Hij is een van de slimste mensen in Washington DC.: John Bolton. Hij werkte in Donald Trumps eerste termijn als Nationaal Veiligheidsadviseur en stond vooraan toen de Amerikaanse president in 2018 ook al dreigde om de NAVO te verlaten. Hij zag toen én nu dezelfde reactie en waarschuwt Europa dat we niet elke keer opnieuw in dezelfde val moeten trappen.

‘Trump snapt het belang niet’

Bolton geldt al decennia als een havik die zich begeeft in de hoogste politieke kringen in Washington DC. Hij heeft onder meerdere Republikeinse presidenten gewerkt en staat bekend als een radicaal die gelooft dat militair ingrijpen nodig is om de belangen van de Verenigde Staten te beschermen.

In tegenstelling tot Trump gelooft hij dus wél in het belang van de NAVO. Bolton heeft er in Trumps eerste termijn daarom alles aan gedaan om te voorkomen dat de VS dit bondgenootschap zou verlaten. “De dreiging was toen, en is nu nog steeds, reëel”, waarschuwt de voormalig veiligheidsadviseur over Trumps verlangen om de NAVO te verlaten. “Hij snapt het belang van bondgenoten niet.”

Kleine slagingskans

Toch acht Bolton de kans dat het de Amerikaanse president gaat lukken om de NAVO nu nog te verlaten klein. “Je moet het zo zien: Trump is al door twee derde van zijn tijd als president heen”, legt de voormalig veiligheidsadviseur uit. “Dus we moeten ervoor zorgen dat hij in de kleine periode die er nog over is geen gekke dingen doet.”

En dat moet te doen zijn, zegt hij. “De meeste Amerikanen staan nog steeds volledig achter de NAVO. Ook al wil Trump ons anders laten geloven.”

Richten op strategie

Als oud-veiligheidsadviseur begrijpt Bolton als geen ander hoe frustrerend de uitspraken van Trump zijn. Hij beschrijft zijn periode in het Witte Huis als leven in een flipperkast. Toch heeft hij er ook geleerd hoe je het beste met de wispelturige president om kunt gaan. “Een goede vriend gaf me ooit het advies om het geluid uit te zetten als Trump op televisie is.”

Diezelfde mentaliteit raadt hij Europa ook aan. Want het is aan Europa om niet op de uitspraken van Trump te reageren, zegt Bolton. “Vergeet al die retoriek en richt je op de strategie.”

‘Niet reageren’

“Je moet ervoor zorgen dat Trump niet onder je huid komt”, adviseert Bolton. “Het is tijd voor Europese leiders om te leren hun kiezen op elkaar te houden als Trump weer komt met zijn pestgedrag. Ik snap dat het erg moeilijk is, maar elke keer dat je erop reageert, geef je Trump wat hij wil.”

Volgens de voormalig veiligheidsadviseur is de president zelf vaak de volgende dag alweer vergeten waar hij een dag eerder mee bezig was. “Hij kan op woensdag laaiend zijn op Mark Rutte, vrijdag op Iran en een paar dagen later is er alweer een nieuwe rel.” Het bewijst volgens Bolton dat het vooral belangrijk is om die korte periodes te doorstaan.

NAVO-norm

Toch kunnen de Europese lidstaten van de NAVO niet achterover leunen volgens hem. Het is volgens Bolton belangrijk dat ze wel degelijk de goede kant op bewegen, zodat Trump dat in eigen land als overwinning kan claimen. Daarmee koop je tijd en haalt de NAVO mogelijk het einde van Trumps presidentschap, zegt hij.

“Jullie moeten er echt voor zorgen dat de nieuwe NAVO-norm van 3,5 procent ruimschoots gehaald wordt. Dat is niet alleen in ons belang maar ook in het belang van Europa.” De norm houdt in dat bondgenoten jaarlijks zeker 3,5 van het bbp in defensie moet investeren.

‘Voor hetere vuren gestaan’

Onderaan de streep denkt Bolton dat de NAVO ook Trumps tweede termijn kan overleven. “Het bondgenootschap heeft wel eerder voor hetere vuren gestaan. ” Tijdens de Vietnamoorlog die in de jaren ’50 begon, bijvoorbeeld: “Toen stond het onder hoogspanning omdat Europese landen niet wilden meevechten.”

“Ik las begin jaren ’60 een boek van een onbekende Harvard-professor, A Troubled Partnership, waarin belangrijke problemen binnen de NAVO aan de kaak worden gesteld”, vertelt de oud-adviseur. “Die toen onbekende professor, Henry Kissinger, werd later als minister van Buitenlandse Zaken een groot voorvechter van de NAVO. Dus dat geeft maar weer eens aan hoe het kan veranderen.”

Uitzondering op regel

Als Bolton nog twee laatste tips mag meegeven, zijn het: “Haal die 3,5 procent én ga verder dan dat! Blijf ook vertrouwen op het bondgenootschap. Het is een illusie dat de NAVO alleen in het voordeel van de Europese lidstaten werkt. De Verenigde Staten hebben er net zoveel aan en dat weten de meeste Amerikanen ook echt wel.”

Hij sluit af met bemoedigende woorden: “Trump is gelukkig een uitzondering op de regel en na zijn presidentschap zullen de verhoudingen weer normaliseren.”