ANPFoto ter illustratie: een vrouw wordt onderzocht door een arts

  • Maaike van der Kolk

    redacteur Nieuwsuur

  • Mitra Nazar

    verslaggever Nieuwsuur

  • Maaike van der Kolk

    redacteur Nieuwsuur

  • Mitra Nazar

    verslaggever Nieuwsuur

Artsen signaleren een zorgwekkende trend waarbij vrouwen met vrouwspecifieke klachten hun toevlucht zoeken bij zogenoemde hormooncoaches. Dat blijkt uit een rondgang van Nieuwsuur. Vrouwen geven soms veel geld uit aan adviezen en behandelingen bij deze coaches, die volgens artsen niet altijd bewezen effectief zijn. In sommige gevallen kunnen ze zelfs schadelijke gevolgen hebben.

Van slecht slapen tot stemmingswisselingen en van pijnlijke menstruaties tot vruchtbaarheidsproblemen: de klachten waarmee je volgens hormooncoaches bij hen terecht kan zijn talrijk. Vaak komen vrouwen via sociale media in contact met deze coaches, die zichzelf ook wel hormoontherapeut, -specialist of -consulent noemen.

Zij bieden leefstijladvies rondom voeding, beweging en stressvermindering. Maar er zijn ook coaches die bloedtests laten uitvoeren, supplementen verkopen en hormonen aanbieden in de vorm van crèmes.

Het grootste gevaar is dat je te laat een diagnose krijgt.

Gynaecoloog Yvonne Louwers

Nieuwsuur sprak met negen artsen, van wie zeven gynaecologen. Zij erkennen dat leefstijladvies waardevol kan zijn, maar benadrukken dat ‘hormooncoach’ geen beschermde titel is. Iedereen mag zich zo noemen, ook zonder medische achtergrond of erkende opleiding.

Coaches leggen aan Nieuwsuur uit dat ze cliënten naar een arts doorverwijzen bij ernstige klachten. “Het is nooit mijn intentie om een gynaecoloog of huisarts buitenspel te zetten”, zegt hormooncoach Kimberly Buiter. “Integendeel: ik zou juist betere samenwerking met artsen willen.”

Toch kloppen vrouwen nog te vaak te laat aan bij de reguliere zorg. “Ik denk dat dat het grootste gevaar is”, zegt Yvonne Louwers, gynaecoloog bij het Erasmus MC. “Dat je te laat een diagnose krijgt die je eerder had kunnen stellen.”

Bovendien verspreiden sommige coaches informatie zonder wetenschappelijke basis, zeggen de artsen. “Ik zie dat vrouwen daardoor in een soort web kunnen raken van misinformatie”, aldus Louwers.

Supplementen en hormooncrèmes

Artsen verdenken sommige coaches ervan financiële belangen te hebben, bijvoorbeeld omdat ze supplementen verkopen waarover ze commissie ontvangen. Die supplementen zijn lang niet altijd zinvol en kunnen op langere termijn zelfs schadelijk zijn. “Heel vaak weten we niet precies wat er in de verschillende supplementen zit. Er zitten geen kwaliteitseisen aan bedrijven die supplementen maken”, aldus Louwers.

Hormonen die sommige coaches aanbieden, bijvoorbeeld in de vorm van crèmes, mogen alleen door artsen worden voorgeschreven. Louwers: “Ik zie weleens dat patiënten hormonen gebruiken die niet noodzakelijk waren. En soms worden doses opgehoogd, terwijl daar geen goede reden voor is.”

Carmen Gieltjes (49) heeft endometriose en adenomyose, waardoor ze kampt met hevige pijnklachten. Klaartje de Leeuw (45) heeft PMDD, een aandoening waarbij hormonale schommelingen tot ernstige somberheid kunnen leiden. Zij hebben wisselende ervaringen met hormooncoaches:

Wisselende ervaringen met hormooncoaches: ‘Ik ben blij dat ik er nog ben’

De populariteit van hormooncoaches lijkt samen te hangen met de toegenomen aandacht voor vrouwspecifieke aandoeningen. Artsen erkennen dat de reguliere zorg hierin tekortschiet. “Heel lang is veel onderzoek alleen op mannen gebaseerd. Maar een vrouw is niet een kleine man”, aldus Louwers.

Ook erkennen de artsen dat ze soms minder tijd hebben dan patiënten wensen, waardoor die zich niet altijd gehoord voelen en naar andere oplossingen zoeken voor hun gezondheidsproblemen.

Volgens gynaecologen is het essentieel dat de reguliere zorg op het gebied van vrouwspecifieke aandoeningen verbetert. “We weten al veel beter dan vroeger welke klachten specifiek bij de vrouw horen, maar het is nog niet genoeg”, zegt Louwers. “Om dat te verbeteren, moet er ook meer geld worden vrijgemaakt voor onderzoek.”

Reactie Nederlandse Vereniging voor Gynaecologen (NVOG):

“De NVOG ziet dat vrouwen met vrouwspecifieke klachten bij alternatieve zorgverleners zoals hormooncoaches terechtkomen. Hoewel vrouwen positieve ervaringen met dergelijke coaches kunnen hebben, brengt deze ontwikkeling ook risico’s met zich mee: adviezen van coaches zijn niet altijd wetenschappelijk onderbouwd, supplementen of behandelingen zonder medische begeleiding kunnen schadelijk zijn, en een juiste diagnose kan vertraging oplopen. Goede zorg moet gebaseerd zijn op bewezen effectieve methoden en een juiste diagnose door een arts.”