“Werk actief met ons mee aan een integrale aanpak om online oplichting te bestrijden.” Die oproep doet Marco Doeland, fraude-expert van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) bij RTL Z aan sociale media bedrijven en Het Financieele Dagblad berichtte daar eerder over.
Met de oproep hoopt de belangenbehartiger ervoor te zorgen dat sociale mediabedrijven zich actiever inzetten om internetoplichting, zoals helpdeskoplichting en datingfraude, op hun platformen in te dammen. Volgens de NVB zijn sociale mediabedrijven bijvoorbeeld onvoldoende bereikbaar om samen te werken tegen de bestrijding.
Offline
Doeland vraagt sociale mediabedrijven dan ook om ‘uitstekend bereikbaar’ te zijn, ervoor te zorgen dat criminele accounts zo snel mogelijk worden verwijderd of überhaupt niet worden aangemaakt, en nepadvertenties zo snel mogelijk offline te halen.
Banken hebben zelf een aantal maatregelen genomen om internetoplichting tegen te gaan, zoals het instellen van limieten voor het overmaken van geldbedragen, legt Doeland uit. Maar volgens hem is er meer nodig.
Dat komt ook door de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) en de recente datalekken, waarbij criminelen de gegevens kunnen gebruiken voor fraude en oplichting. Die ontwikkelingen maken het volgens de organisatie van belang om eerder in de keten, op de sociale mediaplatformen, in te grijpen.
Van fraude naar oplichting
Doeland ziet een verschuiving van fraude naar oplichting. “In het verleden braken criminelen in op een bankrekening om geld naar zichzelf over te maken. Met de huidige beveiliging van bankapps en bankpassen gebeurt dat echter nauwelijks nog”, zegt hij.
In plaats daarvan zijn digitale babbeltrucs zijn inmiddels vaker de norm. “Via sociale media worden consumenten verleid om hun gegevens achter te laten. Ze zwemmen vervolgens in een fuik waardoor ze uiteindelijk zelf het geld overmaken.”
Lastig herkennen
Deze vorm van oplichting is voor banken lastiger te herkennen: klanten maken ten slotte zelf het geld over. “Een bank is wettelijk verplicht om het geld over te maken, omdat het geld van de klant is”, aldus Doeland.
Doeland noemt het gezamenlijk optrekken van banken met de telecomsector als voorbeeld van een succesvolle samenwerking om fraude te bestrijden.
De twee sectoren werken ondermeer aan een maatregel waarmee banken bij telecomaanbieders kunnen checken of iemand aan het bellen is tijdens het overboeken van geld. In zo’n geval is er vaak sprake van fraude. Hiervoor is nog wel een wetswijziging nodig.
‘159 miljoen frauduleuze advertenties’
Meta, het moederbedrijf van WhatsApp, Facebook en Instagram, investeert ‘fors’ in de bestrijding van oplichting, laat een woordvoerder in een reactie aan RTL Z weten. Naar eigen zeggen heeft Meta vorig jaar meer dan 159 miljoen frauduleuze advertenties verwijderd en 10,9 miljoen accounts die gelinkt waren aan criminelen gewist.
Ook werkt Meta op het gebied van fraudeaanpak samen met banken. In Nederland gebeurt dat onder andere in een landelijke werkgroep met het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Hierin zitten onder meer ook telecombedrijven en techbedrijven.
TikTok laat aan RTL Z weten dat het bedrijf veel maatregelen neemt om oplichting tegen te gaan, waaronder voorlichtingscampagnes in de app. Ook zegt het bedrijf dat bijna 98 procent van alle berichten die fraude of oplichting bevatten, al wordt verwijderd voordat ze door gebruikers worden gemeld.
Google heeft nog niet op vragen van RTL Z gereageerd.