Dit weekend bezoekt de Indiase premier Narendra Modi Nederland. En hij is waarschijnlijk in een goeie bui, want hij heeft met zijn partij de BJP net en verkiezingswinst binnengesleept. Niet eerder werd zijn partij zo groot in de grote deelstaat West-Bengalen.
Modi heeft in India al twaalf jaar de touwtjes in handen. Na zijn verkiezingswinst is zijn positie nu nog sterker. Met dat hernieuwde zelfvertrouwen komt hij naar Europa. Waar hij ook koning Willem-Alexander en premier Rob Jetten zal ontmoeten. Een bezoek dat is gericht op economische en strategische partnerschappen, nadat India en de Europese Unie in januari al een vrijhandelsovereenkomst sloten.
Voor India is samenwerking met Europa en ook met Nederland strategisch gezien interessant. Het land kan zich neerzetten als een betrouwbare economische, technologische en duurzame partner in een snel veranderende wereldorde. Als alternatief voor Rusland en China. Helemaal nu de oorlog met Iran de internationale handel verstoort. Ook is Nederland goed voor miljarden aan directe investeringen in India.
Modi komt om geopolitieke zaken te doen, zegt Indiakenner Rajeev Lachmipersad, van het Haagsch Instituut GeopolitiekNu. “Omdat hij in Europa de partner van de toekomst ziet.”
Anti-islamitische sentimenten
Maar er is veel kritiek op Modi. De premier zou de politieke kloof tussen hindoes en moslims vergroten. In India, officieel seculier, vormen hindoes de meerderheid. Modi zou van moslims tweederangsburgers maken, is de kritiek.
West-Bengalen telt bijna honderd miljoen inwoners, waarvan 27 procent moslim is. Oppositiepartijen en verkiezingswaakhonden zeggen dat er bij de laatste verkiezingen sprake was van fraude, manipulatie en het aanwakkeren van anti-islamitische sentimenten. Door een herziening van de kiezerslijsten verloren bovendien miljoenen mensen in West-Bengalen hun stemrecht.
Volgens de regering door administratieve fouten bij hun inschrijving, zoals een spelfout in een naam of een foutje in de postcode. Met name moslims werden erdoor getroffen. “De kiescommissie kwam met een kiezersverificatie. Daarbij werden namen door algoritmes gehaald om te zien of er een discrepantie was”, zegt Zaad Mahmood, hoogleraar Politieke Wetenschappen.
Dit trof de moslims in West-Bengalen onevenredig hard. “Dus 2,7 miljoen mensen, die legitieme kiezers zijn met documenten om dat te bewijzen, konden niet stemmen. Slechts tweeduizend mensen werden alsnog toegestaan, de rest vond de commissie te veel jurididisch werk.”
Democratische rechten
Het benadelen van moslims tijdens de verkiezingen past in een bredere trend van groeiende anti-moslimsentimenten. Mensenrechtenorganisaties als Human Rights Watch en Amnesty International waarschuwen al jaren dat de rechten van religieuze minderheden in India onder druk staan.
Iqbal Khan is moslim. “We worden eruit gepikt omdat we tot de minderheid behoren. We hebben zo vaak gestemd, maar ik heb me nog nooit zo gevoeld. Bij deze verkiezingen voelde het alsof we onze democratische rechten als burgers van dit land zijn kwijtgeraakt.”
Onder moslims is de BJP van Modi allesbehalve populair en de afname van moslimkiezers heeft waarschijnlijk direct bijgedragen aan de recente verkiezingswinst, zegt hoogleraar Mahmood. “Ongeveer een derde van de bevolking in West-Bengalen is moslim. Iedereen dacht dat dit een moeilijke, zo niet onmogelijke plek zou zijn voor Modi’s partij om voet aan de grond te krijgen. Maar de BJP haalde een tweederde meerderheid.”
Door het groeiende hindoe-nationalisme onder Modi, is de toekomst van veel minderheden onzeker. Als je niet kunt bewijzen dat je Indiër bent, loop je de kans het land uitgezet te worden. Zoals ook in meerdere staten al is gebeurd. Khan maakt zich ook zorgen. “De regering heeft verklaard dat de mensen die van de kiezerslijst zijn geschrapt, geen rechtmatige burgers zijn.”
Alternatief voor Rusland en China
“Ze willen de natie opbouwen uit één geloofs- en taalgemeenschap. Dat is de kracht van een natie, vinden ze. De Europese natiestaat is hun inspiratie. Het basisidee is dan dat India het land van de hindoes is”, zegt Mahmood. In Europa ziet Modi volgens hem een voorbeeld.
Het bespreken van de kritiek op Modi zal voor Nederland of andere Europese landen nu nog geen optie zijn, denkt Lachmipersad. “Dat kan beter achter de schermen gebeuren, subtieler. En dat kan pas als de relatie intensiveert. We zijn nu nog niet zo ver dat we al kunnen praten over interne aangelegenheden.”
Correspondent Devi Boerema over het bezoek
India wil nauwere economische banden met Europa opbouwen om minder afhankelijk te zijn van China voor technologie en grondstoffen. En wil tegelijk minder kwetsbaar zijn voor Amerikaanse handelspolitiek. In Nederland zal Modi vooral inzetten op een strategisch partnerschap rond handel, technologie en infrastructuur. Daarbij spelen investeringen in de productie van halfgeleiders, AI en cybersecurity een belangrijke rol. Maar ook afspraken op het gebied van watermanagement.