zoals Facebook, maar ook op lokale platforms zoals Dumpert. Vooral in een lokale Nederlandse context kan dat een sterke weerklank vinden.”

Moeder Sas roept ouders in haar post op om met hun kinderen in gesprek te gaan. “Ouders gaan die gesprekken liever uit de weg. We willen onze kinderen niet op ideeën brengen. We denken: als ik er niets over zeg, komt het ook niet dichtbij. Maar online komt het juist wél dichtbij. Juist voordat het misgaat, moet je het gesprek met je kind aangaan.”

Volgens Trottier kan het bespreken van zulke trends een uitdaging zijn voor ouders. “Dat is het eigenlijk altijd geweest, ook vóór de komst van de mobiele telefoon. De groepsdruk is hier bijzonder sterk en kan ertoe leiden dat kinderen dingen doen waar ze later spijt van krijgen. De langetermijngevolgen van het online plaatsen van beelden waarop je anderen kwaad doet, zijn groot. Zodra het online staat, verlies je de controle erover: hoe mensen het interpreteren, met wie ze het delen en hoe ze erop reageren.”

De politie roept ouders en jongeren op alert te zijn op mogelijke signalen. “Helaas hebben ouders niet op alles zicht wat zich afspeelt op het internet waar hun kinderen zich begeven. In Lansingerland is de brief dan ook verstuurd om ouders en jongeren alert te maken op een ontwikkeling die via social media wordt gesignaleerd. We vinden het belangrijk dat ouders, scholen en jongeren alert zijn.”

Bespreekbaar maken

“Mocht deze trend doorgaan, dan gaan wij als politie huisbezoeken afleggen. En als er aangiftes bij ons binnenkomen, zal er een strafrechtelijk onderzoek plaatsvinden.”

De politie raadt ouders aan om het gesprek aan te gaan met hun kinderen. “Praat met elkaar over wat online speelt en bespreek zorgen tijdig. Wie signalen herkent of zich zorgen maakt, kan dit ook bespreekbaar maken met school.”