Na een (h)eerlijke kennismaking met het nieuwste netwerktransport van Pixel Magic Systems Ltd., de Lumin U2x, is het vervolgens de beurt aan de netwerkspeler X2. Waarin Lumin niet alleen zijn technische kunnen weet te bewijzen op het gebied van streamen, maar de techniek intern koppelt aan een in eigen huis ontwikkelde, discrete d/a converter.

De komst van een Lumin X2 in mijn luisterruimte maakte het mogelijk om langere tijd te genieten van een weergave-niveau dat slechts zelden hier in huis wordt gehaald. Op zich fijn, maar het doet verlangen naar iets dat voor de “time being” niet haalbaar is. Tegelijk word je met de neus op de huidige stand van de techniek gedrukt en vind je een nieuwe referentie voor jezelf, mogelijk ook voor een groot deel van de lezers van Hifi.nl. Als alles klopt, spelen, bediening, weergave kwaliteit en een apparaat passend in jouw set is, dan blijft er weinig te wensen over. Behalve dan de middelen om een Lumin X2 in bezit te krijgen. Moge het onderstaande epistel duidelijk maken waarom ik zo gecharmeerd ben van een X2 netwerkspeler.

Lumin X2, de nieuwe winnaar 

Lumin geeft zelf op een rij de vernieuwingen aan die een X2 ten opzichte van voorgangers heeft ondergaan. Een discreet opgebouwde d/a converter is aan boord. De eerste van Lumin voor zover ik weet. Het chassis bestaat grotendeels uit één met CNC bewerkt blok aluminium. De lineaire voeding is extern gehouden, voorzien van een dubbele ringkerntransformator. De processorkracht is vergroot, zodat DSD512 en PCM768 tot de mogelijkheid gaan behoren. Tot slot van de highlights is er een fiber en een koper ethernet aansluiting. Tijd om dieper in te gaan op een aantal aspecten die de X2 bijzonder maken. Ten eerste is dat de discrete digitaal naar analoog converter van de hand van Lumin techneuten. Omdat de DAC is opgebouwd met losse componenten en niet afhankelijk is van een chip van derden, heeft Lumin alles in eigen hand. Zoals het selecteren van weerstanden, condensatoren en spanning regelaars, ook het programmeren van FPGA’s rond de DAC en de klok.

Met bijzondere aandacht voor data-integriteit en de signaalweg in en om de DAC. Nu is een DAC maar een aspect van een hele speler. Minstens zo belangrijk zijn de dubbel uitgevoerde Femto klokken in de X2 en de distributie van het kloksignaal dat ook met FPGA’s wordt gedaan en bewaakt. Timing in digitale techniek is een wezenlijk onderdeel van een DAC-ontwerp. De analoge uitgang van een X2 is volledig gebalanceerd uitgevoerd en gaat over Lundahl transformatoren. Erg klankbepalend weet ik van andere DAC’s waarin Lundahl te vinden is. Om alle invloeden van voedingstransformatoren weg te houden van DAC en klok, is de lineaire voeding van een X2 extern, een meeraderige kabel verbindt de speler met de voeding. De voeding is dual mono voor de uitgangstrappen, bovendien is analoog gescheiden gehouden van de voeding van digitale circuits. Nog meer invloeden weren? Dat kan met de glasvezel aansluiting voor ethernet waar een SFP in gaat. Je kunt een X2 zelfs als switch gebruiken, RJ/45 en glas zijn beiden altijd actief.

Gezien de fabelachtige DAC die Lumin heeft gemaakt vind ik de digitale uitgangen met USB (tot native DSD512) en BNC een beetje overbodig, veel liever had ik digitale ingangen gezien, zodat bijvoorbeeld een cd-transport aangesloten had kunnen worden. Je kunt niet alles hebben in het leven. Upsampling is in te stellen tot DSD256 of PCM384. Analoge uitgangen zijn er met RCA en XLR.

De vaste uitgangspanning is erg hoog, 3 Volt op RCA en 6 Volt op XLR, een bewuste keuze van Lumin, want de uitgangen zijn naar keuze variabel, zodat een X2 een voorversterker over kan slaan. Voor het regelen van volume maakt Lumin gebruik van verliesvrije LEEDH-techniek, een Franse uitvinding van een high tech audiobedrijf. Lumin heeft alles in eigen hand, dus ook de gehele lay-out van printplaten. Hoe lopen de koperbanen en waar zit de aarde op een print, hoe voorkom je interferentie? Veel is met een computer al te bepalen, uiteindelijk moeten de oren het ontwerp goedkeuren. Elektrische ruis weet Lumin weg te houden met een uitgekiende distributie van de stroom over de diverse onderdelen.

