Oekraïne in greep van corruptieonderzoek rond luxe vastgoed, waarbij ex-stafchef van Zelensky betrokken zou zijn

Al decennialang kunnen Oekraïners die even willen ontsnappen aan de stress en drukte van Kyiv terecht in natuurpark Kontsja-Zaspa, gelegen op de bosrijke oevers van de Dnjepr, even ten zuiden van de hoofdstad. Je kunt er wandelen door de bossen of peddelen op de Kozinka. En wie genoeg geld heeft, laat zich behandelen in het schitterende, verouderde sanatorium in het bos, dat ondanks de voortdenderende oorlog nog altijd klanten trekt. „Zeer vriendelijk personeel, uitstekende artsen en verpleegkundigen. Behandeling en rust van hoog niveau”, aldus een recensie op de website eerder dit jaar. 

Ook voor het wegsluizen van geld lijkt de rechteroever van de Dnjepr een prima plek. Maandag maakten het Oekraïense bureau voor corruptiebestrijding (NABU) en de in corruptieonderzoek gespecialiseerde afdeling van het Oekraïense openbaar ministerie (SAP) bekend een groep politici en zakenmensen te verdenken van het witwassen van grote sommen gestolen geld. Volgens de verklaring van NABU is omgerekend zo’n 9 miljoen euro geïnvesteerd in de aanleg van een complex met vier afzonderlijke villa’s, pal naast het historische natuurpark. Dit zogeheten ‘Dynasty’-complex werd gebouwd in het onder Oekraïense elites populaire villadorp Kozyn, waar onder anderen oud-president Petro Porosjenko en voormalig premier Joelia Timosjenko (beiden van corruptie verdacht) peperduur vastgoed bezitten.

Eén villa zou voor Jermak zijn

Hoewel hij niet met zijn naam wordt genoemd, wijst het onderzoek naar Andri Jermak als een van de betrokkenen in de Dynasty-fraudezaak. Tot zijn gedwongen vertrek in november vorig jaar was Jermak als stafchef en naaste vertrouweling van president Volodymyr Zelensky een van de machtigste politici van Oekraïne. Maandag werd hij officieel als verdachte aangemerkt. Volgens een anonieme bron van de krant Kyiv Independent was een van de vier villa’s bestemd voor Jermak. Die ontkende maandag de aantijgingen. „Ik weet niets van huizen, ik heb één appartement en één auto”, zei hij geërgerd tegen een journalist van de krant Ukrainska Pravda.

Daarmee neemt ‘Operatie Midas’, die het door oorlog geteisterde land al een jaar in de greep houdt, een nieuwe wending. Inmiddels zijn zeker acht personen aangeklaagd op verdenking van fraudeleuze praktijken rond het Oekraïense kernenergiebedrijf Energoatom, schreef de Kyiv Independent deze week. Onder hen zijn de vorig jaar daarvoor al aangeklaagde oud-vicepremier Oleksi Tsjernysjov, de voormalig minister van Energie en Justitie Herman Haloesjtsjenko en Timoer Minditsj, een vriend en voormalig zakenpartner van Zelensky en medeoprichter van diens productiebedrijf Kvartal 95.

In de Dynasty-zaak lijkt oud-minister Tsjernysjov, door NABU aangeduid als ‘Che Guevara’, een van de sleutelrollen te spelen. Via zijn vrouw zou hij in 2018 een bedrijf hebben opgericht dat de grond heeft aangekocht voor de villa’s aan de Dnjepr. In 2021 werd begonnen met de bouw, maar niet voordat het terrein de zegening had ontvangen van een bereidwillige geestelijke. Volgens de verklaring die de NABU maandag publiceerde is het jaar daarop een van de villa’s op de naam gezet van de vrouw van de geestelijke. De aanklachten zouden mede zijn gestoeld op deels openbaar gemaakte geluidsopnames van Minditsj, die zelf vorig jaar naar Israël vluchtte. Ex-minister Haloesjtsjenko, verdacht van het aannemen van steekpenningen, werd begin dit jaar in de kraag gevat toen hij per trein het land wilde verlaten. 

Speculaties betrokkenheid

Terwijl het corruptieschandaal zich uitbreidt, hult president Volodymyr Zelensky zich in stilzwijgen. Maandag liet zijn adviseur Dmytro Lytvyn enkel weten dat het nog „te vroeg” is om uitspraken te doen in een lopend onderzoek. Het maandenlange presidentiële zwijgen voedt speculaties over zijn mogelijke betrokkenheid bij of kennis van de corruptiezaken. Volgens de Oekraïense politiek analist Ihor Reiterovitsj is Zelensky mogelijk bang dat eventuele ontkenningen het idee versterken dat er juist wél iets gaande is. „Ten tweede kan er iets spelen, waar wij geen weet van hebben, en waarvan ze bang zijn dat het bekend wordt en wat een nieuwe slag zou betekenen voor het imago van de regering”, zei Reiterovitsj vorige week tegen de Kyiv Independent.

In een persconferentie op dinsdag haalde de NABU de kou gedeeltelijk uit de lucht. Volgens NABU-woordvoerder Semjon Kryvonos is Zelensky geen verdachte in de zaak rond de luxevilla’s in Kozyn. „De president van Oekraïne was en is geen verdachte in het vooronderzoek.” Hij benadrukte dat het onderzoek wordt uitgevoerd door onafhankelijk van elkaar opererende teams onder leiding van Oleksandr Klymenko, de man die sinds 2022 aan het hoofd staat van de in corruptieonderzoek gespecialiseerde tak van het Oekraïense openbaar ministerie. 

De Oekraïense nieuwssite Hromadske wees erop dat een zittend president niet onder jurisdictie van NABU of SAP valt en grondwettelijke immuniteit geniet. Vorig jaar leidden voorgestelde aanpassingen in de wet, waarbij beide instanties onder toezicht van het openbaar ministerie kwamen te staan, tot de vrees dat de corruptiebestrijding onder controle zou komen van de regering. Volgens NABU-woordvoerder Kryvonos is het onderzoek nog gaande en is niet uitgesloten dat er meer aanklachten volgen. „Wanneer wij een verdenking uiten, betekent dit dat wij absoluut zeker zijn over voldoende bewijsmateriaal te beschikken.”

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie