De kortste samenvatting is dat er sprake is van enorme juridische chaos in de VS en dat het voor iedereen onzeker is wat dat betekent. Dat begon allemaal ruim een jaar geleden.

Trump maakte op 2 april 2025 bekend dat hij voor vrijwel alle landen op de wereld extreem hoge importheffingen zou gaan rekenen, zogezegd om de handel weer in balans te brengen. Amerikanen importeren namelijk veel meer dan ze exporteren.

Voor producten uit de EU zou het tarief stijgen naar 20 procent, maar in de weken en maanden daarna escaleerden de dreigementen geregeld: naar 25 procent, zelfs 50 procent werd genoemd en net voor Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en Donald Trump een deal sloten in juli, hingen strafheffingen van 30 procent in de lucht.

Handelsdeal

Dat doemscenario was afgewend toen de EU en de VS tot een akkoord kwamen. De EU beloofde importheffingen op industriële goederen uit de VS naar 0 te brengen, en in ‘ruil’ daarvoor zouden de heffingen van de Amerikanen voor de meeste goederen 15 procent bedragen. Bestaande uit de gewone heffingen, die al sinds jaar en dag bestaan, aangevuld met Trumps ‘wederkerige’ heffingen tot 15 procent.

De Amerikaanse heffingen werden van kracht vanaf het moment dat de EU het wetgevingstraject in gang zette om de afspraken te formaliseren, daarvoor is goedkeuring nodig van de lidstaten en het Europees Parlement. Maar voordat dit klaar was, oordeelde het Amerikaanse hooggerechtshof in februari dat een groot deel van Trump ‘wederkerige’ heffingen illegaal waren. De economische noodwet die hij hiervoor inriep geeft de president niet het recht om importheffingen op te leggen.

Vrijwel direct daarna besloot het Europees Parlement om goedkeuring op pauze te zetten. Immers: als de heffingen van de VS niet legaal zijn, waar ga je dan mee akkoord? Bovendien koos de regering-Trump er meteen voor om een andere wet te gebruiken om de hele wereld een extra tarief van 10 procent op te leggen. Volstrekt onduidelijk was wat daarvan de implicaties zouden zijn voor de handelsdeal met de EU.

Europees Parlement steigert

Tel daarbij de dreigementen over het annexeren van Groenland bij op, en het Parlement besloot dat het meer waarborgen wilde inbouwen in de deal: opschorting als de Amerikaanse heffingen toch hoger zouden uitvallen, de Amerikanen de extra heffingen op staalproducten niet verlagen zoals beloofd, of als de VS dreigt met het innemen van Groenland, om maar eens wat te noemen.

Al bij al is de deal dus nog niet rond. Tot grote frustratie van Trump, die op donderdag weer dreigde de heffingen voor de EU te verhogen naar 25 procent, als de deal niet voor 4 juli is goedgekeurd.

Heffingen van 10 procent ook illegaal

Maar slechts een paar uur later werd het juridische moeras alleen maar dieper toen wederom een Amerikaanse rechtbank oordeelde dat ook de heffingen van 10 procent, die nu voor de hele wereld gelden, illegaal zijn. De wet uit de jaren ’70 die Trump als rechtvaardiging voor de tarieven gebruikt, is daar niet voor bedoeld, was het oordeel. Die wet was bedoeld om een crisis te lijf te gaan die het gevolg kon zijn koppeling van de dollar aan de goudprijs. Dat is al decennia niet meer het geval.

Hoewel de regering in beroep gaat tegen de uitspraak, leek Trump niet echt onder de indruk. “Niets verrast mij met de rechtbanken”, zei Trump. “We krijgen een uitspraak, en dan doen we het op een andere manier.”

Ondertussen is Commissievoorzitter Von der Leyen naar buiten toe optimistisch dat er binnenkort toch een strik om de deal tussen de VS en de EU kan: “We blijven aan beide zijden volledig toegewijd aan de uitvoering [van de deal]. Er wordt goede vooruitgang geboekt met de tariefverlaging begin juli.”