‘Wil mijn donor nog niet ontmoeten’

“Een paar jaar geleden kreeg ik online veel advertenties te zien van DNA-databanken als MyHeritage. Daarin stond dan iets als dat je misschien Italiaanse roots had of stiekem Spaans was. Het leek mij leuk om Italiaanse roots te hebben, ik houd van Italië. Dus voor de grap deed ik zo’n test.”

Een halfzus?

“Na een paar weken kreeg ik de uitslag: nul procent Italiaans. En vooral heel Nederlands. Maar waar ik niet over had nagedacht, is dat je ook familieleden te zien kreeg die ooit zo’n test hadden gedaan. Ooms en tantes zag ik ertussen staan. En bovenaan: een halfzus van wie ik nog nooit had gehoord.”

“Zover ik wist heb ik een oudere zus en een jonge zusje. Van een halfzus hadden we nooit gehoord. Ik vond het zo raar, dat ik er niets mee heb gedaan. Ik dacht dat het een foutje was. Als grap vertelde ik het eens aan mijn vader.” Lachend: “Maar zoals vaker met mijn grappen ging niemand erop in.”

Cas liet het rusten, tot hij het er een paar jaar later met zijn zussen over had. “Dat was vorig jaar. Toen waren we toch benieuwd: zou onze vader zijn vreemdgegaan ofzo? Mijn zussen besloten ook een DNA-test te doen, want als het geen foutje was dan zouden zij dezelfde halfzus moeten hebben, dachten we. En toen kwam de uitslag: alle drie waren we halfbroer en -zussen van elkaar. En mijn zusje had nog zeven andere halfbroers en -zussen.”

Boos op zijn ouders

In eerste instantie waren ze boos op hun ouders. Waarom hadden die niet verteld dat Cas en zijn zusje, die via kunstmatige inseminatie waren verwekt, van een anonieme donor waren? “In die tijd werd ouders verteld dat ze dat dan niet aan hun kinderen mochten vertellen. Toch voelden we ons voorgelogen.” 

“Maar in plaats van dat mijn ouders zich betrapt voelden toen we erover begonnen, bleven ze heel nuchter. ‘Het kan niet’, zeiden ze. ‘Jullie zijn 100 procent van jullie vader. We zijn met zijn potje zaad naar de kliniek gegaan, dat kan niet misgegaan zijn.'”

“Een week lang heb ik als een zombie rondgelopen. Ik wist niet wat ik ermee aan moest.”

“We zagen dat mijn ouders echt van niets wisten. Dat maakte het nog raarder. Ze vertelden ons wie de gynaecoloog was, hoe het destijds gegaan was. Wij googelden de naam van de gynaecoloog, Henk Ruis, en mijn zusje vond een nieuwsbericht over hem uit 2022. De strekking? Weer een gynaecoloog die zijn eigen zaad had gebruikt om vrouwen zwanger te maken.”

Cas schrok ‘heel erg’. “Het is heel onwerkelijk. Ik heb 35 jaar naar mijn vader gekeken en gedacht dat ik dingen van hem had. We hadden bijvoorbeeld gesprekken over op welke leeftijd hij kaal was geworden, zodat ik dacht te weten waar ik ongeveer aan toe was. Nooit heb ik gedacht dat ik een andere afkomst had.”

Als een zombie rondgelopen

“Een week lang heb ik als een zombie rondgelopen. Ik wist niet wat ik ermee aan moest. In principe was er niets veranderd, ik was nog steeds dezelfde persoon, maar hoe ik ben opgebouwd was ineens een heel ander verhaal. In het begin keek ik ook met een andere blik naar mijn vader. Dan dacht ik: zie je wel, ik lijk niet op hem. Dat was het een moeilijke gedachte die steeds weer terugkwam.”

“Gelukkig was mijn vader heel nuchter. ‘Voor mij is er niets veranderd’, zei hij meteen. ‘Ik ben blij dat iedereen gezond is, en jullie blijven allemaal mijn kinderen.’ Dat geeft wel rust, al bleef het in het begin lastig.”

Ook voor zijn moeder was het een pijnlijke situatie. “Zij heeft het weleens vergeleken met aangerand worden. Het klinkt heel plat, maar er is toch zonder haar toestemming zaad van een andere man bij haar binnengebracht. Ze zei ook meteen: ‘Ik kan dit echt tegen niemand vertellen.'”

Podcast Koekoekskind

Want Cas vertelde het niet alleen aan anderen, hij maakte er de podcast Koekoekskind over, die dit weekend uitkomt. Met toestemming van zijn ouders en zussen. “Mijn moeder had verteld dat de hele wachtkamer vol had gezeten toen zij en mijn vader in de kliniek waren. Als journalist dacht ik meteen: hoe groot moet dit dan wel niet zijn? Dat wilde ik heel graag uitzoeken.”

