“In de ideale situatie worden eenden helemaal niet bijgevoerd”, zegt Roeke. “Het is ook niet nodig, zeker niet wanneer de openbare ruimte goed is ingericht met voldoende waterplanten.” Door het voeren verandert ook het gedrag, vertelt hij. “Ze worden minder schuw voor mensen en trekken naar het stedelijk gebied.”

Roeke is zich ervan bewust dat mensen eenden meestal met de beste bedoelingen voeren, maar zich niet bewust zijn van de gevaren. “Ik ga ervan uit dat niemand dit met kwade opzet doet, maar bijvoeren heeft absoluut geen positief effect.”

“Wij als mens kunnen ook niet leven op fastfood.”

Angel wing syndrome

Brood blijkt erg slecht te zijn voor eenden, om meerdere redenen. “Er zit ten eerste veel te veel zout in brood. In de natuur is zout een zeldzaam goedje, dus eenden zijn daar niet op ingericht. Daarnaast zitten de voedingsstoffen die een eend wél nodig heeft niet in brood”, legt de vogelonderzoeker uit. Hij maakt daarbij een passende vergelijking. “Wij mensen kunnen ook niet leven op fastfood. Het is echt slecht voor je.”

Naast de verkeerde voedingsstoffen, kan het ook lichamelijke problemen opleveren voor de eend. “Wanneer een eend verkeerde voeding binnenkrijgt, bijvoorbeeld een overschot aan eiwitten, kan hij het ‘angel wing syndrome’ krijgen. Dit is een blijvende misvorming, waarbij het gewricht van de vleugel verdraaid raakt en de slagpennen naar buiten wijzen. Door de gewrichtsvervorming kan de eend niet meer vliegen.”

En daar blijft het niet bij. Overtollig voedsel vervuilt ook de leefomgeving en trekt ongedierte aan. “Op al dat brood komen ratten af, en die eten weer de eieren van eenden op.”

Een goed alternatief is er niet, want bijvoeren is sowieso schadelijk. Roeke ziet dan ook maar één echte oplossing: gewoon niet voeren. “Geef ze helemaal niets. Van nature is de eend een planteneter, al zal hij misschien eens een slakje of kikker eten. Maar hij eet voornamelijk waterplanten.”

“We moeten mensen uit hun droom halen. Je doet meer kwaad dan goed.”

Educatie in plaats van maatregelen

Moet het dan verboden worden om eenden te voeren? Volgens de vogelonderzoeker werkt dat juist averechts. “Als je iets gaat verbieden, voelen mensen zich beperkt. Ik denk dat wetgeving daarom niet gaat werken. Daarnaast is handhaving vrijwel onmogelijk.”

De oplossing ligt volgens hem in bewustwording. Mensen voeren eenden vaak met goede bedoelingen: voor de beleving of omdat ze denken te helpen. “Maar we moeten mensen uit die droom halen. Je doet namelijk meer kwaad dan goed.”

Wie echt iets wil betekenen voor vogels, kan beter op een andere manier helpen. Denk aan vrijwilligerswerk of het verbeteren van broedgebieden. “Help bij het plaatsen van nestkasten of broedmanden”, zegt Roeke. Hij legt uit waarom je ze hier wél echt mee helpt. “Eenden broeden van nature vaak in boomholtes. Dus als oude bomen verdwijnen, raken zij ook hun broedplek kwijt. En dat heeft dan weer ernstige gevolgen voor de populatie.”

Ook gemeenten spelen een belangrijke rol in deze bewustwording. Informatieborden kunnen helpen, mits ze ook uitleggen waarom voeren schadelijk is. “Wanneer het in context is gebracht, zullen mensen beter weten en ermee stoppen.”

Nadelen

Zijn er ook nog nadelen als we allemaal direct zouden stoppen met bijvoeren? “Er zullen bijvoorbeeld in het Vondelpark ongetwijfeld een paar eenden overlijden als ze plotseling niet meer gevoerd worden. Zij zijn er niet aan gewend om zelf op zoek te moeten naar eten. Maar in het algemeen zal het een positief effect hebben op de populatie.”