1. Is er een tekort aan kerosine?
Sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten en het vastlopen van de Straat van Hormuz is de aanvoer van olie en gas uit de regio lamgelegd en schoten de prijzen van brandstoffen zoals benzine en kerosine de lucht in. In verschillende landen in Azië, zoals Thailand en de Filipijnen, ontstonden tekorten, omdat ze erg afhankelijk zijn van olie uit de regio.
In Europa is dat wat minder het geval, zegt luchtvaartdeskundige Joris Melkert van de TU Delft. Zo’n 20 procent van onze olie komt via Hormuz. De rest via andere wegen. Nederland heeft bovendien ‘een vrij unieke positie’, omdat het zelf kerosine raffineert. Een deel gaat via een pijplijn direct naar Schiphol. Een ander deel wordt geëxporteerd. “Dat zou je ook minder kunnen doen”, zegt Melkert.
Lees ook Tekort aan kerosine: ‘Eerste vluchten over zes weken geannuleerd’
Volgens minister Karremans kan Nederland daarom nog zeker enkele maanden vooruit. Tegelijkertijd moeten we het wel af met minder, en moet de luchtvaart op zoek naar een ‘nieuw evenwicht’, zegt Melkert. “Daar zitten we nu middenin.” De gevolgen daarvan zijn waarschijnlijk al op korte termijn voelbaar, zo waarschuwde branchevereniging Barin eerder deze maand.
“Zelfs als de Straat van Hormuz weer opent, duurt het nog lange tijd voordat de brandstoftoevoer zich stabiliseert”, zegt woordvoerder Marnix Fruitema. De komende weken lijkt de voorraad aan kerosine op Schiphol op orde. Maar voor sommige landen in Zuidoost Azië is dat volgens hem ‘lastiger’. De koepel van Europese luchthavens ACI waarschuwde ook voor tekorten en Europese maatschappijen riepen Brussel op om maatregelen te nemen.
2. Wat zijn de gevolgen voor mijn vliegreis?
In Nederland zie je op dit moment vooral hogere brandstofprijzen. Voor benzine aan de pomp, of een extra brandstoftoeslag bij je busreis. Maar ook vliegtickets of pakketreizen zijn duurder geworden, zegt Melkert. “En daardoor zullen waarschijnlijk minder mensen kiezen voor een vliegreis.”
Door de dure kerosine rekenen Air France en KLM inmiddels een extra toeslag en zijn tickets duurder geworden, zegt een woordvoerder van KLM tegen RTL Z. Sinds 26 maart zijn de tarieven voor langeafstandsvluchten (economy-klasse, retour) verhoogd met 100 euro. Voor de VS, Canada en Mexico geldt een toeslag van 70 euro.
Voor korte en middellange vluchten geldt sinds 16 maart al een toeslag van 10 euro voor tickets die zijn uitgegeven vanaf die datum, zegt een woordvoerder. De huidige situatie heeft volgens het bedrijf “geleid tot een scherpe en plotselinge stijging van de brandstofprijzen, met name voor vliegtuigbrandstof”.
Voor de duidelijkheid: “voor tickets die al waren uitgegeven, wordt geen naheffing gerekend, ook niet als de vlucht pas de komende tijd plaatsvindt”, zegt KLM erbij.
Lees ook Aziatische toerist blijft weg, Giethoorn en Keukenhof kunnen dat gaan merken
Op dit moment is er volgens KLM “geen sprake van een acuut brandstoftekort” en worden vluchten volgens schema uitgevoerd. De maatschappij kijkt wel naar de mogelijke impact van een tekort op de operatie. Een klein deel van de geplande vluchten werd geschrapt, omdat ze niet rendabel zijn. Ook zijn sommige delen van het luchtruim in het Midden-Oosten gesloten en zullen er soms andere routes gevolgen moeten worden.
Je kunt wel van A naar B vliegen, maar is er in B te weinig kerosine om weer terug te kunnen vliegen naar A, dan zit je met een probleem”, illustreert Melkert. Maatschappijen zullen door de tekorten ook zuiniger willen vliegen. Dat kan leiden tot annuleringen, aangepaste vliegschema’s of extra tankstops, zoals op sommige luchthavens in Italië.
Ook bij reizen in Azië, Afrika en Australië moeten toeristen hier rekening mee houden, zegt de kenner.
3. Wat als mijn vliegreis wordt geannuleerd of aangepast?
Heb je een pakketreis geboekt bij een aanbieder zoals TUI of Corendon, dan heb je volgens de Consumentenbond alles onder één dak en daarom meer zekerheid. Gaat er iets mis, dan moet de aanbieder voor je zorgen, zegt woordvoerder Babs van der Staak. Zowel voor als tijdens je reis. Wordt een vlucht geannuleerd dan moet er bijvoorbeeld een alternatief komen en daar hoort zo nodig ook onderdak bij.
“Moet je nu nog een vakantie boeken, boek dan een pakketreis“, adviseert Van der Staak. Overigens mogen pakketreisaanbieders onder voorwaarden wel een extra brandstoftoeslag rekenen, zo meldde de bond eerder in gesprek met RTL Z. Is een los ticket eenmaal gekocht, dan ligt de prijs wel vast.
Lees ook Vakantie kan zomaar duurder uitpakken door brandstoftoeslag: dit zijn de regels
Heb je een los ticket geboekt bij een Europese maatschappij dan moet bij annulering een alternatief worden geboden, of kun je je geld terug claimen op basis van Europese wetgeving. Maar ga je naar een bestemming buiten Europa, dan heb je minder zekerheid, zegt Van der Staak. Vooral op de terugreis.
Vlieg je bijvoorbeeld met Lufthansa naar Bali via Singapore – dan vlieg je vaak deels met een lokale maatschappij. “Je terugreis valt dan niet onder de Europese regels, omdat de reis begint bij de lokale maatschappij”, aldus Van der Staak. Op dat moment ben je aangewezen op de lokale regels en goodwill van een maatschappij en die zijn lang niet altijd zo gunstig als in de EU.
4. Ik heb al geboekt, kan ik nog annuleren?
Annuleren of omboeken van losse vliegtickets is vaak een mogelijkheid en eveneens opgenomen in de voorwaarden van maatschappijen. “Dat kan wel extra geld kosten”, zegt Van der Staak. Heb je een pakketreis en kun je bewijzen dat reizen onveilig is, dan kun je kosteloos annuleren. “Code rood of oranje is een valide reden”, zegt Van der Staak. Vertrouw je het niet, ga dan te rade bij de organisator.
Bij een negatief oranje of rood reisadvies worden geen vakantiegangers naar dat gebied gebracht, zegt een woordvoerder van TUI. Ook niet als ze daar alleen overstappen. “Wij zoeken een alternatief voor mensen die al geboekt hebben, of annuleren hun reis als dat niet gevonden wordt.” Mensen krijgen dan hun geld terug.
Ook biedt TUI reizigers een zogenoemde omruilgarantie. “Dat houdt in dat bijna alle reizen buiten vier weken voor vertrek omgeruild kunnen worden voor een andere bestemming of datum.” Zonder wijzigingskosten en voor de prijs van de nieuw uitgekozen reis of datum, aldus het bedrijf. Wanneer je zelf al ver vooruit besluit te annuleren, krijg je wel te maken met annuleringskosten.
5. Wel of niet naar Bali?
“Je hoeft je niet direct zorgen te maken over je vakantie, maar wel voorbereid zijn op het feit dat vluchten op dit moment vaker gecanceld kunnen worden, of kunnen worden aangepast”, zegt Melkert. Ook Van der Staak ziet op dit moment geen grote problemen: de grote maatschappijen vliegen gewoon nog, zegt ze. Al is het misschien wat minder vaak en tegen een hogere prijs of via een andere route. “De keuze is aan jou.”
“We hebben nog geen voorbeelden gezien van mensen die niet terugkomen”, aldus Van der Staak. Al kan de situatie snel veranderen en moet je volgens haar de kleine lettertjes van de reisvoorwaarden dus goed lezen. Net als opletten met vluchten naar uithoeken van de wereld met lokale maatschappijen. Hoe meer afgelegen, hoe groter het risico op kerosinetekorten of gedoe.
Volgens TUI laat de Nederlandse vakantieganger zich nog niet afschrikken en worden zomervakanties volop geboekt. Wel ziet het bedrijf dat er minder wordt gekozen voor landen zoals Egypte en Turkije en juist vaker voor Spanje en Griekenland.
Niet meer via Hormuz? De golfstaten zijn hard bezig met alternatieve routes voor hun olie, zo zie je in deze video.