Dat meldt de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO). Het is voor het eerst dat de WMO rapporteert over deze zogenoemde energie- of stralingsbalans van de aarde.
Met die balans wordt de hoeveelheid energie bedoeld die de aarde binnenkomt in vergelijking met de hoeveelheid die de aarde ook weer verlaat. In een stabiel klimaat is de hoeveelheid energie van de zon op aarde ongeveer hetzelfde als de hoeveelheid energie die de aarde via de dampkring weer verlaat.
‘Geen toeval meer’
In de periode van 2015 tot 2025 vielen de elf warmste jaren sinds het begin van de metingen, meldt de WMO. “De mensheid heeft zojuist de elf warmste jaren ooit doorstaan. Als de geschiedenis zich elf keer herhaalt, is het geen toeval meer. Het is een oproep tot actie”, zegt VN-secretaris-generaal Antonio Guterres in een reactie.
De aarde kan warmte minder goed kwijt vanwege toenemende concentraties van broeikasgassen in de atmosfeer, zoals kooldioxide, methaan en lachgas. Die bereiken allemaal hun hoogste niveau in zeker 800.000 jaar, stelt de WMO vast. “Dit vermindert de snelheid waarmee energie het aardse systeem verlaat.”
Weersextremen
Overal ter wereld zijn in 2025 weersextremen gesignaleerd, zoals intense hitte, hevige regenval en tropische cyclonen, somt het WMO-rapport op. De oceaan warmt verder op, en neemt ook veel CO2 op. Dat 2025 ietsjes koeler was dan het recordjaar 2024, komt mede door de overgang van El Nino begin 2024 naar La Niña in 2025.
De jaarlijkse hoeveelheid zee-ijs in het Noordpoolgebied lag op of in de buurt van een laagterecord. Rond Antarctica was de omvang van het zeeijs de op twee na laagste ooit gemeten. Het smelten van gletsjers ging onverminderd door.
De verandering van het klimaat wordt gemonitord via temperatuurmetingen, klimaatmodellen en satellietmetingen. In die laatste speelt de stralings- of energiebalans van de aarde een rol. De satellieten bevestigen dat het klimaat steeds sneller verandert.
Opwarming in versnelling
Door ook naar de energiebalans van de aarde te kijken, is het beter mogelijk om de lange termijntrend te zien, zegt klimaatonderzoeker Frank Selten van het KNMI tegen RTL Z. Hij werkte niet mee aan het rapport van de WMO, maar onderzoekt al wel lange tijd deze stralingsbalans.
“Begin deze eeuw was er grote ophef, omdat de opwarming van de aarde minder snel leek te gaan. Tegenwoordig zijn mensen ongerust omdat er sprake is van een versnelling van de opwarming. Maar je hoeft helemaal niet zo op te kijken van deze ontwikkelingen, want die versnelling zien we al zo’n twintig jaar.”
Omdat een groot deel van de opwarming in de oceaan verdwijnt, laten de temperatuurmetingen op land en aan de zee-oppervlakte niet altijd de juiste trend zien, legt Selten uit. Maar dieper in de oceaan laten metingen wel zien dat het water opwarmt.
Ei koken in een pannetje
Met satellieten is meetbaar hoeveel watt aan zonnestraling per vierkante meter de aarde binnenkomt. Een deel daarvan wordt weerkaatst door het aardoppervlak, wolken en stofdeeltjes. Deze ‘ontvangen’ hoeveelheid straling is in de afgelopen twintig jaar niet veel veranderd. Maar de hoeveelheid straling die de aarde weer verlaat, is in die tijd wel veel minder geworden.
Wat het ingewikkeld maakt, is dat temperaturen traag reageren op deze disbalans, zegt Selten. “Denk maar aan een ei dat je kookt in een pannetje water op het vuur. Het duurt even voor het water kookt, al heb je het gas al wel volop opengedraaid.”
Zo is het ook met de versnelling die gemeten wordt in de hoeveelheid energie die de aarde bereikt. “De versnelling in temperatuur die daarvan het gevolg is, merken we pas zo’n vijf tot tien jaar later.” Het belang van de energiebalans zit ‘em dus in het grotere plaatje. “Dat je niet te snel denkt: de opwarming valt wel mee, of juist tegen.”
Warmte stapelt zich op
“Sinds 1960 stapelt de warmte zich op in het systeem van de aarde, in de oceaan, de atmosfeer, op land en in de bevroren gebieden van de planeet”, constateert de WMO. “Het resultaat van deze groeiende onbalans is dat de totale hoeveelheid warmte op aarde niet alleen toeneemt, maar ook versneld toeneemt.”
Over de opwarmende oceaan maakten we eerder deze video: