Dat moeders soms op het kraambed overlijden, daar doen we allang onderzoek naar, maar dat ook vaders relatief vaak doodgaan in de eerste jaren na de geboorte van hun kind is minder bekend. Het ergste is nog dat dit in veel gevallen te voorkomen is.

Nieuw onderzoek laat zien dat daar nauwelijks aandacht voor is, terwijl de gevolgen voor de getroffen gezinnen enorm zijn. Wetenschappers van Northwestern University onderzochten meer dan 130.000 baby’s die in 2017 werden geboren in de Amerikaanse staat Georgia. Vervolgens bekeken ze of hun vaders in de vijf jaar daarna overleden. Er bleken 796 vaders gestorven te zijn tussen 2017 en 2022. En van die sterfgevallen was maar liefst 60 procent te voorkomen geweest.

Blinde vlek

De meeste vermijdbare sterfgevallen kwamen door geweld, ongelukken of mentale gezondheidsproblemen. Zo overleden 143 vaders door moord, 142 door ongelukken, 102 door zelfdoding en 93 door een overdosis. Daarnaast stierven 296 vaders aan natuurlijke oorzaken.

Het is volgens de onderzoekers de eerste grote studie die specifiek kijkt naar sterfte onder vaders na de geboorte van een kind. “Onze gegevens laten zien dat vaders opvallend vaak overlijden in de eerste jaren van het leven van hun kind, terwijl er geen enkel systeem bestaat om te begrijpen hoe we dat kunnen voorkomen”, zegt hoofdonderzoeker Craig Garfield. “Dat is een gigantische blinde vlek.”

Leestip: Vaders gezondheid drukt verrassend groot stempel op zwangerschap en gezondheid baby

Gevolgen voor kinderen

Het is erg vreemd dat er nooit aandacht is besteed aan dit onderwerp, want eerder onderzoek laat zien dat betrokken vaders een grote bijdrage leveren aan de gezondheid van hun kinderen. De afwezigheid van een vader is juist gelinkt aan meer problemen. Iets dat zich onder andere uit in mentale klachten en economische onzekerheid. Volgens Garfield wordt vaak vergeten hoe groot de impact van het overlijden van een ouder is op jonge kinderen. “De dood van een ouder heeft enorme gevolgen voor een kind. Als kinderarts kijk ik vooral naar wat dat betekent in die eerste, cruciale levensjaren.”

Over het algemeen blijken vaders juist minder vaak te overlijden dan mannen zonder kinderen. Bij mannen tussen de 30 en 34 jaar lag het sterftecijfer onder vaders op 120 per 100.000 mensen. Bij leeftijdsgenoten zonder kinderen was dat bijna twee keer zo hoog: 231 per 100.000. “Het lijkt erop dat vaderschap in deze leeftijdsgroep juist een beschermend effect heeft”, zegt Garfield. “Mogelijk veranderen mannen hun leefstijl, voelen ze meer verantwoordelijkheid of vinden ze een nieuw doel in hun leven. We weten niet precies waarom, maar het verdient absoluut verder onderzoek.”

Jong, ongehuwd en kwetsbaar

Vooral jonge vaders liepen meer risico op een niet-natuurlijke dood. Ook ongehuwde vaders, mannen uit landelijke gebieden en vaders van wie de bevalling via Medicaid (ziektekostenverzekering voor mensen met beperkte financiële middelen) werd betaald, bleken kwetsbaar. Sterfgevallen kwamen relatief vaker voor onder oudere, niet-Spaanstalige zwarte vaders.

Het team hoopt dat hun studie hetzelfde effect gaat hebben als eerdere aandacht voor moedersterfte teweeg heeft gebracht: erkenning dat de overgang naar ouderschap een kwetsbare periode is, niet alleen voor moeders, maar ook voor vaders.

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: !