Want Trump verraste deze week vriend en vijand met de uitspraak dat hij met Xi Jinping zou praten over wapenleveringen aan Taiwan. Dat eiland met een eigen, democratisch gekozen bestuur is voor zijn veiligheid afhankelijk van Amerikaanse wapens. Daarmee schrikt het een mogelijke Chinese invasie af.
Maar Trump zegt nu: ‘President Xi zou graag willen dat we dat niet zouden doen’, daaraan toevoegend dat hij ‘die discussie’ met Xi wil gaan voeren. Peking ziet Taiwan als eigen grondgebied, ook al heeft het eiland nooit deel uitgemaakt van de Volksrepubliek China.
“Trump wijkt me de uitspraken af van wat tot nu toe altijd Amerikaans beleid is geweest”, zegt China-correspondent Roland Smid. “Het idee achter die wapenleveringen is: naarmate de Chinese dreiging richting Taiwan toeneemt, nemen ook de wapenleveringen toe. Maar dit blijkt voor Trump dus onderhandelbaar, en daar worden ze in Taiwan nerveus van.”
Volgens Amerika-correspondent Erik Mouthaan zijn kwesties zoals Taiwan niet ideologisch voor Trump. “Hij zit er niet geharnast in”, zegt Mouthaan. “Bij Trump is alles een transactie. Hij heeft niet zoveel principes, hij wil deals sluiten.”
500 Boeings?
En daarom reizen er veel ceo’s van grote Amerikaanse bedrijven mee met Trump. Zo schuift Kelly Ortberg, de hoogste baas van vliegtuigbouwer Boeing, aan bij het bezoek. Hij hoopt een miljardenorder te sluiten voor maar liefst 500 toestellen van het type 737 Max. Die zouden gekocht worden door een groep van Chinese luchtvaartmaatschappijen.
Ook Tim Cook, de baas van Apple, reist mee. Veel Apple-producten worden in China gemaakt, en ook geldt het land als een enorme markt voor iPhones, iPads, en andere Apple-spullen.
Mensenrechten staan buitenspel
In gesprekken tussen Chinese en Amerikaanse presidenten gaat het vaak over mensenrechten. China onderdrukt onder meer Oeigoeren door hen dwangarbeid te laten uitvoeren. Daarnaast krijgen tal van mensenrechtenactivisten lange celstraffen.
Maar de verwachtingen liggen voor dit bezoek van Trump zeer laag. Zo hebben familieleden van Jimmy Lai, de mediamagnaat uit Hongkong die al jaren in een Chinese cel zit voor het uiten van kritiek op het regime, de afgelopen weken geappelleerd aan Trump: Zij hopen dat Trump ervoor kan zorgen dat Lai vrijkomt.
En hoewel Trump deze week zegt dat hij de zaak ‘zal benoemen, net als de vorige keer’, lijkt hij China ook deels gelijk te geven. “Jimmy Lai heeft veel onrust veroorzaakt”, aldus Trump eerder deze week tegenover journalisten.
Trump-fans bewonderen Xi’s leiderschapsstijl
Volgens Mouthaan heerst er, ondanks meningsverschillen over handel, ook bewondering vanuit Trump en zijn achterban voor de manier waarop Xi China runt. De correspondent ziet dat veel Amerikanen naar China kijken en denken: ”Kijk eens wat ze voor elkaar krijgen. Er worden nieuwe steden uit de grond gestampt, nieuwe vliegvelden en supersnelle treinen. We hebben een sterke leider nodig”, zeggen veel Trump-fans. Zij zien het Chinese model als een voorbeeld.
Wie heeft de overhand?
Trump heeft de internationale orde sinds het begin van zijn tweede termijn als president flink overhoop gegooid. Westerse bondgenoten worden geschoffeerd, en Trump dreigt zelfs met invasies van Groenland en Canada. Zijn oorlog in Iran leidt daarnaast overal ter wereld tot flinke stijgingen van brandstofprijzen.
Het leidt tot wantrouwen richting de VS. Mouthaan: “Op dit moment lijkt China er steviger voor te staan dan de VS. Traditionele bondgenoten keren zich af, en draaien juist richting China. Zij profiteren ervan.”