NOS Nieuws•vandaag, 16:01

De positie van de Britse premier Starmer is vandaag opnieuw wankeler geworden. Zijn minister van Volksgezondheid Wes Streeting heeft zijn ontslagbrief geschreven. Daarin zegt hij dat hij geen vertrouwen meer heeft in de premier.

Het ontslag van de gezondheidsminister komt op een moment dat het leiderschap van premier Starmer al zwaar onder druk staat. Vorige week leed zijn Labour-partij bij regionale en gemeentelijke verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk een verpletterende nederlaag.

Grote winnaar was de rechts-populistische Reform UK-partij van Nigel Farage. Die noemde de verkiezingsuitslag “een historische verschuiving”.

Debat over leiderschap

De verwachting is dat de gezondheidsminister Starmer wil opvolgen als partijleider. In zijn brief zegt Streeting dat “het duidelijk is dat Starmer de Labour-partij niet zal leiden tijdens volgende verkiezingen”. Hij spreekt de wens uit dat Starmer een “debat over zijn leiderschap faciliteert”, maar zegt niet expliciet dat hij Starmer wil opvolgen.

Volgens Streeting ontbreekt het de Britse premier aan visie en ook verwijt hij hem “stuurloosheid”. Het gebrek aan visie werd onderstreept in de toespraak die Starmer na de verkiezingsnederlaag gaf, vindt Streeting.

In zijn speech zei Starmer dat hij zijn critici wil laten zien dat ze ongelijk hebben en dat hij geen plannen heeft om op te stappen.

Wes Streeting/XDe brief van Wes Streeting

Starmer werd twee jaar geleden premier nadat Labour onder zijn leiding bij de verkiezingen een absolute meerderheid in het Lagerhuis had veroverd, maar hij kon beloftes die hij had gedaan niet waarmaken. Zo heeft het Verenigd Koninkrijk te kampen met hoge kosten van levensonderhoud en economische stagnatie.

Daarnaast kreeg Starmer te maken met een schandaal, toen bleek dat de door hem aangestelde ambassadeur in Washington, Peter Mandelson, nauwe banden had met de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein. Ook toen gingen er al stemmen op die riepen om zijn aftreden.

Na de verkiezingsuitslag vorige week werd de roep om zijn aftreden steeds luider. Een groeiend aantal parlementsleden van zijn partij wil dat hij stopt als premier en het stokje aan een ander overdraagt.

Ook zouden ministers uit zijn kabinet erop hebben aangedrongen dat hij een tijdsschema bekend maakt voor de verkiezing voor een nieuwe partijleider, die dan ook premier zou worden. Daarmee zou worden voorkomen dat de Britten opnieuw naar de stembus moeten voor 2029, de uiterste datum voor nieuwe landelijke verkiezingen.

Correspondent Verenigd Koninkrijk Arjen van der Horst:

Wes Streeting geldt als een van de voornaamste rivalen van Keir Starmer. Het is geen geheim dat hij al geruime tijd ambities koestert om de premier op te volgen.

Wat zijn ontslagbrief niet duidelijk maakt, is of hij Starmer daadwerkelijk gaat uitdagen. Om Starmer te kunnen uitdagen heeft hij minimaal de steun nodig van 81 Labour-parlementariërs. Het is allerminst zeker dat hij die benodigde steun heeft.

De Britten hebben een beroemd gezegde: he who wields the knife, never wears te crown. Het is een vuistregel in de Britse politiek dat de eerste die opstaat om te premier uit te dagen, hem misschien wel van de troon stoot, maar niet zijn opvolger is als premier. Het kan verklaren waarom Streeting een afwachtende houding heeft aangenomen in de hoop dat anderen als eerste de sprong wagen.

Vandaag dienden zich ook andere rivalen aan. Angela Rayner geldt als een van de invloedrijkste parlementariërs in de Labour-fractie en ze wordt vaak genoemd als mogelijke opvolger van Starmer. Haar belangrijkste handicap was dat er een onderzoek van de belastingdienst liep in verband met mogelijke belastingontduiking.

Deze ochtend maakte ze echter bekend dat het onderzoek is afgerond en dat de belastingdienst haar niet schuldig heeft bevonden. Daardoor heeft ze de handen vrij voor een ‘leadership challenge’.