Economische gevolgen van kinderloosheid

Het geboortecijfer in Nederland daalt al jaren: van gemiddeld 1,8 kinderen per vrouw in 2010 naar 1,4 in 2024. Dit is problematisch, omdat de bevolking hierdoor in een hoog tempo vergrijst.

Veel ondervraagden uit het panel kiezen er bewust voor geen kinderen te krijgen. Die keuze heeft vrijwel altijd meer dan één enkele reden, blijkt uit de peiling. Voor sommige mensen speelt bijvoorbeeld mee dat ze überhaupt geen kinderwens hebben, terwijl anderen zeggen dat ze hun vrijheid en levensstijl niet willen opgeven. 

Gebrek aan woonruimte

Daarnaast groeit de groep die zich zorgen maakt over de toekomst van de wereld. Bijvoorbeeld door maatschappelijke spanningen of klimaatverandering. Ook praktische belemmeringen wegen zwaar, zoals financiële onzekerheid, het gebrek aan woonruimte, gezondheidsproblemen of het ontbreken van een stabiele partner.

RTL Z sprak twee vrouwen zonder kinderwens, en vroeg hen naar hun beweegredenen:

© Annemarie Nieuwenhuizen Annemarie Nieuwenhuizen 

Annemarie Nieuwenhuizen dacht vroeger dat kinderen wel voor haar weggelegd zouden zijn. Toch heeft ze vorige week op 30-jarige leeftijd haar spiraal laten zetten. “Ik hou van kinderen, maar vooral als tante. Ik merkte de afgelopen jaren dat ik geen eigen kinderwens heb.”

Samen met haar partner is ze al jaren gelukkig. “We vroegen ons af of een kind ons nóg gelukkiger zou maken. Voor ons is het antwoord nee.” Annemarie hecht waarde aan tijd en ruimte voor haarzelf. 

Daarnaast speelt de onstabiele situatie in de wereld een rol. De klimaatcrisis en andere maatschappelijke problemen bevestigen haar gevoel. “Wat wordt de kwaliteit van het leven van mijn kind dan? In wat voor wereld zet je een nieuw leven neer?”

© De Fotohoeve.nl Sandra Uljee Sandra Uljee 

Ook de 29-jarige Sandra Uljee heeft bewust geen kinderwens. Het ouderschap vraagt offers die ze niet kan dragen. “Je hebt minder tijd, geld, energie en slaap.”

Sandra heeft long-covid, waardoor haar energie beperkt ingezet moet worden. Een kind krijgen zou betekenen dat ze moet stoppen met werken en hobby’s. Bovendien heeft ze nooit een natuurlijk drang gevoeld om moeder te worden. “Ik zou een goede moeder zijn, maar geen gelukkige.” 

Toch krijgt ze regelmatig opmerkingen als ‘je verandert nog wel van gedachten’ of ‘je krijgt er zoveel voor terug’, waardoor ze zich niet altijd serieus genomen voelt. Voor Sandra is het juist een weloverwogen en bewuste keuze geweest.

Bevolking krimpt

Econoom Jona van Loenen schetst hoe sterk de afname van de kinderwens is. “Als de krimp zich in dit tempo doorzet, is de Nederlandse bevolking binnen 75 jaar gehalveerd.” Dat leidt volgens hem tot ingrijpende gevolgen.  

Door die afname ontstaan grotere personeelstekorten, vooral in sectoren zoals de zorg, de bouw en de techniek. Tegelijkertijd groeit het aantal gepensioneerden veel harder dan het aantal werkenden. Vroeger waren er zeven werkenden per gepensioneerde, straks mogelijk nog maar twee, zegt Van Loenen.

Daardoor neemt de zorgvraag sterk toe. Terwijl er juist minder mensen zijn om dat werk te doen. En wie in de zorg werkt, kan niet in het bedrijfsleven werken. Terwijl dat bedrijfsleven de zorg moet financieren. “Zo ontstaat een dubbele druk op de economie”, aldus Van Loenen. 

Maar econoom Jan-Pieter Peijs ziet de krimp juist als een kans. Volgens hem helpt een kleinere wereldbevolking juist om maatschappelijke problemen, zoals de klimaatcrisis, beter beheersbaar te houden. 

“Het is echt een zegen”, zegt Peijs. “De wereldbevolking groeit nog altijd richting de 11 miljard mensen, terwijl de aarde nu al moeite heeft om de huidige aantallen te dragen.” Daardoor wordt het volgens hem alleen maar lastiger en duurder om problemen op het gebied van klimaat, natuur en stikstof op te lossen.

De bevolkingskrimp heeft volgens Peijs ook voordelen op andere terreinen. Minder mensen betekent minder druk op de woningmarkt, minder files en minder uitstoot. “Ook de druk op ruimte, zorg en infrastructuur neemt af. Daardoor wordt het makkelijker om knelpunten aan te pakken.”

Econoom Van Loenen begrijpt die gedachte, maar ziet risico’s. Volgens hem is niet zozeer de krimp zelf het probleem, maar vooral het tempo waarin die nu plaatsvindt. Een geleidelijke afname is te overzien, maar de huidige snelle daling kan de economie ontwrichten, zegt hij. “De maatschappij kan dit tempo niet bijbenen.”

Meer immigranten?

Beide economen benadrukken dat immigratie een belangrijke rol kan spelen bij het oplossen van de krimp. Tekorten op de arbeidsmarkt en oplopende zorgkosten kunnen volgens hen deels worden verzacht door meer migranten toe te laten. 

Van Loenen ziet uiteindelijk maar twee opties. “Het is óf meer kinderen krijgen óf meer migratie. Maar dan wakker ik weer een nieuwe discussie aan.”

Verantwoording RTL Nieuwspanel

Het onderzoek is uitgevoerd op 10 en 11 februari 2026 onder ruim 19.000 leden van het RTL Nieuwspanel. Het onderzoek is na weging representatief voor vijf variabelen, namelijk: leeftijd, geslacht, opleiding, werkzaamheid en politieke voorkeur (stemgedrag Tweede Kamerverkiezingen 2025). Het RTL Nieuwspanel telt ruim 63.000 leden.

Wil jij voortaan ook meedoen aan onderzoeken van het RTL Nieuwspanel? Meld je dan hier aan.