De AG wijst in het advies op twee rechtszaken waarin mensen die geen bezwaar maakten tegen de heffing, alsnog compensatie hoopten te krijgen. Deze zaken zijn leidend voor andere mensen die geen bezwaar maakten.
De Hoge Raad moet op basis van dit advies uitspraak doen. In veel gevallen wordt het advies van de AG overgenomen. Gaat de rechter er in mee, dan hoeft de overheid een deel van de gedupeerden dus niet te betalen. Het kabinet wilde de compensatie eerder zelf ook al niet toezeggen.
De zaak volgt op een langslepend debacle over de vermogensrendementsheffing in box 3. Daarbij gaat het om belasting op bijvoorbeeld spaargeld of aandelen. In 2021 oordeelde de Hoge Raad namelijk dat de heffing onwettig was. De Belastingdienst maakte daarbij gebruik van een fictief rendement om te bepalen hoeveel belasting mensen over hun vermogen moesten betalen.
Oneerlijk vond de Hoge Raad: mensen betaalden belasting over inkomsten die ze nooit hadden. Ook door de daaropvolgende herstelregeling van de overheid, die in 2022 werd ingevoerd, zette de hoogste rechter een streep. Die rekende in het geval van beleggers namelijk nog steeds – deels – met een verondersteld rendement.
Spaarders en beleggers die bezwaar hebben gemaakt, moeten nu gecompenseerd worden, ook voor misgelopen rente. Ze kunnen hun daadwerkelijke rendementen doorgeven bij de Belastingdienst. Is dat lager dan het fictieve rendement, dan krijgen ze geld terug. Is het hoger, dan hoeven ze niets bij te betalen.
De compensatie kost de staat miljarden euro’s. De fiscus is vorig jaar begonnen met het versturen van zo’n 10 miljoen brieven waarmee beleggers hun werkelijke rendement kunnen doorgeven. Het kan nog wel tot 2028 duren voordat iedereen een brief heeft, zei de instantie eerder.
Nieuw stelsel
Intussen worden de regels hervormd en werkt het kabinet aan een nieuw stelsel. Dat gaat uit van de daadwerkelijke waardestijging van bezittingen, in plaats van een fictief rendement, al is er ook alweer veel kritiek op de nieuwe regels en beloofde minister Heinen ze recent aan te passen, zo zie je in de video hieronder.