Het was één van de opmerkelijke punten uit het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA: “Lelystad Airport wordt in gebruik genomen als luchtmachtbasis voor Defensie en voor civiel medegebruik. Daardoor kan Lelystad Airport tevens open voor groothandelsverkeer, met initieel 10.000 vliegbewegingen.”

Addertje onder het gras

Gemeente, provincie en eigenaar Schiphol reageerden verheugd. Er werd in het vliegveld, dat in 2018 al open had zullen gaan voor met name vakantievluchten, een kwart miljard euro geïnvesteerd en jaarlijks kost de exploitatie Schiphol zo’n tien miljoen zonder dat er één eurocent verdiend wordt.

In het coaltieakkoord stond echter meer. “Voorwaarde is dat Lelystad aan alle wettelijke vereisten voldoet, waaronder het beschikken over een natuurvergunning.” Juist zo’n natuurvergunning heeft Lelystad Airport niet. En de kans dat die op korte termijn alsnog verleend wordt, is klein, stellen deskundigen.

Stikstof blijft een probleem

Dat Johan Vollenbroek van Mobilisation for the Environment (MOB) tot deze conclusie komt, is wellicht niet zo verwonderlijk. In een paper dat hij schreef ten behoeve van Tweede Kamerleden noemt de voorzitter van deze milieuclub de kansen op opening voor civiel gebruik nihil, omdat ‘er geen stikstofruimte beschikbaar is om opening te accommoderen’.

Maar ook uit neutralere hoek komen deze geluiden. Zo wijst hoogleraar omgevingsrecht Raoul Beunen van de Universiteit Utrecht erop dat ‘de totale stikstofdepositie op heel veel plekken in Nederland veel te hoog is’. “De ingebruikname van Lelystad Airport voor groothandelsverkeer zal een toename veroorzaken op Natura 2000-gebied de Veluwe en daarmee bijdragen aan een verslechtering daarvan.”

Twee andere Natura 2000-gebieden, de Wieden en de Weerribben, ondervinden mogelijk ook significante negatieve gevolgen, maar de Veluwe alleen vormt al een onoverkomelijk probleem. “De veel te hoge stikstofdepositie daar en de zeer ongunstige staat van instandhouding van beschermde natuur betekent dat projecten die zorgen voor een toename in van de stikstofdepositie niet zomaar kunnen worden toegestaan.”

Niet voor 2035

Opening van vliegveld Lelystad voor vakantievluchten is zo’n project. De 10.000 vakantievluchten zorgen voor stikstofdepositie. Boerenbedrijven opkopen om deze extra stikstofdepositie te compenseren door elders depositie van boeren weg te nemen is ‘op dit moment in principe onmogelijk’, stelt Beunen, omdat de overheid te weinig doet om via andere maatregelen stikstofdepositie te verminderen. Wat door het opkopen van boeren aan depositie verminderd wordt, moet eerst naar natuurherstel, in plaats van naar nieuwe projecten.

Pas als grootschalige overheidsmaatregelen serieus effect gaan sorteren, ontstaat er weer depositieruimte voor nieuwe projecten. Maar zover is het nog lang niet. “Pas in 2035 heeft het kabinet het voornemen om de uitstoot van ammoniak, de belangrijke bron van stikstofdepositie, te halveren.” Beunen verwacht daarom dat tot die tijd vergunningen voor projecten die leiden tot extra stikstofdepositie niet kunnen worden verleend.

Als je goed in de slappe was zit, kun je altijd nog een privéjet huren. Maar ook dat wordt flink duurder: