Het gaat om Larissa, een sportieve scholier en cheerleader uit Texas. Zij dronk volgens haar familie in het jaar voor haar dood geregeld energiedrankjes. Uit onderzoek van de lijkschouwer bleek dat ze overleed aan hartproblemen die in verband worden gebracht met langdurige cafeïneconsumptie.
‘Niet bewust van de risico’s’
Volgens de familie gaat het niet om één moment, maar om structureel gebruik. Het meisje had volgens de advocaat van de familie geen bestaande hartproblemen en gebruikte geen andere middelen. Hij zei dat de lijkschouwer op talloze drugs had getest en dat ‘alles negatief was’. “Geen spoor van alcohol of iets dergelijks. Het enige dat ze in haar systeem had, was cafeïne.”
De moeder van Larissa zegt dat ze zich niet bewust was van de risico’s. “Ik wist dat het niet gezond was, maar niet hoe gevaarlijk het kon zijn”, zei ze tijdens een persconferentie. Met de rechtszaak hoopt ze andere ouders te waarschuwen.
Het is al jaren bekend dat energiedrankjes, zelfs bij lage hoeveelheden, kunnen leiden tot slapeloosheid, hoge bloeddruk, hartkloppingen en mentale problemen. “Ook neemt de kans op overgewicht en tandbederf toe. Juist kinderen en jongeren in ontwikkeling zijn kwetsbaar”, stelt Nicole Gemert van Foodwatch Nederland.
Lees ook ‘Verhoog leeftijdsgrens voor kopen energiedrankjes naar 18 jaar’
De zaak van Larissa richt zich op de distributeur van het energiedrankje Alani Nu. Volgens de aanklagers ontbreken duidelijke waarschuwingen op de verpakking en wordt het product gepresenteerd als een ‘gezonde’ of ‘wellness’-drank, wat volgens hen misleidend is.
‘Stevige maatregelen nodig’
Iets waar Foodwatch Nederland al jaren aandacht voor vraagt. Afgelopen december gaf de organisatie een presentatie aan het Europees Parlement tijdens een hoorzitting.
Foodwatch pleit voor stevige maatregelen ter bescherming van kinderen tegen energiedrank. “Samen met andere experts spraken we met Europarlementariërs over wat er moet gebeuren om energiedrankproducenten aan banden te leggen”, zegt Gemert.
Ook zij stoort zich aan de marketing rondom energiedrankjes. “Binnen het preventieakkoord is afgesproken dat bedrijven zich minder op jongeren zouden richten, maar in de praktijk zien we juist het tegenovergestelde. Marketing wordt steeds slimmer en richt zich specifiek op jongeren.”
Ze wijst erop dat jongeren via sociale media en online games voortdurend worden blootgesteld aan energiedrankjes. “In korte tijd zien ze herhaaldelijk dit soort producten voorbijkomen. Dat laat zien hoe groot die invloed is.” Gemert liet haar zoon van 9 tijdens het spelen van Roblox screenshots maken van reclame. “Binnen een uur kwam hij meerdere reclame-uitingen voor energiedrank tegen.”
‘Koop ze niet’
Verslavingszorginstelling Jellinek herkent de zorgen, maar nuanceert ook. “We zijn absoluut geen voorstander van energiedrankjes bij kinderen”, zegt een woordvoerder. “Maar we hebben in Nederland nog niet eerder gehoord dat iemand er direct aan is overleden. Vaak spelen meerdere factoren een rol.”
Volgens de instelling moet er beleid op gemaakt worden. “Met beleid valt de meeste winst te behalen. Door wetgeving in te richten om de beschikbaarheid van energiedrankjes te verminderen is het meest succesvol. Daar waar ouders erbij zijn raden we aan om geen energiedrankjes te kopen en al helemaal geen halve liters.”
Het Voedingscentrum adviseert het bij één blikje per dag te houden.
© Foodwatch Nederland 
In het spel Roblox kun je ook energiedrankjes kopen.
Energiedrankjes bevatten veel cafeïne en vaak ook suiker. “Het probleem is dat het makkelijk wegdrinkt”, zegt Jellinek. “Het is koud, zoet en zit soms in grote blikken. Doordat die halve liter blikjes sneller op gaan dan bijvoorbeeld een kop koffie, krijgt een kind in korte tijd veel cafeïne binnen.”
‘Geen vleugels’
Daarnaast kan het gebruik volgens de instelling invloed hebben op het energieniveau. “Het idee dat je er energie van krijgt klopt maar tijdelijk. Daarna volgt juist een dip. Je leert kinderen zo niet om hun energie op een gezonde manier op te bouwen.”
Foodwatch pleit daarom voor strengere regels, zoals een marketingverbod en een minimumleeftijd. “De overheid zegt dat dat ingewikkeld is, maar wij vinden dat onzin. Een energiedrankje is gewoon een energiedrankje. Kijk naar alcohol: daar kan het ook.”
Lees ook Verslaafd aan energiedrank? Zo blijf je ervan af
Wat het effect zal zijn van de rechtszaak van de ouders van Larissa op Nederlandse wetgeving, is volgens advocaat Peter van den Broek moeilijk te zeggen. Hij is gespecialiseerd in productaansprakelijkheid. Daarvoor zijn de verschillen met de Verenigde Staten volgens hem te groot.
VS heeft andere wetgeving
“In de Verenigde Staten zie je vaker dat hoge schadevergoedingen worden toegekend, omdat daar ook een strafcomponent in zit”, legt hij uit. “In Nederland gaat het vooral om het vergoeden van de daadwerkelijke schade.”
Een Amerikaanse uitspraak is bovendien niet één-op-één toepasbaar op de Nederlandse situatie. “Hier kijk je naar het Nederlandse aansprakelijkheidsrecht. De vraag is dan of een product ‘gebrekkig’ is: biedt het niet de veiligheid die je als consument mag verwachten?”
© RTL Nieuws 
Er staat geen waarschuwing op de verpakking van energiedrankjes.
Toch kan de discussie zich toespitsen op waarschuwingen. “Hoe groter het risico, hoe duidelijker je moet waarschuwen. Dan wordt de vraag: is wat er nu op een blikje staat voldoende?” Ook andere juridische routes zijn mogelijk, zoals het aanpakken van misleidende reclame. “Als een product gezonder wordt voorgesteld dan het is, kan een rechter ingrijpen.”
Geen leeftijdsgrens
In Nederland is er geen wettelijke leeftijdsgrens voor energiedrankjes. Wel kiezen sommige supermarkten ervoor om ze niet te verkopen aan kinderen onder de 14 jaar. “Het verhaal van Larissa is tragisch”, zegt advocaat Van den Broek. “Maar juridisch gezien is het ingewikkeld. De uitkomst van deze zaak is moeilijk te voorspellen.”
Ondertussen hopen organisaties als Foodwatch dat de zaak leidt tot meer bewustwording. “Als dit soort verhalen iets duidelijk maken, dan is het wel dat we de risico’s serieuzer moeten nemen”, zegt Gemert.