“Ik vind het heel knap van mijn familie dat ze toch hebben willen meewerken. Ze staan niet echt te springen om media-aandacht, maar hebben mij wel gesteund in het maken. En ze hebben ook hun verhaal verteld. Zo kunnen we mensen echt laten voelen wat de impact is van de misstanden die zo’n 30 tot 40 jaar geleden gepleegd zijn in dergelijke klinieken.”

Moeilijke gesprekken

Het maken van de podcast was voor Cas ook een manier om met de situatie om te gaan. “En dat was het uiteindelijk ook voor mijn familie, denk ik. We praten in onze familie niet makkelijk over moeilijke dingen. Nu moesten we wel bespreken wat de ontdekking voor ons betekent.” 

“Ook heeft mijn moeder veel steun gehaald uit reacties van anderen, aan wie ze het nu wel moest vertellen. Iedereen is betrokken, vindt het heel erg voor haar dat het zo gegaan is. Ik denk dat de podcast op die manier wel een steuntje is geweest voor ons allemaal. En, zonder de podcast te veel credits te willen geven, zijn we er door erover te moeten praten ook sterker uitgekomen.”

“Sommige gynaecologen wilden zo graag dat alle vrouwen die bij hen kwamen een kind kregen, dat ze niet nadachten over de gevolgen voor de kinderen.”

Buiten zijn eigen verhaal, zijn er twee nieuwe inzichten die Cas door het maken van de podcast, waarvoor hij ook met deskundigen sprak, heeft gekregen. “De eerste is dat niet alle gynaecologen die dit deden, narcisten waren. Iedereen kent natuurlijk het verhaal van Karbaat, die geloof ik meer dan 60 donorkinderen heeft. Maar zover bekend heeft de gynaecoloog van mijn moeder vier kinderen verwekt met zijn eigen zaad.”

Geen slechte intenties

“In die tijd werd anders gedacht over DNA, en deze gynaecologen, die heel progressief waren en veel experimenteerden met donorzaad, gaven daar niet zoveel om. Sommigen wilden zo graag dat alle vrouwen die daar kwamen een kind kregen, dat ze niet nadachten over de gevolgen voor de kinderen. Zo zijn er ook verhalen over een vrouw die op haar vruchtbaarste moment in de kliniek was en bij wie de donor niet kwam opdagen. Dan dacht een arts: dan help ik haar wel. Het is niet goed, zeker niet, maar de intentie was dat in zo’n geval misschien wel.”  

Het andere inzicht: de politiek is hier debet aan. “De kerk was in die tijd tegen het gebruik van donorzaad. Daardoor wilden christelijke partijen ook geen regels opstellen voor dergelijke klinieken, terwijl er wel steeds meer kwamen, en deden artsen wat ze wilden. Heel solistisch, zonder enige controle.” 

Beide inzichten verklaren niet waarom het bij Cas en zijn jongere zus verkeerd is gegaan, want het zaad van zijn vader was goed, was zijn ouders verteld. “Ik heb de gynaecoloog een paar keer gesproken, maar het lastige is dat hij er heel vaag over doet. Ik weet dat hij vooral bezig was met dat vrouwen zwanger raakten, niet met hoe dat dan gebeurde. Maar hij bevestigt alleen wat ik zeg, dus ik denk niet dat ik ooit echt erachter kom wat er is misgegaan.”

Zaad van zijn vader

Wel heeft zijn vader zich voor de zekerheid ingeschreven bij het FIOM, dat donorkinderen in contact brengt met hun biologische vader. “Want we weten niet wat er met zijn zaad is gebeurd. In theorie kan dat bij een ander stel terechtgekomen zijn. Het is niet logisch, misschien kwamen ze er op het laatste moment achter dat het toch niet goed was en hebben ze het weggegooid, maar helemaal uitsluiten kunnen we het niet.”

Cas’ zus heeft inmiddels ook contact gehad met haar donorvader. Maar Cas zelf nog niet. “Ik ben daar toch terughoudender in. Ook uit loyaliteit naar mijn vader, al zegt hij dat hij me steunt. Ik ben gewoon nog niet zo ver dat ik mijn donor zou willen ontmoeten.” 

Hoop op debat

Hij houdt zich nu vooral bezig met het debat dat hopelijk ontstaat door de podcast. “Er zijn organisaties die vinden dat er door de politiek excuses moeten worden aangeboden, omdat het gaat om een systeemfout en niet om individuele gevallen. Ik weet het niet, maar ik vind het in elk geval fijn dat er aandacht voor is, net als voor afstandsmoeders en adoptiekinderen. Want wat ze toen niet wisten en wij nu wel: weten van wie jij je DNA hebt, is belangrijk. Ik hoop ook dat mensen dat meenemen als ze de podcast luisteren.”

Klik hier voor meer Lifestyle