De binnenwereld van Dilan Yesilgöz blijft een gesloten boek

Bekijk artikel in krant

Alies Pegtel: De negen levens van Dilan Yesilgöz. Een onthullend portret van een politieke overlevingskunstenaar. Alfabet, 176 blz € 19,99

Staat VVD-leider Dilan Yesilgöz aan de kant van de democraten, of aan die van de antidemocraten? Die vraag werpt historicus Alies Pegtel op in haar boek De negen levens van Dilan Yesilgöz. Zo’n vraag stellen is vaak hetzelfde als die beantwoorden, en dus is het niet verrassend dat Pegtel in haar epiloog tot een harde conclusie komt: Yesilgöz is „geen liberale democraat maar een populist die bereid lijkt te zijn om de Grondwet te omzeilen”. Dat concludeert Pegtel omdat Yesilgöz voorstander is van het schrappen van voorrang voor statushouders bij het verdelen van sociale huurwoningen. Discriminatie, volgens de Raad van State, toch is Yesilgöz vóór.

Het lijkt onhandig opgeschreven, dat Pegtel zo’n wezenlijk oordeel laat afhangen van dat ene standpunt. Eerder in het boek noemt ze andere politieke trekken van de VVD-leider die ze ook had kunnen aanhalen, maar dat doet ze niet. De kwalificatie van Pegtel roept sowieso vragen op. Is elke politicus die plannen steunt die volgens de Raad van State in strijd zijn met de grondwet, antidemocratisch? Vrijwel elke politicus maakt zich daar schuldig aan. En dat mag ook, de Raad is immers een adviesorgaan.

Geen hokje

Het boek blinkt niet uit in het plaatsen van Dilan Yesilgöz in een hokje. Dat lijkt ook te komen omdat zij nu eenmaal een lastig te vatten politicus is, met een sterk ontwikkeld gevoel voor beeldvorming waarmee ze het zicht verspert. Toch zet de auteur Yesilgöz’ jeugd boeiend neer. Ze is het kind van uit Turkije verdreven Koerdische politieke activisten die in Amersfoort een bestaan uit de grond stampten: haar vader is criminoloog, die in Nederland promoveerde, haar moeder was directeur van Vluchtelingen Organisaties Nederland. Pegtel beschrijft hoe Yesilgöz in groep 8 een taaltoets moest maken vanwege haar achtergrond. „Dilan vond dat een belediging. Ze tekende bloemetjes op het formulier. ‘Ik accepteer discriminatie niet’.”

Het zijn prettige anekdotes om te lezen, zeker over iemand die in de media zo verguisd is. Ook de jaren daarna die de auteur beschrijft, zijn interessant: Yesilgöz gaat naar Amsterdam en wordt ambtenaar. En de eigenzinnige jonge vrouw die sprankelt in de Amsterdamse gemeentepolitiek roept eveneens respect op. Ook omdat ze intussen, meldt oud-PvdA-spindoctor Julia Wouters, bijvoorbeeld tijdens het uitgaan door Turkse taxichauffeurs voor ‘hoer’ wordt uitgemaakt. Dat maakt Yesilgöz boos. Maar slachtoffer voelt ze zich niet. Gemeenteadviseur Patricia Collette, die haar had aangenomen, zei tegen website Follow the Money: „Dilan profileerde zich als de dochter van een criminoloog en een directeur en never nooit vond iemand haar zielig.”

In 2009 wordt ze lid van de VVD, in 2014 gemeenteraadslid. De links-progressieve activistendochter die op vierjarige leeftijd Turkije ontvluchtte, vond haar thuis bij de rechtervleugel van de VVD. Wat is daar gebeurd? Collette: „Dilan vertelde dat ze Neelie Kroes had gesproken en wilde worden zoals zij.” Een aardige anekdote maar het is nogal ongeloofwaardig dat Yesilgöz door één ontmoeting volstrekt van politieke kleur is veranderd. Uiteindelijk werd ze zelfs architect van een PVV-kabinet, een partij die ze nog altijd niet inhoudelijk uitsluit.

Boekenkast

De auteur komt er niet achter hoe de binnenwereld van Yesilgöz in elkaar steekt en lijkt zich daar iets te makkelijk bij neer te leggen. „Wat ze zelf écht vond of dacht, was na tien jaar in dienst van de partij niet te achterhalen”, concludeert de auteur over Yesilgöz in de formatie van kabinet-Schoof. En dan: „Haar Koerdische verwanten duiden haar ontwikkeling in de VVD aan de hand van de Franse filosoof Michel Foucault, die beschreef dat mensen hun gedrag op voorhand aanpassen aan wat ze denken dat er van hen wordt verwacht.” Dat is een wel erg algemene conclusie. En wie doordenkt vraagt zich af: heeft Yesilgöz niet júíst gebroken met de verwachtingen die van haar waren als vluchteling, doordat zij zo kritisch is op asielmigratie?

Pegtel verwerkt veel meningen van opiniemakers in haar boek. Zo schrijft ze dat Jort Kelder Yesilgöz ongeschikt noemde als VVD-leider in praatprogramma De Nieuwe Wereld. „[Kelder] had eens een filmpje van haar huis gezien en het was hem opgevallen dat daar geen boekenkast stond”, schrijft Pegtel. Hij vroeg zich af: „Leest zij weleens boek?” Dat lijkt Kelder niet uitgezocht te hebben, en Pegtel ook niet.

Ook andere mediafiguren als oud-PvdA-spindoctor Wouters, Volkskrant-columnist Sander Schimmelpenninck en historicus Maarten van Rossem komen vaak aan het woord. Allemaal opiniemakers met een openlijke afkeer van Yesilgöz, die niet werkzaam zijn in politiek Den Haag. De vraag is dus: met welke autoriteit spreken zij over Yesilgöz?

Ander voorbeeld: Volkskrant-journalist Sheila Sitalsing denkt dat Yesilgöz’ „nauwe betrokkenheid bij de strijd tegen antisemitisme een direct voortvloeisel [is] uit haar huwelijk met de joodse René Zegerius”. Klinkt logisch, maar klopt het wel? Genoeg Nederlanders zonder joodse partner hebben veel zorgen over antisemitisme. Heeft Pegtel zelf ook uitgezocht hoe Yesilgöz’ denken over Israël tot stand kwam?

Pegtel rekent af met de seksistische aanname dat Yesilgöz ‘zomaar’ VVD-leider werd. Ja, de partijtop wilde een vrouw. Maar de auteur laat zien dat Yesilgöz ook de karaktertrekken heeft die Mark Rutte en andere kopstukken zochten in een leider. Ze kan wonderlijk goed tegen publieke druk, is mediageniek en heeft gepeperde meningen. Ze moest een einde maken aan het ‘kleurloze’ tijdperk-Rutte, dat is gelukt. Maar het heeft de partij veel gekost: de VVD verloor twee Kamerverkiezingen en nam deel aan het mislukte kabinet-Schoof.

Of het minderheidskabinet-Jetten het laatste hoofdstuk in het politieke leven van Dilan Yesilgöz zal zijn? Pegtel denkt van niet. Volgens haar zal Yesilgöz „hoogstwaarschijnlijk in staat blijken om zichzelf wederom opnieuw uit te vinden”.

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie