Zwarte komedie
Donkey Days. Regie: Rosanne Pel. Met: Jil Krammer, Susanne Wolff, Hildegard Schmahl. Lengte: 107 min.
Te zien in de bioscoop.
Anna is een gezette vrouw. Op de eerste dag van de jaarlijkse zomervakantie met haar moeder en zus in een afgelegen huisje in Frankrijk is iedereen weg als ze ontwaakt. De koelkast is leeg; na een halve dag hongeren komen ze thuis met wat groente en fruit, niet de heerlijkheden die Anna op Franse vakantie zoal gewend is: baguette, éclair, crème brûlée. Wanneer elke dag gestoomde vis en een halve tomaat op het menu staat, begint het Anna te dagen: haar slanke moeder en zus hebben stiekem afgesproken deze vakantie collectief te diëten – zodat Anna afvalt. En ze laten haar niet zomaar vertrekken. Anna heeft geen rijbewijs.
Misschien een spoiler dit, maar wie zo’n verhaal verzint – licht absurd, maar geloofwaardig en suggestief – is een groot talent. Donkey Days, de tweede film van de in Duitsland gevestigde Nederlandse filmmaker Rosanne Pel, werd geselecteerd door het filmfestival van Locarno en was in New York de slotfilm van New Directors/New Films, de talentenjacht van het MoMa en Lincoln Center met alumni als Christopher Nolan en Wong Kar-wai. „Je weet niet of je moet gillen van het lachen of van walging”, schrijft The New York Times. „Allebei redelijke reacties.”
Lees ook
Regisseur Rosanne Pel presenteert haar film in New York: ‘Het is een verhaal dat je naar alle uithoeken van de menselijke emotie slingert’
Rosanne Pel heeft iets verfrissends te melden over familie, iets dat je niet eerder zo zag. Ze werkte met een mix van acteurs en niet-acteurs: Jil Krammer, opmerkelijk als volatiele Anna, maakt haar debuut. De film werd in vijf periodes opgenomen, Pel herschreef het script tussendoor, wat spannende stemmingswisselingen geeft: in het begin waan je je soms bij Peter Greenaway, soms in een Dogma-film met heftig zwiepende camera, soms in een jaren zestig-trip met caleidoscopisch gefilmd naaktzwemmen. Toch voelt de film heel coherent.
Impulsieve, theatrale zelfsaboteur
Elk gezin is verknipt op z’n eigen manier, aldus Donkey Days, waar twee zussen strijden om de affectie van hun rijke, excentrieke en bejaarde moeder die een fraai landhuis buiten Hamburg bewoont. De focus ligt op lerares Anna, een impulsieve, theatrale zelfsaboteur die er gulzig op los eet, drinkt en feest in haar artistieke queer-milieu. Ze is bang haar geliefde Noe te verliezen, wellicht vanwege de lichaamsschaamte die ze ontkent. Zus Charlotte heeft zich gepantserd in eenzame, nuffige distantie – maar eenmaal thuis smelt haar controle snel weg, wat een hele opluchting moet zijn.
Het landhuis van mama Ines is strijdperk én oase. Daar voltrekt zich onder begeleiding van Wagner of techno het dagelijks gezinstheater waar ieder zijn rol kent. De zussen weten op welke knopjes te drukken: jij bent een vetzak, jij kil en onbemind. Ze stampvoeten. Pruilen. Stormen boos weg. Kibbelen. Stellen zich aan. Laten zich door mama kroelen. Het doet er niet toe: hier zijn ze weer kinderen, wordt alles direct vergeven en niets vergeten.
Moeder Ines speelt een ambivalente rol: is ze vermoeid arbiter of manipulator die de dochters tegen elkaar uitspeelt? Soms dat laatste, als ze de ene zus een oorbel uit haar sieradenkist schenkt zonder de ander dat te melden, of quasi-terloops tegen Charlotte zegt: „Maar ik hou ook van jou hoor.” Ze blijft hoe dan ook mama: de dochters speculeren hoe ze over hén denkt, niet over wie ze is, een vraag die kinderen doorgaans pas stellen als het te laat is. Anna en Charlotte ontdekken dat mama tien jaar geleden een Hongaars ezeltje adopteerde, voor 3,50 euro per dag. Dat speelt kennelijk een sleutelrol in haar beleving. Hoe dat zit?
‘Donkey Days’ lijkt juist de troost van rolpatronen te vieren, in tegenstelling tot de meeste films.
Zoom in
Donkey Days bezorgt je een prikkelend soort gêne, dat je mensen betrapt op iets al te intiems. Talloze films ontleden funeste rolpatronen binnen het gezin vanuit de gedachte dat ze doorbroken dienen te worden opdat we ons als autonome individuen losmaken van toxische afhankelijkheid. Donkey Days viert juist de troost die rolpatronen biedt, zo lijkt het. Dat ze evengoed een veilige haven als een knellend korset zijn.
Pel onderstreept dat met intermezzo’s van performances en fetisj-feestjes uit Anna’s milieu: heel spannend allemaal, maar ook nogal onvoorspelbaar. De zussen klagen dat er thuis nooit iets verandert, maar godzijdank. Dat wordt onderstreept doordat moeder Ines in Donkey Days soms zomaar in de veertiger verandert die de dochters lang geleden kenden. In valiumdromen, bij een soort wedergeboorte. Of als moeder zich tijdens een heerlijk ontsporend kerstdiner net zo ongemakkelijk aanstelt als zij. Is het bezoek zo bekwaam de deur uitgewerkt dan lijkt het trio opgelucht, zoals meestal als ze gasten wegjagen. Ze hebben genoeg aan elkaar.
Geef cadeau
Deel
Mail de redactie