Tijdens Trumps veertig uur bij Xi in Beijing lijkt er bar weinig te zijn afgesproken

„Als China en de VS samenwerken, kent de wereld vrede; als ze in conflict zijn maakt de wereld zich zorgen,” schreef het Volksdagblad, de Chinese staatskrant die het partijstandpunt vertolkt, in een commentaar aan de vooravond van het bezoek van president Trump aan Beijing. Dat bezoek, het eerste van een Amerikaanse president aan China in negen jaar, trok deze week de aandacht. Waar keek de wereld naar?

Op het oog leek gastheer Xi in het voordeel. De keuze om Trump te verwelkomen terwijl de Amerikanen nog altijd verwikkeld zijn in een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten die de wereldeconomie op scherp zet, kon je uitleggen als grootmoedig. Daarnaast is China goed in zulke ontvangsten. Trump kreeg deze keer geen privétour van de Verboden Stad, zoals tijdens zijn vorige bezoek in 2017, maar wel een wandeling door de rozentuin van Zhongnanhai, het complex waar de Chinese partijtop werkt en woont en waar buitenlandse leiders niet vaak worden uitgenodigd.

Ook de persoonlijke dynamiek valt uit in Xi’s voordeel. Terwijl Xi zijn gebruikelijke gemoedelijke, licht superieure toon bezigde, deed Trump zichtbaar zijn best om goed over te komen op zijn „oude vriend” Xi. In Trumps speech tijdens het banket op donderdagavond ging hij diep in op de geschiedenis tussen beide landen, van de Chinese arbeiders die Amerikaanse spoorrails aanlegden in de negentiende eeuw tot de populariteit van Chinese restaurants, en klonk er, opmerkelijk voor de Amerikaanse president, geen onvertogen woord.

Xi zei dat hij hoopt dat de „constructieve strategische stabiliteit” tussen beide landen nog zeker drie jaar zal voortduren

Maar dat is de buitenkant. De Chinese nadruk op stabiele relaties tijdens het bezoek, verraadt hoe graag de Chinese overheid die zou willen voor de rest van Trumps termijn. President Xi maakte dat expliciet toen hij donderdag zei dat hij hoopt dat de „constructieve strategische stabiliteit” tussen beide landen – een nieuwe diplomatieke term die China voor dit bezoek lanceerde – nog zeker drie jaar zal voortduren.

Ondanks snelle technologische vooruitgang heeft China de VS nog altijd hard nodig, vooral als het gaat om chips en gerelateerde technologie. En hoewel China zelf relatief goed voorbereid is op een energiecrisis moest het land de afgelopen maanden zowel wat betreft Iran als Venezuela accepteren dat Amerika als militaire macht de toon blijft zetten op het wereldtoneel en kan doen wat het wil met China’s partners.

Zoom in

Zoom in

Xi Jinping en Donald Trump donderdag aan het staatsbanket.

Foto’s Evan Vucci/Reuters, Mark Schiefelbein/AP
Zeldzame aardmetalen

Andersom ontdekte Trump vorig jaar dat China de toegang tot een groot deel van de wereldwijde productie van zeldzame aardmetalen controleert. Hij lijkt open te staan voor een voortzetting van de patstelling die ontstond toen beide landen in Zuid-Korea overeenkwamen geen nieuwe exportcontroles aan elkaar op te leggen.

Tijdens een interview met Fox News in Beijing was hij ook positief over een uitbreiding van economische relaties, bijvoorbeeld door middel van meer Chinese investeringen in de VS. Maar het is de vraag of Trump eventuele afspraken op dat vlak kan waarmaken, nu het Amerikaanse Congres intussen werkt aan een uitbreiding van de exportbeperkingen op chiptechnologie naar China.

Op dit moment liggen die afspraken er nog niet. Tijdens Trumps veertig uur in Beijing lijkt er bar weinig te zijn afgesproken, ondanks de delegatie van zwaargewichten uit het Amerikaanse bedrijfsleven, van Elon Musk en zoon tot aan Nvidia’s Jensen Huang, die op het allerlaatste moment bij elkaar was getrommeld.

China zou toegezegd hebben om tweehonderd Boeing-vliegtuigen te kopen, maar dat zijn er minder dan verwacht. Ook mag Amerikaans rundvlees de Chinese markt weer op, nadat vergunningen tijdens de handelsoorlog van vorig jaar waren verlopen. Deals op het gebied van andere landbouwproducten en olie werden genoemd, maar niet bevestigd.

Trump en Xi spraken onder meer over Iran, Taiwan en de onderlinge handel, maar veel concreets kwam niet naar buiten.

Foto Evan Vucci/Reuters via AP

Zoom in

Naast een naar verluidt slechte voorbereiding aan Amerikaanse kant illustreert het gebrek aan resultaat ook dat op dit moment geen van beide partijen duidelijk de overhand heeft in de onderhandelingen. De Amerikaanse handelsvertegenwoordiger Jamieson Greer zei tegen journalisten dat het hete hangijzer van de Amerikaanse exportcontroles op chiptechnologie „geen belangrijk onderwerp van gesprek” was tijdens het bezoek. De huidige afspraken om de wederzijdse exportcontroles niet verder uit te breiden lopen in november af.

Straat van Hormuz

Vooraf waren er zorgen dat Trump de Amerikaanse ‘strategische ambiguïteit’ over Taiwan zou aanpassen, of zou toezeggen om wapenleveringen aan het democratisch bestuurde eiland te vertragen, maar dat is niet gebeurd. In een interview met Fox zei Trump wel dat hij „niet wil dat iemand onafhankelijkheid zou uitroepen omdat Amerika zou komen helpen”. Xi had donderdag opnieuw benadrukt dat Taiwan voor China een ‘kritieke kwestie’ in de relatie is, en dat een verkeerde omgang daarmee tot „een heel gevaarlijke situatie” kan leiden.

De oorlog in Iran kwam meerdere keren aan bod tijdens Trumps bezoek, maar het leverde weinig op. Beide landen zouden de straat van Hormuz graag open zien, aldus de schriftelijke verklaring van het Witte Huis, en vrijdagochtend zei Trump tijdens een persmoment dat de VS en China „heel vergelijkbaar” denken over hoe de oorlog moet eindigen. Dat China zich niet behulpzamer toont past bij de terughoudendheid om betrokken te raken bij brandhaarden elders in de wereld en lag in de lijn der verwachting.

Wat overblijft is positieve symboliek die zou kunnen leiden tot substantiëlere gesprekken later dit jaar. Trump heeft Xi uitgenodigd om in september in Washington langs te komen, en in het najaar zijn er nog twee gelegenheden voor de leiders om elkaar te spreken tijdens toppen. Beide leiders lijken hun betrekkingen, in Xi’s woorden „de belangrijkste bilaterale relatie ter wereld”, dit jaar tot een prioriteit te willen maken.

Daar zal de rest van de wereld, inclusief Poetin, die binnenkort langskomt in Beijing voor een kort bezoek, zich toe moeten verhouden.

Na een werklunch op vrijdag vloog Trump weer naar Washington. Hij zei „fantastische deals” te hebben gesloten.

Foto Brendan Smialowski/AFP

Zoom in

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie