Maar misschien is die koerswijziging bij Tata helemaal niet zo radicaal, zegt historicus Van Dam. “Pols schat misschien in dat er nu momentum is voor een groenere koers van Tata Steel. Ze hebben hun transitieplan en moeten straks aan allerlei regels voldoen.”
En dat plan is een belangrijk element, zegt Van Dam. Hij neemt Shell als tegenvoorbeeld. “Als het je kernactiviteit is om fossiele brandstof te verkopen, ja, ga mij maar uitleggen hoe je dat kunt doen zonder heel slecht voor het klimaat te zijn.” Tata Steel zegt juist van kolen af te willen, en later ook van het gas.
Of is het greenwashing?
Dat gelooft dan weer niet iedereen: klimaatorganisatie Fossielvrij NL noemde Tata in een reactie “door en door fossiel” en verdenkt het bedrijf van lagere motieven. “Pols is in zijn nieuwe functie verantwoordelijk voor duurzaamheid én pr, simpelweg greenwashing.” Dat is een term voor bedrijven die zich (veel) groener voordoen, dan ze werkelijk zijn.
Maar alleen de overstap van Pols naar Tata Steel is nog geen greenwashing, legt Gerard Mertens uit. Hij doet aan de Open Universiteit onderzoek naar dat fenomeen. Het ligt wel op de loer.
Mertens: “Duurzaamheid en reputatiemanagement komen in één hand bij Pols en Tata Steel. Juist dan moet het bedrijf laten zien dat communicatie volgt uit prestaties, en niet andersom.”
Controleerbaarheid is essentieel
Tata Steel en Pols zouden er volgens Mertens goed aan doen om heldere doelen te stellen, die ook van buitenaf controleerbaar zijn. Juist aan die controleerbaarheid schort het vaak bij het bedrijf.
Mertens: “Als zijn komst leidt tot meer transparantie, snellere vermindering van de uitstoot, betere bescherming van omwonenden en meer onafhankelijke controle, dan kan dit een serieuze stap zijn.”
“Als Tata de benoeming vooral gebruikt in communicatie om het imago te verzachten, dan past het in een bekend greenwashingpatroon: het lenen van maatschappelijke geloofwaardigheid zonder voldoende materiële verandering.”
Van Dam: “Misschien wordt het een groot succes. Het kan ook zijn dat Pols na een jaar alweer weg is en zegt: dit is helemaal niet wat ik ervan verwacht had. Of ik word inderdaad alleen maar als groene vlag gebruikt en daar heb ik geen zin in. Of bedrijven hun koers echt wijzigen is altijd moeilijk te voorspellen, maar soms gebeurt het wel.”