NOS Nieuws•vandaag, 16:42
Zoals zich al aftekende is de rechts-populistische Reform UK-partij van Nigel Farage de grote winnaar geworden bij de regionale en gemeentelijke verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk. Nu bijna alle stemmen zijn geteld, blijkt dat de partij in Engeland meer dan duizend zetels won en vanuit het niets de grootste partij wordt, met 1448 zetels in de gemeenteraden.
Ook de Liberal Democrats en de Green Party wonnen, zij het aanzienlijk minder. De groenen krijgen er bijna 400 zetels bij en komen op 541, de liberaal-democraten winnen ruim 150 zetels, en komen op 842. De Labour Partij van premier Starmer heeft grote verliezen geleden: de partij verloor meer dan duizend zetels en houdt er 1432 over.
Labour leed ook grote verliezen in Wales en Schotland, waar parlementsverkiezingen werden gehouden. Het links-nationalistische Plaid Cymru, Welsh voor ‘Partij van Wales’, werd de grootste in Wales, waarmee een tijdperk van 100 jaar Labour-bestuur ten einde komt. In Schotland won de linkse Schotse Nationale partij voor de vijfde keer op rij de meeste zetels.
Historische verschuiving
Reform-leider Farage spreekt van een “historische verschuiving in de Britse politiek”. In Groot-Brittannië maakten Labour en de Conservatieven vele decennia de dienst uit. Nu lijkt er een einde te komen aan het tweepartijenstelsel.
Starmer zegt dat zijn partij onnodige fouten heeft gemaakt. Toch zegt de Britse premier tegen de BBC dat hij niet van plan is te vertrekken en “het land in chaos te laten storten”.
Uitgedaagd worden
In de aankomende dagen zal blijken of Starmer ook daadwerkelijk premier zal blijven, zegt historicus en politicoloog Casper Kirkels. Binnen de Labour-partij kan Starmer namelijk ook nog uitgedaagd worden. Als een uitdager 20 procent van de fractie achter zich heeft kan die een stemming over het leiderschap afdwingen.
Volgens Kirkels zijn er drie kandidaten wier namen afgelopen tijd genoemd werden: aan de rechtervleugel van de Labour Partij minister van Volksgezondheid Wes Streeting, op links Angela Rayner en ook de burgemeester van Manchester Andy Burnham werd genoemd. Hij zit echter niet in het Lagerhuis, wat een vereiste is om partijleider te worden.
Veel kritiek
Starmer ligt de laatste weken zwaar onder vuur, onder meer door de de hoge levenskosten en de economische stagnatie. Ook spelen er schandalen. Zo bleek dat Peter Mandelson, die Starmer had benoemd tot Brits ambassadeur in de VS, banden had met de zedendelinquent Jeffrey Epstein.
Voorlopig is Starmer van plan door te gaan. Hij heeft voormalig premier Gordon Brown benoemd tot speciaal gezant voor financiën en voormalig vicepremier Harriet Harman tot adviseur voor vrouwen en meisjes. Harman zou geweld tegen vrouwen moeten aanpakken en hun sociaaleconomische kansen moeten verbeteren.
De stemmen worden tot maandag geteld. Dan zal Starmer een speech houden.