Als instapmodel van de luidsprekerfamilie krijgt de Epikore 3-boekenplankspeaker niet altijd de aandacht die het verdiende. Deze flinke weergever met riante afwerking heeft echter meer te bieden dan eerst lijkt…

Met de lancering van een KORE-vlaggenschip slingerde DALI een kristalheldere boodschap de wereld in. Meedraaien aan de top van de hifi-wereld, dat kon ook deze Deense luidsprekerbouwer. De Epikore 11 die een jaartje later verscheen onderstreepte die boodschap door een heel aantal innovaties uit dat topmodel te verwerken in een kleinere vloerstaander. Nou ja, ‘kleiner’ is hier dus letterlijk een relatief begrip. Aan 160 cm hoog en bijna 76 kg zwaar spreek je immers niet over een luidspreker die je in een modale woonkamer parkeert. Sowieso aan 44.000 euro per paar niet modaal te noemen.

De lancering van de rest van de Epikore-familie bracht gelukkig soelaas in de vorm van kleinere modellen die prijstechnisch toegankelijker waren maar wel dezelfde technologieën meekregen.

De allerkleinste – opnieuw hoort hier ‘relatief’ bij – is de Epikore 3. Het is deze speaker die we eerst te horen kregen bij de presentatie van deze topfamilie van DALI in hun fabriek in Nørager eind 2024. Ivo, de uitgever van HIFI.NL die mee was, boog toen deze richting uit en liet een klein “wow”-kreetje. Zo sterk kwam het binnen. Het was een effectieve demo die het Deense bedrijf daar uit z’n mouw schudde. Het onthulde recht voor de raap een van de sterktes van de Epikore-lijn: vervormingsvrij laag. Toen DALI Benelux later de speakers bovenhaalde op het DAE zag je veel mensen in het publiek hetzelfde denken toen deze (opnieuw relatief) kleintjes speelden. Kortom, in tegenstelling tot wat vaak het geval is, verdient het instapmodel in de Epikore-lijn misschien net meer aandacht dan die topmodellen.

De toegankelijkste van de Epikore-lijn 

De Epikore 3 ligt in de winkels voor net geen 5.000 euro per stuk. Het is daarmee ongeveer de helft van de prijs van de Epikore 7, de eerste vloerstaander van drie in de luidsprekerfamilie (en een derde van deze Epikore 9). Die we overigens niet als de opvolger van de Epicon-familie mogen aanduiden, maar wie goed kijkt naar het aanbod van DALI zal snel een eigen conclusie trekken. Wat je wel moet weten bij de Epikore 3 is dat het een grotere boekenplankspeaker betreft.

In het Engels spreken ze dan over een standmount, en inderdaad: speakers op dit niveau en formaat verdienen een goede stand die ze ontkoppelt van de grond. Deze heeft DALI voorzien, speciaal voor de Epikore 3, aan 1.998 euro per paar. Niet goedkoop, wel zijn het massieve stands met een opvallend ‘koelvinmotief’ die je niet kunt vergelijken met een paar universeler after-market stands. De aankoop van de stands verkleint natuurlijk wel weer de kloof met de Epikore 7, die ik ook getest heb en net als het 3-model qua omvang beter past bij een woonkamer in de Benelux.

Aan één zaak zie je onmiddellijk dat de Epikore 3 thuishoort in de beste luidsprekerlijn van DALI. Hoewel ook de goedkopere luidsprekers van de Denen (zoals de SONIK-modellen) altijd knap zijn afgewerkt, is de riante glanslak op deze speaker echt heel riant aangebracht. Zoals we tijdens ons bezoek zagen, heeft DALI geïnvesteerd in een nieuwe gerobotiseerde spuitcabine die heel gelijkmatige premiumfinishes mogelijk maakt. Het resultaat mag er zijn bij de vier afwerkingen waarin de Epikore 3 beschikbaar is.

Hoogglanszwart of -wit zien er strak uit, de twee uitvoeringen die een echt houtfineer toepassen met daarop lak zijn nog luxueuzer. Ik dacht dat de walnootversie helemaal m’n ding zou zijn wegens een voorliefde voor lichtere houtsoorten. Maar nadat de kastanjebruine editie van de speakers een tijdje in de testruimte vertoefden is het toch die houtfineer die het meest blijkt te verleiden. De roodachtige tint ziet er prachtig uit als zonlicht erop speelt.

Sierlijk vormgegeven

Een ding heb je altijd bij een boekenplankspeaker vergeleken met een vloerstaander: je ziet veel minder van een mooie finish. Dat is hier ook het geval, toch vanuit de luisterstoel.

Hoewel… De Epikore 3 heeft geen klassieke rechthoekige kast, het bezit net zoals veel andere ‘betere’ speakers een meer afgeronde vorm zonder parallele wanden. Het maakt voor een zachtere, minder brutale look. De zijkanten buigen zo sierlijk helemaal rond naar achteren, waardoor je niet echt een vlakke achterzijde krijgt (behalve waar de aansluitingen zijn). Aan de bovenkant helt de kast omhoog, waardoor vanuit je knusse zetel toch meer een fraai zicht hebt op die knappe afwerking.

De voorkant van de Epikore 3 wordt bijna volledig ingenomen door een flinke 7-inch woofer omringd door een metalen waveguide. Die gaat over in een grote baffle waarin DALI de kenmerkende hybrid tweeter onderbrengt, in dit geval een geüpdatete EVO-K-versie. Dit is echt een element dat heel typisch is voor het merk en ervoor zorgt dat dit een 3-wegsspeaker is. Niet een tweewegs-ontwerp zoals de meeste boekenplankmodellen. Door een zachte dometweeter te huwen met een planar-driver die vanaf 12,5 kHZ speelt, wil DALI de prestaties in het hoog verbeteren. Elke type heeft namelijk zijn sterke punten qua snelheid en uitstraling.

Matcht mooi met de M33 V2

Net als bij de grote EpikoreS vind je bij de Epikore 3 vier luidsprekeraansluitingen. Kloeke dingen, waardoor je zowel met spades als banaanstekkers een goede aansluiting kunt maken. Wat opvalt is dat DALI tegen de stroom in af-fabriek geen bruggen tussen de positieve en de negatieve aansluitingen legt. Het lijkt dus te willen benadrukken dat je deze speaker echt wel mag bi-ampen. Wie toch met een luidsprekerkabel per kant wil werken, vind in de doos degelijke brugkabels; met aan een kant een banaanstekker, de andere kant met een spadestekker.

Qua aansturing moet je ook niet meteen voor een bi-ampingscenario gaan. Tijdens de tijd dat de DALI-speakers hier waren, heb ik ze uitgebreid beluisterd met een NAD M33 V2 (uiteindelijk gebruikt voor het luistergedeelte), een MOON 371 en zelfs een Fezz Luna-buizenversterker. Met een krachtige versterker met een goede grip klinken de Epikore 3’s heel goed, maar die Poolse buizenversterker van 2 x 40 W deed het eigenlijk helemaal niet slecht. Je ruilt dan wel wat grip op het laag in voor een iets vloeiender buizenklank. De Primare PRE35 en A35.8 bleken ook zeker geen slechte keuze – en met deze bridgebare meerkanaalsversterker was het bi-ampen wel mogelijk. De eindconclusie van dit alles: voor een high-end speaker is de Epikore 3 nog een makkelijk aan te sturen speaker. Het kan zeker anders.

Beproefd maar ook verbeterd

Met de KORE en ook de Epikore-lijn introduceerde DALI een reeks updates aan zijn kerntechnologieën, gebaseerd op verdere onderzoek en ontwikkeling. Het siert het merk dat een aantal van die nieuwe techniek ook prompt naar naar nieuwe goedkope lijnen werden gebracht, zoals de Sonik-familie die een tijdje terug werd gelanceerd (zie ook de reviews van de 1 en 3, en de Sonik 7, red.)

Het meest in het oog springt de Clarity Cone, wat geen nieuw conusmateriaal is. Neen, DALI blijft heel trouw aan donkerrood gekleurde hout- en papierpulp als conusmateriaal, bij hen geen koolstofvezel- of keramisch-aluminium-probeersels. Wat de ingenieurs van DALI uitzochten, was hoe door de vorm van de conus aan te passen het pistongedrag kon verbeteren. Wat op zijn beurt vervorming zou verminderen. Dat deden ze door vijf depressies in de conus aan te brengen.

Het SMC-materiaal dat nog een DALI-favoriet is, is bij de Epikore 3 op meer punten aanwezig en kreeg de upgrade naar SMC Gen-2. Wat er juist anders is aan deze tweede generatie is onduidelijk, maar het belangrijkste is dat de geleidbaarheid met een factor van 2,5x gedaald is. Dat betekent dat de kerneigenschap van SMC – sterk magnetisch, zwak elektrisch geleidend – bij het nieuwe materiaal nog meer present is.

Tegenwoordig gebruikt DALI het dure SMC wel in meerdere luidsprekerlijnen, zelfs goedkopere. Maar niet in dezelfde mate. Waar het bij een SONIK-speaker enkel als een plaatje op een poolstuk voorkomt, werd SMC Gen-2 bij de Epikore 3 gebruikt voor bijna heel het magneetsysteem van de 7-inch midrange-woofer. De positieve effecten van het materiaal zijn dus veel merkbaarder bij deze speaker.

Voor de goede orde zijn dat een lage hysterese (weinig vertraging bij het wisselen van magnetische velden) en minder eddy currents (wervelstromen die warmte en uiteindelijk vervorming veroorzaken). In de Epikore is eerstegeneratie SMC ook voor het eerst present in de cross-over, in de inductiespoelen.

Volgens het DALI-boekje

Bij het ontwerpen van speakers zegt DALI heel consequent zijn acht designprincipes toe te passen, of het nu heel dure of heel goedkope producten zijn. Het is om te beginnen al positief dat een merk kan uitleggen waar ze juist naar streven. Het lijkt misschien vreemd, maar dat is niet altijd het geval als je doorvraagt. Meestal merk je die onzekere koers snel aan een speakeraanbod dat heel veel kanten uitgaat qua klank en techniek. Bij DALI – en andere fabrikanten op dit niveau – is dat toch minder het geval.

Een zaak waar de Denen al lang mee bezig zijn, is hun speakers zo ontwerpen dat ze niet moeten naar je ingedraaid worden. Je luistert dus volgens de ontwerpers best off-axis. Sommige mensen vinden het visueel fijn dat speakers netjes parallel met de muur opgesteld worden, wat dit eveneens betekent is dat de Epikore 3 eigenlijk het meest coherent overkomt als je ze onder een hoek beluistert.

Vanwege de basreflex en de grote woofer het wel aan te raden om de Epikore 3 op voldoende afstand van de muur te plaatsen. Al is deze standmount iets makkelijker om dat vlak dan de grotere Epikore-modellen. Je kunt een prop plaatsen, maar dat vond ik toch het karakter te sterk aantasten. Een andere aanpak was geweest om Dirac-kamerkalibratie te gebruiken, aangezien het aanwezig is op de M33 V2. Ervaring leert echter dat sommigen het gebruik van Dirac lezen als een middel om een tekortkoming in de speaker op te vangen. Dat klopt niet, het gaat om onvolkomenheden in de ruimte en door de plaatsing.

Helder, als in vervormingloos

Kan een standmount ook in het laag echt aanwezig zijn? Het is een vraag die wel eens opduikt als er de keuze tussen (grotere) boekenplankspeaker of vloerstaander zich aandient. Het genuanceerd antwoord is: “Het hangt er vanaf.” (en dan parkeren we dus even het belang van de ruimte, wat zeker qua laag een sterke invloed heeft).

In de context van de Epikore-lijn zal de extra woofer en kastvolume van de Epikore 7 meer bas leveren dan de Epikore 3, dat is gewoon fysica. Wat niet wil zeggen dat de kleinere DALI geen subbassen produceert, verre van. DALI specifieert 42 Hz als ondergrens (+/- dB), gooi je er een 40 of zelfs 30 Hz testtoon door dan krijg je bij de eerste nog aardig wat, dertig zit op de rand van wat kan. Met ‘Limit To Your Love’ van James Blake of Massive Attacks ‘Angel’ klonk de basdrop van Blake of de dreigende baslijn bij Angel toch goed gevormd en lijvig.

Bovendien groeide de heftige geluidsmuur als het MA-nummer uitbarst groeide enkel maar in schaal, het zakte niet in. Dit is ook wat een betere speaker te bieden heeft: het vermogen dynamisch te blijven gaan. Toen er nog een aantal technotracks langskomen, kwam onder andere deadmau5-klassieker ‘Some Chords’ best indrukwekkend binnen. En niet alleen vanwege de laagextensie, maar vooral omdat heel het tonale plaatje klopte. Samples vormden naadloos deel van de ruimer mix, met een helder karakter en een geweldig stereo-effect.

Sommige lezers zullen hun neus ophalen voor de muziekkeuze hierboven. Toch is het fijn te dat een speaker uit een hogere klasse paraat kan staan als je gewoon heel uitbundig het weekend wil ingaan. ‘Palomine’ of ‘Seven Nation Army’ loeihard, dat moet kunnen. Voed je de Epikore 3’s audiofielere muziek, dan krijg je daar natuurlijk veel voor terug. ‘Sunson’ van Nils Frahm bleef bijvoorbeeld wel in het elektronische genre, met een eenvoudige beat en spaarzame klanken die overal op de soundstage verschijnen. Het is een sfeervolle track die bij de Epikore 3 perfect klinkt: met een prachtige holografische soundstage, maar ook niet ijl of enkel met hoge klankjes die de aandacht trekken. Het is muziek, helemaal los van de speakers maar wel als een coherent, geïntegreerd geheel. Een sterk gevoel van detail ontbreekt zeker niet, want ook dat is DALI. De piano bij ’20:17’ van Ólufar Arnalds en Frahm – hier is die kerel er weer – verscheen bijvoorbeeld levensecht, met veel definitie en rijke harmonische klanken, incluis de krakende geluiden van de mechaniek die Arnalds graag in z’n opnames stopt.

‘Liquid Spirit’ van Gregory Porter is zo’n album dat al te vaak op hifi-shows boven wordt gehaald. Je kunt echter niet ontkennen dat de mans stem het muzikale equivalent is van een grote pot honing, er niet op af gaan is onmogelijk. Deze kleine Epikores leggen naar goede DALI-gewoonte het midden vloeiend bloot, wat zorgt dat Porter niet enkel diep bromt maar je ook echt de volledige range van zijn stem te horen krijgt. Dat klein stapje extra die ik hier hoor, maakt ook het verschil met de overigens excellente Rubikore-speakers die ik vorig jaar kon testen.

De Epikore 3 legt dus z’n klemtonen, DALI mikt niet op transparantie of neutraliteit – iets dat die M33 V2 trouwens volmondiger doet. Er is niets mis met keuzes echter, als het resultaat zo overtuigend is en niet nadele is van een ander aspect. Als op het einde van ‘Berlin Sunrise’ het Concertgebouw in gejuich uitbarst en je van die intimistische Fink-sfeer opeens de kamer hoort vullen met enthousiast publiek, dat is indrukwekkend. Of de gekke klanken bij het toepasselijk genaamde ‘The Infernal Machine’, geweldig hoe die chaotisch overal rond de sofa zweefde. Het is dat minder makkelijk te omschrijven talent om je bijna moeiteloos te katapulteren naar een concert of muziekstudio dat deze DALI’s met hopen bezitten. En vooral: dat dit ook kan met de kleinste Epikore!

Conclusie

Op een boekenplank past de Epikore 3 überhaupt niet, natuurlijk. Het blijft wel het instapmodel in de Epikore-lijn, een stuk compacter dan de andere leden van de familie. Bij zo’n model is er vaak een gevoel dat je maar een deel van de ervaring krijgt. Dat is bij de DALI onterecht.

Ja, de Epikore-vloerstaanders kunnen zeker qua meer leveren qua laag. Tegelijkertijd is de Epikore 3 geen kleine speaker en levert het echt wel een full-range ervaring, incluis diep maar ook wel gecontroleerd laag. Het etaleert daarbij geweldige integratie en cohesie, en dompelt je onder in omhullende, detailrijke luistersessies die nooit vermoeien. Dat maakt deze Epikore 3 een heel sterke inzending in het segment, die – zeker als je rekening houdt met de prijspunten van de hogere Epikore-modellen – heel veel biedt voor de prijs.

DALI Epikore 3      
9.998 euro/paar | www.dali-loudspeakers.com
Beoordeling 5 op 5