Qua streaming en opties voor streaming is Lumin niet afhankelijk van derden, de software wordt in eigen huis geschreven voor de streamer en voor de App. Met regelmatige updates geeft Lumin toegang tot Qobuz, Qobuz Connect, KKBox, QQMusic, TIDAL Max high-res FLAC, vele FLAC Lossless Radio Stations en Spotify Connect highres. Er is een Audirvana Certificering, Plex server support, JPlay, Roon Ready, AirPlay en nog een aantal zaken meer zoals OpenHome. MQA is volledig geïmplementeerd, ook de nieuwe QRONO d2a filterring die uit MQA is voortgekomen, dat voor PCM-files zolang ze niet via AirPlay binnenkomen.

Je bedient een X2 met een App op iOS of macOS, versie 11 en hoger en/of met Android 6.0 of hoger. Een Lumin X2 is verkrijgbaar in zwart of blanke anodisering. Een X2 meet 350 x 345 x 77mm en de voeding neemt 106 x 334 x 77mm in beslag op een rek. De voeding heeft erg gladde voetjes en schuift gemakkelijk weg, de X2 zelf staat op IsoAcoustics isolerende voeten en zuigt zich vast aan de ondergrond (op glas). Optioneel kun je een Lumin uitrusten met een Lumin remote control.

Opstelling 

Een Lumin X2 verdient een plaatsje tussen mijn mooiste componenten en komt terecht in de woonkamer waar ik hem met een paar Inakustik NF-2504 AIR Helix interlinks gebalanceerd verbind met een Audia Flight combinatie bestaande uit een Strumento No.1 lijn- en FLS4 eindversterker. Tussen lijn- en eindtrap eenzelfde interlink. Daarna LS-2405 AIR luidsprekerkabels en idem jumpers voor een set ATC SCM20P SL luidsprekers.

Met een lange Crystal Cable ga ik naar een ATC C1 Sub MkII subwoofer. Aan de ingangskant van deze Lumin X2 staat een Roon NUC met SBooster te draaien, een Melco N10 opslag en een Melco S100 met Keces P6 ethernetswitch. Van switch naar Lumin een Inakustik CAT-2405 Air ethernetkabel. Voor een schone stroomvoorziening is alles aangesloten op een Audes TT-3200 Power Conditioner, daarachter voornamelijk met Crystal Cable netsnoeren naar de componenten.

Met de Lumin is lange tijd gespeeld zoals hij vanaf de fabriek staat ingesteld. Dus geen upsampling, geen QRONO d2a, geen MQA, geen LEEDH-volumeregeling en met voor mij nuttige opties aangezet zoals Roon, Qobuz en internetradio. Op de valreep werd softwareversie 21.2 automatisch geïnstalleerd.

Vanaf binnenkomst 

Na installatie van de X2, die als demo elders al had gespeeld en dus geen inspeeltijd vroeg, bracht de netwerkspeler alleen maar plezier in luisteren. Ongeacht de bron: mijn eigen collectie, Qobuz of internetradio. Uiteraard met kwaliteitsverschil in de streams, uit eigen opslag is superieur aan Qobuz, dat op zijn beurt superieur is aan internetradio. Wat ik ook speelde, het gedrag van een X2 is continu de moeite waard.

Zelfs een dynamisch platgeslagen album als ‘Can’t take my eyes off you’ van Nicki Parrott op het Japanse Venus label kun je afspelen en van genieten. Althans van de muziek, maar daar gaat het tenslotte om. Met de X2 die langer is blijven staan dan gebruikelijk, omdat het netwerktransport broertje U2x dat tussendoor opdook voorrang kreeg, was ik vanaf de start goede vrienden. Installatie van de speler met eigen voorkeuren is soepel en gemakkelijk met een Lumin App. Zeker als je net als ik wel vaker met Lumin hebt gewerkt. Aansluiten is even een dingetje, net als bij alle Lumin spelers steekt de kap over de aansluitingen en kun je daar niet zo prettig bij.

Is muziek eenmaal aan, dan ervaar je à la minute dat een Lumin in deze prijsklasse een hoeveelheid rust brengt waar menig concurrent een puntje aan kan zuigen. De achtergrond blijft doodstil, muziek krijgt alle ruimte zonder enig storende factor vanuit de speler. Hetgeen uiteindelijk uit de luidsprekers komt is zuiver, heeft een tikje aangename warmte die vaak ontbreekt in andere merken netwerkspelers. Bijvoorbeeld in mijn eigen Auralic spelers die daar een beetje kaal tegen afsteken. Dat is overigens niet nieuw voor Lumin, al heel lang combineert Lumin om die reden erg goed met een wat te heldere versterker, waar Auralic juist een boost gaf aan een te warm exemplaar. Let op, Lumin is geen warm kleurende speler, het is een accent dat zorgt voor een grote mate van acceptatie in zowel de consumenten als in een professionele hoek.

Het blijft niet bij rust en een stille achtergrond, de samenvoeging van transport en DAC blijkt in staat het laatste friemeltje aan informatie uit de muziek te trekken. Op de eigen, rustige en bescheiden manier van Lumin, maar dan in een topspeler als een X2 met geraffineerde finesse. Heel natuurlijk en schijnbaar moeiteloos, dus niet opgeblazen of op de lange duur irritant. Veel meer het tegenovergestelde, zoals een subtiel aangebracht kruid een maaltijd extra lekker kan maken, zo zijn het de microdetails die de muziek boeiend en interessant houden. Daar kun je uren aan besteden om het te ontdekken, een geoefend oor heeft dat in een paar minuten al door.

Het zijn misschien maar kleine verschillen waar je een hoofdprijs voor betaald, het zijn wel de essenties die een prijsopbouw rechtvaardigen. Die zich op de lange termijn uitbetalen omdat de drang tot iets anders, iets nieuws, verdwijnt als eetlust bij Ozempic. Je bent of klaar met een Lumin X2 of je moet bereid zijn minimaal het dubbele te investeren in een netwerkspeler en idem in je systeem. Zo ervaar ik een X2 dag in dag uit, tot en met de laatste dag dat ik van een X2 kon genieten.

QRONO d2a doen? 

Ik heb wat tracks geselecteerd om eens te spelen met Qrono d2a als toevoeging en opvolger van MQA. Gewoon muziek die ik goed ken. Heather Nova, Stacey Kent, Allan Taylor en meer, mijn vaste setje tracks. Omdat Qrono en Roon elkaar wel verdragen maar “even omzetten” hier leidt tot een doodse stilte, is on the fly omzetten er niet bij. De tracks worden stuk voor stuk, indien gespeeld zonder Qrono, heel breed en los neergezet met een overtuigende authenticiteit. Elk met hun eigen sterke en zwakke kanten. Een zware bas van Allan Taylor, een hijgende slis van Heather Nova, kleine geluidjes bij Kent en muziekplezier met Alison Krauss. Tweede stem bij Taylor was zelden of nooit zo mooi gescheiden te volgen als met een X2 om maar wat te noemen.

Kent laat met ‘Raconte-moi’ horen waarom zij als geboren Engelse een Franse onderscheiding heeft gekregen voor het bevorderen van de Frans taal. Heel zuiver en levendig, een gezongen vertelling via een X2. Gemakkelijk gebracht, je gaat mee de muziek in, je maalt niet meer om audiofiele waarden, het is de manier van muziek brengen die aanspreekt. Nova zoals het hoort. Het eerste deel vertellend van ‘Waiting for a girl like you’, tweede deel zingend. Piano groot en breed, stem kwetsbaar precies in het midden. Krauss zachtjes tot de band invalt. Heldere gitaar en banjo, de sfeer oproepend van een countrycafé.

Dan Qrono d2a aanzetten, dat is met Taylor goed hoorbaar, bas heeft meer power en lijkt mijn subwoofer meer aan het werk te zetten. Wel is de weergave wat kleiner, compacter, in een gekrompen stereobeeld. Tweede stem dichter op Taylor zelf. Iets van dat soepele van Lumin gaat verloren, zal wel aan mij liggen, ik prefereer hiervoor spelen zonder Qrono. Kent toont eenzelfde patroon, kleiner, minder spannend. Slagwerk eerder irritant dan passend tijdens de zang. Nova geef ik het voordeel van de twijfel, er is net wat meer hoorbaar van de nuances in haar stem.

Tot slot Krauss nog een keer. Ik zweer het, van het volume ben ik afgebleven en toch is Krauss een miniatuur van zichzelf geworden. MQA kon mij niet bekoren, Qrono d2a evenmin. Qrono d2a zou wazig geluid aanpakken en digitale echo’s voorkomen in de filtering, wie weet hou ik daar juist van want ik hoor graag “ruimte” om zang en instrumenten. Resampling van files, of het nu DSD of PCM is, zit kennelijk Qrono in de weg, schakel de één in en de andere optie gaat uit. Resampling is trouwens ook iets waar ik liever vanaf blijf met een X2. Native spelen bevalt prima, ik kon geen voorkeur ontdekken van een sample rate waar de X2 echt beter mee ging presteren. Wel wordt de klank wat anders als je DSD omzet naar PCM of juist andersom. DSD is zoals altijd zachter van aard. Daarin gaat een stukje persoonlijke voorkeur spelen voor de gelukkige eigenaar van een Lumin X2, of van een lager gepositioneerd model met eenzelfde instelmogelijkheid.

Terug naar de basis, terug naar muziek 

Ik speel graag klassieke muziek, toch ook pop en daarvan kies ik voor Lana Del Ray en haar ‘Born to die’. Plat als een dubbeltje qua stereobeeld, of je moet de plastic violen die wat naar achteren staan als diepte ervaren. De breedte maakt een stukje goed, de keuze is niet zo heel erg geslaagd. Daarentegen hoe gaaf is ‘Avratz’ van het duo Infected Mushroom, prachtig hoe langzaam tonen uitsterven, hoe ver muziek naar links en rechts gaat. Bas strak als een huis, ruimte, lucht, beleving, zo kun je een album ook opnemen mevrouw Del Rey. Om ‘Avratz’ vervolgens af te spelen op een Lumin X2 en dan 10 minuten in elektronische klanken te blijven hangen. ‘Hey now’ van London Grammar speelt helder en groot, veel echo op haar stem die overduidelijk naar voren komt. Staat als een huis voor mijn neus. Subwoofer doet een kast bijna rammelen, iets harder nog en het is zover.

Indrukwekkend met een Lumin X2 en het bewijs dat er een prachtige d/a converter in de kast zit. Immers laag was lang voor veel converters een ondergeschoven kindje. Midden en hoog meestal prima, maar diepgaan en krachtig blijven was in vroeger tijden een lastige opgave. Nog wat live gespeelde muziek, de bonus disc van Sarah McLachlan en haar uitvoering van ‘Fallen’. Ruig genoeg om te ervaren dat het voor publiek is opgenomen. De klank van de piano versterkt nog eens de live sfeer, harder dan normaal in klank, niet verzacht door studio omstandigheden. Ik schat dat ik een meter of vijf van Sarah af zit, in een club of heel kleine zaal. Want er is ook niet heel veel publiek. De album mix op het gewone album is gepolijst, Sarah’s stem is zachter van aard, een band staat eigenlijk onnodig mee te spelen. Live is de overtuiging veel groter dan in de studio.

Neem een X2 en je weet precies wat je hoort, hoe de opname is, wat de studio rommelde. En toch, ondanks alles, het is pure muziek die uit de analoge uitgangen naar een versterker stroomt. Eerlijk is eerlijk, mijn Auralic G2.1/Hoërwege in combinatie met een Metrum Acoustics Pavane DAC3 legt het af tegen deze geweldige Lumin X2. Een smoesje als “de Lumin is door en door warm en de rest zet je net aan” gaat gedeeltelijk op, verklaart niet het duidelijke verschil in stereobeeld, losheid en klankcorrectheid. Zelfs als de elektronica langzaam is opgewarmd, dan nog verlang ik terug naar een Lumin X2.

Ja! Ik wil! 

Graag zou ik trouwen met een Lumin X2, niet alleen vanwege het strakke uiterlijk, of voor de App of vanwege de losse voeding. Prima zaken allemaal, maar de echte reden voor een huwelijk is toch echt de weergavekwaliteit die een Lumin X2 weet te halen. Ik ben gehecht aan mijn huidige opstelling en kwam slechts eenmaal in de verleiding om te switchen in digitale opstelling, een apparaat van een ander merk dat nog eens 10 mille hoger is geprijsd dan een X2. De X2 heeft een diepe indruk achtergelaten, is meer dan begeerlijk, speelde vanaf de eerste tot de laatste noten precies wat ik wil of verwacht van muziek.

Openheid, vloeiend, veel ruimte, een stereobeeld waar je in kunt stappen, details zonder te vervelen, gebracht op een dienblad van transparantie, het kunnen omgaan met streamingdiensten en met eigen opgeslagen muziek. Niet op een lastige, juist op een toegankelijke manier. Met ondersteuning van diverse protocollen zodat niet alleen de eigen App bindend is, ook Roon en voor velen JPlay of nog iets anders. Het weghalen van de X2 die ik ter beschikking kreeg, voelde als het weghalen van een partner waar je juist bij wil blijven.

Het was even slikken om terug te gaan naar mijn eigen componenten, die beslist wel van hoge kwaliteit zijn. Edoch techniek staat niet stil en zeker niet bij Lumin. De compleetheid van een X2 komt daar nog eens bij. Gewoon ethernetkabel erin, (on)gebalanceerd met interlinks uit. Geen extra digitale interlinks nodig tussen streamer en DAC. Een mooi netsnoer wil ik wel aanbevelen als upgrade buiten Lumin om die een standaardkabel in de doos stopt.

Wie het systeem heeft voor een Lumin X2 en het budget vrij kan en wil maken, die raad ik ten sterkte aan de Lumin X2 in zijn of haar aankoopbeslissing te overwegen. Lumin maakt streamen niet alleen toegankelijk, Lumin maakt streaming volwassen!

Lumin X2
15.799 euro | www.penhold.nl
Beoordeling 5 / 5