Op 21 april werd bekend dat de provincie Utrecht grotendeels op slot gaat voor nieuwe en zwaardere stroomaansluitingen. Vanaf 1 juli 2026 komen ook Utrechtse huishoudens op een wachtlijst. Eerder publiceerde de gemeente Utrecht al een impactanalyse over de gevolgen van het volle stroomnet.
Verduurzamingsmaatregelen
Hierin staat, onder andere: “Veel verduurzamingsmaatregelen, zoals de installatie van warmtepompen, inductiekookplaten, laadpalen vereisen een zwaardere elektriciteitsaansluiting.”
En verderop: “Dit raakt naar schatting 70 procent van de Utrechtse woningen. Voor deze huishoudens betekent dit dat geplande verduurzamingsmaatregelen voorlopig niet uitgevoerd kunnen worden.”
Lees ook Utrecht krijgt aansluitstop door overbelast stroomnetwerk, dat raakt ook nieuwbouw
Henry Lootens van Fedet, belangenbehartiger van ondernemers in de elektrotechnische sector, zegt dat bovenstaande beweringen onzin zijn. “In ruim 90 procent van de gevallen heeft een woning helemaal geen zwaardere 3-fasen stroomaansluiting nodig om van het gas af te gaan. Met een standaard 1-fase aansluiting van 25 of 35 ampère kun je prima je huis verduurzamen.”
Volgens Lootens kun je met een 1-fase aansluiting moeiteloos een warmtepomp, inductiekookplaat, kokend waterkraan en zonnepanelen installeren. “Je moet alleen niet alle elektrische apparaten tegelijkertijd willen gebruiken. Als je het gebruik doseert, is er niets aan de hand.”
Paniek
Lootens krijgt bijval van Mathijs Dijkstal, directeur van een groot installatiebedrijf gespecialiseerd in verduurzaming. “Huishoudens met een standaard 1-fase aansluiting hoeven zich geen zorgen te maken. Door onjuiste berichtgeving ontstaat er paniek onder consumenten dat ze hun huis niet meer kunnen verduurzamen.”
Volgens Dijkstal is in de praktijk heel veel mogelijk met een 1-fase stroomaansluiting.
Wat is het verschil tussen de 1-fase en 3-fasen stroomaansluiting?
Bij een 1-faseaansluiting komt één stroomkabel je huis binnen met 230 volt. Bij een 3-fasenaansluiting gaat het om drie fasen binnen een 400V-systeem, waardoor je meer vermogen beschikbaar hebt en zwaardere apparaten tegelijk kunt gebruiken.
De meeste bestaande woningen hebben standaard een 1-faseaansluiting. Nieuwbouw krijgt tegenwoordig vaak standaard een 3-fasenaansluiting.
Hoeveel vermogen levert dat op?
1-fase 25 ampère = +/- 5,75 kW
1-fase 35 ampère = +/- 8,05 kW
3-fase 3×25 ampère = +/- 17,25 kW
Energie-expert Dennis van der Meij legt in een video van drie minuten uit hoe dit werkt.
Lootens geeft een voorbeeld. “Je kan met de kleinste 1-fase aansluiting van 25 ampère op jaarbasis 50.370 kWh gebruiken. Een gemiddeld volledig elektrisch en gasloos huis gebruikt daarvan maar 10 procent.”
Warmtepomp kan best half uurtje uit
“Als je kookt op inductie, kan je warmtepomp best een half uurtje uit. Dan koelt je woning niet meteen af”, zegt Lootens. “Alleen als je met 1-fase ook een elektrische auto wilt opladen, moet je goed gaan plannen”.
Je kunt een elektrische auto bijvoorbeeld ’s nachts opladen als de rest van de woning weinig stroom gebruikt. Op een 1-faseaansluiting van 35 ampère kan dat in theorie met zo’n 8 kW. In ongeveer acht uur is de accu dan (afhankelijk van de grootte) vol of bijna vol.
Slimme laadpaal
Bovendien zijn nieuwe laadpalen uitgerust met ‘dynamic load balancing’, zodat je slimme laadpaal continu bijhoudt hoeveel vermogen er nog is om je auto op te laden. Als je ondertussen ook gaat koken of de tv en wasmachine aanzet, zal de laadpaal het beschikbare vermogen terugschroeven zodat er geen overbelasting ontstaat.
“Er is er nog een extra nuance”, zegt Lootens. “Zo’n 70 procent van alle Nederlandse huishoudens kan zijn elektrische auto niet thuis opladen, omdat ze geen eigen laadpaal of oprit hebben”. De meeste elektrische rijders laden daarom via een publieke paal, op hun werk of via een snellader langs de snelweg.
Nieuwbouw heeft 3-fasen
Als een 3-fasen stroomaansluiting niet noodzakelijk is om van het gas af te gaan, waarom kiezen huishoudens dan voor een zwaardere en duurdere aansluiting? Bij nieuwbouwwoningen is een 3-fasen aansluiting de nieuwe standaard. Het geeft een hoger vermogen en meer gebruiksgemak.
En Nederland gaat steeds meer stroom gebruiken, omdat we over 25 jaar willen stoppen met alle fossiele brandstoffen. De aansluitstop heeft de komende jaren dus vooral gevolgen voor de bouw van nieuwe gasloze woningen.
Alle elektrische apparaten tegelijk aanzetten
Bij 3-fasen hoef je nergens over na te denken en kun je alle elektrische apparaten tegelijk aanzetten zonder het risico op overbelasting. Je kunt tegelijkertijd je inductiekookplaat, heteluchtoven, wasmachine, kokend waterkraan, vaatwasser, magnetron, warmtepomp, wasdroger, koel-vriescombinatie, afzuigkap en tv aanzetten.
De vraag is wel: hoeveel mensen doen dit daadwerkelijk? Daarom is volgens installateurs een zwaardere aansluiting voor de meeste huishoudens niet noodzakelijk.
Lees ook Stroomaansluiting voor huishoudens vanaf 1 juli niet vanzelfsprekend: ‘Keuzes doen pijn’
Dit is geen goedkoop verkooppraatje van de installatie- en warmtepompenbranche, weet Heleen Ekker. De klimaatspecialist van RTL Nieuws heeft inmiddels haar eigen jaren dertig woning grotendeels verduurzaamd met tien zonnepanelen, een volledig elektrische warmtepomp en een eigen laadpaal. Ze laadt zelfs twee elektrische auto’s op met haar 1-fase 35 ampère stroomaansluiting.
“De aansluiting die wij hebben, hebben veel mensen in oudere huizen. Het zou zonde zijn als mensen denken dat ze niet meer kunnen verduurzamen. Dat kan dus wél.” Ekker had geen verzwaring nodig van haar huidige stroomaansluiting. “Alleen een paar extra groepen in de meterkast en we hebben nooit problemen gemerkt”, zegt ze.
Netbeheerders zouden meer flexibele energiecontracten moeten aanbieden, vindt toezichthouder ACM: