Het ging razendsnel de afgelopen dagen. Er zijn naar schatting 80 doden gevallen en 249 vermoedelijke besmettingen gemeld. De nieuwe ebola-uitbraak in de Congolese provincie Ituri is opvallend groot en kan zich verder verspreiden.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) slaat dit weekend groot alarm en spreekt van een wereldwijde noodsituatie. Er is namelijk nog geen vaccin voor de dodelijke Bundibugyo-variant van het ebolavirus. En het virus is de grens met buurland Oeganda overgestoken.

1 miljard

Toch is niet iedereen verbaasd. Trump heeft het afgelopen jaar voor miljarden bezuinigd op ontwikkelingssamenwerking, toen hij de stekker trok uit de Amerikaanse hulporganisatie USAID. Afrika wordt het hardst getroffen.

De Verenigde Staten waren de grootste donateur van de Democratische Republiek Congo met 1 miljard dollar per jaar. Het geld ging ook naar de bestrijding van ebola. Volgens de Amerikaanse ambassade in de Congolese hoofdstad Kinshasa zijn zes kleinere ebola-uitbraken ingedamd in de afgelopen jaren.

Ook zijn honderden mensen in Congo getraind om dit soort gevaarlijke ziektes op tijd te ontdekken en te controleren. Ebola is zeer besmettelijk en via lichaamsvloeistoffen overdraagbaar. Zieken krijgen hoge koorts en kunnen binnen een paar dagen overlijden. Ook dode mensen kunnen ebola overdragen.

Moeilijk 

De VS kan dit soort grote uitbraken op dit moment niet snel indammen, waarschuwt de Amerikaanse professor Craig Spencer van de Brown University op CBS News. Door de bezuinigingen is er volgens Spencer onvoldoende capaciteit in landen als Congo. 

“Voordat Trump aan de macht kwam, was USAID aanwezig in het veld. We hadden het virus meteen kunnen ontdekken of de uitbraak misschien zelfs wel kunnen voorkomen, want we zaten in verschillende landen”, aldus Spencer.

De aanpak is extra lastig, omdat Oost-Congo een gebied is met veel grensoverschrijdende conflicten en vluchtelingen. Zonder goede contacten in de regio is een snelle aanpak van ebola moeilijk. 

Niet verbaasd

“Dit hadden we kunnen verwachten”, zegt Afrika-correspondent Sophie van Leeuwen. “Andere hulporganisaties waarschuwen al langer voor de gevolgen van bezuinigingen, juist in Afrika. Het stopzetten van de grootste donor USAID gaat gewoon veel levens kosten.”

Maar wereldgezondheidsorganisatie WHO trekt wel de portemonnee. Een half miljard dollar is met spoed vrijgemaakt om Congolezen uit de noodsituatie te redden. De hoop is dat verdere verspreiding van deze gevaarlijke ebola-variant hiermee kan worden voorkomen.

De tijd dringt, zegt Van Leeuwen. “Maar ebola is zo dodelijk, dat het virus zich nog relatief langzaam verspreidt. Wat dat betreft is het coronavirus veel succesvoller dan het ebolavirus.”