EPADe Hongaarse premier Orbán op de derde Hongaarse editie van CPAC (25 april 2024)

vandaag, 10:00•Aangepast vandaag, 10:57

In Boedapest houdt de Hongaarse premier Viktor Orbán vandaag de jaarlijkse conservatieve bijeenkomst CPAC. Mogelijk voor het laatst, want Orbáns partij staat ruim achter in de peilingen voor de parlementsverkiezingen in april.

Dat kan goed nieuws zijn voor Oekraïne: Orbán blokkeert in Brussel vaak steun aan Kyiv. Deze week gebeurde dat nog met een Europese miljardenlening voor Oekraïne. De verkiezingen in Hongarije bepalen dan ook veel meer dan wie straks Hongarije aanvoert; ook voor Oekraïne, Europa en de Russische president Poetin hangt er veel van af.

De Russen halen alles uit de kast om te zorgen dat Orbán blijft zitten als een marionet van het Kremlin.

Tim Bosch, onderzoeker

Eerst naar vandaag: de politici en denkers die samenkomen op CPAC staan sceptisch tegenover globalisering, ‘woke’ en steun aan Oekraïne. Wat ze vooral bindt: bewondering voor de Amerikaanse president Donald Trump. “Wij waren al Trump vóór Trump”, staat er op de website. “Geen migratie! Geen gender! Geen oorlog!”

CPAC is Amerikaans, maar de Hongaarse editie is in handen van een denktank gelieerd aan Orbán. “CPAC is voor hem belangrijk, omdat hij wil worden gezien als een grote, internationale speler”, zegt de Hongaarse historicus Ferenc Laczó (Universiteit van Maastricht). “En als de leider van een illiberale revolutie.”

AFPOrbán maakt ook deel uit van Trumps omstreden Vredesraad

Maar is Trump nog wel een voorbeeld voor nationalistische Hongaarse kiezers? Juist Trump startte in Iran een grote oorlog, dreigde Groenland binnen te vallen en bemoeide zich met interne Europese aangelegenheden.

Orbán hield zich op de vlakte over Groenland. En na de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro door Amerikaanse militairen, weigerde hij als enige EU-leider een oproep tot respect voor internationaal recht te steunen.

Orbáns Poetin-draai

Orbán lijkt erop te gokken dat het anti-institutionele en het ‘anti-woke’-geluid dat Trump vertegenwoordigt, alsnog genoeg stemmen oplevert. Ook Orbáns tegenstander, Péter Magyar, weet dat progressieve politici niet ver komen in Hongarije.

Op veel punten is zijn Tisza-partij een kopie van Orbáns Fidesz-partij, zegt Laczó. Ze zijn allebei streng op het gebied van migratie en veiligheid. En Magyar is maar voorzichtig pro-EU. “Magyar belooft wat Fidesz ooit was, maar dan zonder corruptie. Hij is in feite wie Orbán vóór 2010 was.”

In dat jaar maakte Orbán een grote draai, legt Laczó uit. “Je ziet dat hij sindsdien elementen van het Russische model overneemt.”

Zo voerde hij wetten in die gekopieerd lijken uit Rusland, zoals een verbod op de “promotie” van homoseksualiteit. En in Brussel gebruikt Orbán regelmatig zijn veto om EU-steun aan Oekraïne te blokkeren. Op dit moment houdt hij een lening van 90 miljard euro tegen, die Kyiv hard nodig heeft.

AFPPoetin en Orbán tijdens een ontmoeting in het Kremlin op 28 november 2025.

Ook Poetins retoriek nam Orbán deels over, zegt historicus Ivo van de Wijdeven, die veel schrijft over Centraal- en Oost-Europa. “Beiden zeggen dat hun landen altijd gepiepeld worden door het boze buitenland: ‘Als u maar op mij stemt, gebeurt dat niet’.”

Laczó: “Waarom Orbán vóór 2009/2010 pro-Europees was, en zich daarna mild opstelde tegenover Poetin en zelfs met hem samenwerkte, is een grote historische vraag.”

Kiest Poetin een nieuwe marionet?

Hoe dan ook verliest Poetin een medestander in Europa als Magyar volgende maand de verkiezingen wint en premier wordt. Is de Tsjechische premier Andrej Babiš, naast Orbán de enige regeringsleider op de sprekerslijst van CPAC, een mogelijke nieuwe bondgenoot? “Hij is minder geneigd de Trump-lijn te volgen. Hij wil een einde aan de oorlog in Oekraïne, maar niet door Oekraïne allerlei offers te laten brengen.”

De Slowaakse premier Robert Fico ligt meer voor de hand. “Ook hij is een dwarsligger in Brussel”, zegt Van de Wijdeven. En ook hij krijgt kritiek om z’n Moskougezinde koers.

Laczó: “Slowakije lijkt de beste kandidaat, al mist het een leider als Orbán die internationaal een grote rol wil spelen.”

Vooralsnog lijkt het Kremlin te proberen Orbán in het zadel te houden. Onder meer via desinformatie op sociale media.

Dit zijn screenshots uit filmpjes, verzameld door ‘Antibot4Navalny’, een Kremlin-kritische onderzoeker die anoniem wil blijven:

Vorige slide

Volgende slide

De filmpjes hebben logo’s van internationale (nieuws)organisaties, maar in werkelijkheid komen ze van het Russische desinformatienetwerk ‘Matryoshka’. “De Russen halen alles uit de kast om te zorgen dat Orbán blijft zitten als een marionet van het Kremlin”, zegt onderzoeker Tim Bosch, die de Russische inmenging bijhoudt. De filmpjes, vooral gericht tegen de Oekraïense president Zelensky, “raken een gevoelige veiligheidssnaar bij de Hongaren”.

Van de Wijdeven: “Ze promoten het idee dat Zelensky de Hongaren de oorlog in wil sleuren. Zelf herhaalt Orbán steeds dat hij de enige is die dat kan tegenhouden.” Orbán schildert Magyar juist af als schoothondje van Brussel én van Zelensky.

Olieruzie

Volgens Orbán vormt Zelensky, en dus Magyar, ook een gevaar voor de Hongaarse energieprijzen. Hongarije, dat net als Slowakije Russische olie afneemt via een pijpleiding door Oekraïne, beschuldigt Kyiv van het bewust niet repareren van zo’n leiding. Oekraïne zegt dat herstel tijd en geld kost.

Orbán controleert alle grote Hongaarse media en kan zo zijn (des)informatie ongefilterd verspreiden. Toch slaat zijn campagne maar matig aan, mede doordat Magyar de “staatpropaganda” steeds benoemt, vermoedt Laczó. Daar komt bij dat juist de oorlog in het Midden-Oosten, gestart door Orbán-vriend Trump, leidt tot fors hogere energieprijzen.

De meeste Hongaren prikken inmiddels door Orbáns retoriek heen, zegt Laczó. “Deze verkiezingen bepalen of het land een illiberaal, autoritair regime blijft of dat de democratie herstelt.”

Brussel en Moskou kijken mee. Laczó: “Blijft Hongarije zich richten op machten buiten Europa, of gaat het land weer een constructieve rol spelen in Europa? In ieder geval ben ik er vrij zeker van dat dit dan de laatste CPAC is.”