Trump liet gisteravond (Nederlandse tijd) weten dat hij de Amerikaanse deadline voor Iran uitstelt met tien dagen. Het Iraanse regime krijgt van hem nog tot maandag 6 april (Tweede Paasdag in Nederland) om tot een deal te komen. Zo niet, dreigt hij alle energiefaciliteiten in Iran te bombarderen.
“De gesprekken zijn gaande en ondanks onjuiste beweringen van de nepnieuwsmedia en anderen verlopen ze zeer goed”, schreef de Amerikaanse president op zijn platform Truth Social.
Trump keihard afgewezen
Het is nu afwachten hoe Iran reageert. Het regime wees eergisteren het Amerikaanse voorstel om een einde te maken aan de oorlog keihard af. “Iran zal de oorlog beëindigen wanneer het dat zelf besluit en wanneer aan zijn eigen voorwaarden is voldaan”, zei een hoge functionaris tegen de Iraanse staatszender PressTV. Tot die tijd zegt de Iraanse top vastberaden te zijn om de verdediging voort te zetten en de vijand ‘zware klappen’ toe te brengen.
De functionaris gaf ook een inkijkje in de gemoedstoestand van het regime. De twee eerdere onderhandelingsrondes bestempelde hij als misleidend richting Iran. In beide gevallen, benadrukte de functionaris, hadden de Amerikanen geen oprechte intentie om tot een oplossing te komen en pleegden ze vervolgens militaire agressie tegen Iran.
‘Iran vecht om te overleven’
“Ik denk dat de Amerikanen totaal niet weten wat hun politieke strategie is om een einde te maken aan de oorlog”, zegt Iran-deskundige Damon Golriz tegen RTL Z Nieuws. “Militair gezien zijn ze ontzettend effectief. Het Iraanse leiderschap is onthoofd en veel topfunctionarissen zijn uitgeschakeld. Maar politiek gezien is er niets wezenlijks veranderd. Ik denk dat de Amerikanen de Iraniërs niet goed begrijpen. Voor hen is dit een existentiële oorlog. Een oorlog om te overleven.”
Golriz ziet voor Iran nu geen acute noodzaak om met het mes op de keel te onderhandelen. Zeker omdat de hoofddoelen van Amerika en Israël nog lang niet binnen bereik zijn. De twee aanvallende landen eisen een nieuw regime in Iran en willen het Iraanse nucleaire programma volledig verwoesten. Verder willen ze Iran ook militair gezien een kopje kleiner maken, door ook de raket- en dronecapaciteit uit te schakelen.
Maar Iran heeft de VS en Israël klemgezet door de Straat van Hormuz grotendeels af te sluiten voor scheepvaartverkeer. Die blokkade ontwricht de wereldeconomie en daarmee heeft Iran een zeer effectief en strategisch ruilmiddel in handen.
De oorlog zorgt wereldwijd voor problemen aan de pomp, zoals je kunt zien in deze video:
Golriz: “Het Iraanse regime is het meest tevreden nu. Ze hebben het gevoel te winnen. Waarom zou je dan nu een deal sluiten? Als het regime na deze oorlog kan blijven zitten, dan roept Iran de overwinning uit tegenover een supermacht en regionale macht. Dat zou hun ideologie voor de eigen achterban geheel doen herleven.”
Eerdere Iran-deal
Daarbij moet ook de voorgeschiedenis van deze oorlog niet worden vergeten, zegt Midden-Oostencorrespondent Pepijn Nagtzaam. Hij wijst op de deal die Amerika (onder Trumps voorganger Obama) sloot met Iran in de zomer van 2015, samen met onder meer de EU, Rusland en China. Trump trok daar in zijn eerste presidentstermijn de stekker uit, en verzwaarde de economische sancties voor Iran.
“Dit heeft de verhoudingen ontzettend verslechterd”, zegt Nagtzaam. “In zijn tweede termijn heropende Trump de onderhandelingen met Iran, maar besloot hij vorig jaar juni na een paar rondes Iraanse nucleaire faciliteiten aan te vallen. Ook nu vallen de bommen weer op Iran. Kortom, Amerika toont zich niet bepaald als een betrouwbare onderhandelingspartner.”
Volgens Nagtzaam staat het Iraanse regime, ondanks de vele doden binnen de top, nog fier overeind. “We zitten alweer in de vierde week van de oorlog en Iran heeft afgelopen weken laten zien dat het niet zomaar weg te bombarderen is. Met het blokkeren van de scheepvaart heeft het aangetoond het hele Midden-Oosten, en misschien wel de wereld, te kunnen meeslepen in dit conflict. Dus Iran voelt zich best wel sterk.”
‘Komende dagen worden kritisch’
Waar Trump gisteravond dus kwam met uitstel van zijn deadline, hoeft dat zeker niet te betekenen dat het rustig blijft. De VS bereidt zich voor op het sturen van duizenden extra militairen naar het Midden-Oosten. Wat leidt tot (nog meer) speculatie over een mogelijke oorlog met grondtroepen.
“De komende dagen worden echt kritisch”, zegt Iran-expert Golriz. “Trump heeft 5000 tot 8000 Amerikaanse militairen naar het Midden-Oosten gestuurd. Wat gaan zij doen? Het Iraanse olie-eiland Kharg innemen? Of alleen een commando-operatie uitvoeren om uranium uit Iran te halen? Een ding is zeker: Iran heeft zich daar militair gezien goed op voorbereid.”