BURGUM – De grootste winnaar van de gemeenteraadsverkiezingen in Tytsjerksteradiel komt naar alle waarschijnlijkheid niet in het college. Informateurs Arjen Droog en Stieneke van der Graaf adviseren een brede coalitie van CDA, FNP, VVD en PRO, samen goed voor 16 van de 23 zetels.
Better Foar Tytsjerksteradiel (BFTD) valt in het voorkeursscenario buiten de boot. De partij komt voort uit BVNL en ging van 3 naar 5 zetels. Ze werden net niet de grootste partij, dat bleef het CDA.
De huidige coalitie bestaat tot op heden nog uit het CDA, FNP en PRO.
Belemmeringen
Op papier lag een centrumrechts college met BFTD voor de hand, erkennen de informateurs. Toch adviseren zij die route pas als derde en laatste optie. De partij stuit op “belemmeringen” bij de andere fracties: een aantal twijfelt openlijk aan de stabiliteit van BFTD. De partij heeft een jonge kandidatenlijst en kende de afgelopen periode veel wisselingen.
Populistisch BFTD
Ook hebben partijen ‘grote moeite’ met standpunten die BFTD in de campagne stevig neerzette, bijvoorbeeld rond het AZC – een houding die door sommigen als ‘populistisch’ wordt geduid en als onwenselijk voor samenwerking in het college.
Oud zeer
Dat de verhoudingen rond BFTD gespannen liggen, is niet nieuw. Eind maart liep een kennismakingsuitje van de raad op Ameland uit op een incident waarbij twee BFTD-raadsleden zich ongepast gedroegen. Eén raadslid uitte zich in grove bewoordingen tot de kandidaat-wethouder van PRO. BFTD bood excuses aan en deze werden aanvaard maar dus niet vergeten.
De kwestie heeft de moeizame relatie tussen BFTD en PRO er niet beter opgemaakt. In het advies reppen de informateurs overigens niet over Ameland.
Niet alleen BFTD
Toch is het niet alleen rond BFTD waar het schuurt. De informateurs geven de vier beoogde coalitiepartijen ‘huiswerk’ mee om met een schone lei te beginnen, en wijzen daarbij op twee relaties die aandacht nodig hebben: die tussen VVD en PRO, en die tussen CDA en FNP.
Over de FNP, die de informateurs nota bene tot het collegefundament rekenen, staat een stevige kanttekening: meerdere partijen, waaronder het CDA, vinden dat er ‘heldere afspraken’ met de FNP-fractie nodig zijn, omdat die ‘onvoorspelbaar handelt voor collegegenoten’.
De FNP stemde de afgelopen periode geregeld anders dan de coalitie. Bij de uitbreiding van Sonac koos de partij de kant van de ‘mienskip’, terwijl het CDA samen met PRO achter de fabriek bleven staan.
Het vervolg
Het collegefundament van CDA, FNP en VVD wordt bij voorkeur versterkt met PRO, een combinatie die links en rechts verbindt en op een ruime meerderheid kan rekenen. Lukt dat niet, dan komt de ChristenUnie in beeld.
Pas als ook dat strandt, moet er volgens Droog en Van der Graaf “serieus” naar BFTD worden gekeken. De informateurs presenteren hun advies op 21 mei aan de raad. Er zal dan ook verder worden gesproken over alle mogelijkheden.
Klik hier voor het gehele advies (PDF)